{"id":10408,"date":"2021-07-05T18:32:17","date_gmt":"2021-07-05T16:32:17","guid":{"rendered":"https:\/\/bloganki.pl\/?p=10408"},"modified":"2024-05-02T13:17:18","modified_gmt":"2024-05-02T11:17:18","slug":"muzeum-wsi-lubelskiej-skansen-w-lublinie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/2021\/07\/05\/muzeum-wsi-lubelskiej-skansen-w-lublinie\/","title":{"rendered":"Muzeum Wsi Lubelskiej – Skansen w Lublinie."},"content":{"rendered":"

<\/p>\r\n

\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Kocham wie\u015b i te drewniane p\u0142otki, a najbardziej te plecione z wikliny. Drewniane chaty bielone wapnem barwionym na niebiesko dla odstraszenia robactwa, najpi\u0119kniej wygl\u0105daj\u0105 kryte strzech\u0105. Czy potrafi\u0142abym \u017cy\u0107 w takim domu ?<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Dok\u0142adnie zamieciona pod\u0142oga i kuchnia bielona z fajerkami przypomina mi dzieci\u0144stwo, jeszcze pami\u0119tam smak pieczonych na blacie plasterk\u00f3w ziemniak\u00f3w – nazywali\u015bmy je z Babci\u0105 talarki. Czasami piek\u0142y\u015bmy te\u017c podp\u0142omyki, to takie placki z resztek ciasta, kt\u00f3re zostawa\u0142y zawsze po robieniu domowego makaronu. Babcia to by\u0142a prawdziwa czarodziejka, potrafi\u0142a z niczego wyczarowa\u0107 wy\u015bmienite danie. W okresie jesiennym zawsze suszy\u0142a w piekarnika na blaszce wy\u0142o\u017conej s\u0142om\u0105 \u015bliwki i jab\u0142ka. Pami\u0119tam ogromn\u0105 jab\u0142onk\u0119, ros\u0142a na \u015brodku Jej sadu i smak koszteli, ju\u017c teraz takich nie ma. Rozk\u0142ada\u0142y\u015bmy sobie kocyk pod t\u0105 jab\u0142onka i rozmawia\u0142y\u015bmy o \u017cyciu. Babci ogr\u00f3d pachnia\u0142 mi\u0119t\u0105 i rumiankiem.<\/p>\r\n

\"Muzeum
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

W babcinym ogrodzie kwit\u0142y malwy i ostr\u00f3\u017cki, pami\u0119tam jeszcze orliki – to takie kwiatki z ostrogami. Babcia mia\u0142a te\u017c kury i co roku na wiosn\u0119 kupowa\u0142a m\u0142ode g\u0119si, pas\u0142a je p\u00f3\u017aniej w ogrodzie, pami\u0119tam jak przesiadywa\u0142a przy nich na sto\u0142eczku przy studni. Ona je kocha\u0142a, potrafi\u0142a godzinami na nie patrze\u0107. Raz w roku by\u0142o skubanie pierza, bia\u0142y puch fruwa\u0142 po ca\u0142ym podw\u00f3rku. Mama kupowa\u0142a wsypowe i szy\u0142a poduszki.<\/p>\r\n

\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Uwielbia\u0142am te\u017c wykopki, najbardziej pieczenie ziemniak\u00f3w w \u0142\u0119cinie, pami\u0119tam jak parzy\u0142y w r\u0119ce, ale smakowa\u0142y wybornie, takie wprost z ogniska czarne jak w\u0119giel z odrobin\u0105 soli – „niebo w g\u0119bie”. Na \u015bwie\u017ce mleko, takie gor\u0105ce wprost od krowy biegali\u015bmy do s\u0105siad\u00f3w, pili\u015bmy je jeszcze z pianka. Krowy si\u0119 ba\u0142am, to jedyne zwierz\u0119, kt\u00f3rego si\u0119 ba\u0142am. A w Muzeum Wsi Lubelskiej jest krowa, nigdzie wcze\u015bniej, w \u017cadnym skansenie nie widzia\u0142am krowy, z du\u017cych zwierz\u0105t spotka\u0142am konie, ale nie krowy. Ju\u017c si\u0119 nie boje krowy, wr\u0119cz przeciwnie.<\/p>\r\n

\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Lubelski skansen to taki m\u00f3j powr\u00f3t do czas\u00f3w dzieci\u0144stwa, do czas\u00f3w kiedy \u017cy\u0142a jeszcze Babcia – ta najwspanialsza „Babcia przyszywana” Zosia.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Muzeum Wsi Lubelskiej – podr\u00f3\u017c w przesz\u0142o\u015b\u0107.<\/h2>\r\n
\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Muzeum Wsi Lubelskiej<\/strong> malowniczo po\u0142o\u017cone w dolinie rzeki Czech\u00f3wki<\/strong>, jest jednym z najwi\u0119kszych skansen\u00f3w w Polsce. Muzealna ekspozycja podzielona zosta\u0142a na sektory odzwierciedlaj\u0105ce zr\u00f3\u017cnicowanie krajobrazowe i etnograficzne Lubelszczyzny: Wy\u017cyna Lubelska, Roztocze, Powi\u015ble, Podlasie, Nadbu\u017ce oraz sektory dworski i miasteczkowy.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Z \u017cyciem dawnej wsi mo\u017cna si\u0119 zetkn\u0105\u0107 odwiedzaj\u0105c Wy\u017cyn\u0119 Lubelsk\u0105 (m.in. z wiatrakiem z Zygmuntowa<\/strong> \u2013 pierwszym obiektem przeniesionym do lubelskiego skansenu) oraz Roztocze. Na terenie drugiego z wymienionych sektor\u00f3w znajduje si\u0119 ponadto zabytkowa cerkiew<\/strong> greckokatolicka z Tarnoszyn<\/strong>a. Centralnym obiektem sektora dworskiego jest po\u0142o\u017cony niemal w sercu muzealnej ekspozycji XVIII-wieczny dw\u00f3r z \u017byrzyna<\/strong> (z wn\u0119trzem po\u015bwi\u0119conym \u015bredniozamo\u017cnemu ziemia\u0144stwu) otoczony malowniczym ogrodem. Urzekaj\u0105cy pejza\u017c sektor\u00f3w Powi\u015bla i Podlasia zach\u0119ca do spacer\u00f3w i odpoczynku nad wod\u0105. Ca\u0142a muzealna przyroda tworzy harmonijny krajobraz i jest istotnym elementem wzbogacaj\u0105cym ekspozycj\u0119.<\/p>\r\n

\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Dw\u00f3r z \u017byrzyna – Muzeum Wsi Lubelskiej.<\/h3>\r\n
\"\"
Dw\u00f3r z \u017byrzyna – Muzeum Wsi Lubelskiej.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Dw\u00f3r z \u017byrzyna – Muzeum Wsi Lubelskiej.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Dw\u00f3r z \u017byrzyna, parterowy, z wysokim \u0142amanym dachem, usytuowany niemal w sercu ekspozycji Muzeum Wsi Lubelskiej, przepi\u0119knie po\u0142o\u017cony na cyplu wysoczyzny nad dolin\u0105 Czech\u00f3wki, jest widoczny niemal ze wszystkich sektor\u00f3w wiejskich skansenu. Stanowi centralny obiekt sektora dworskiego, kt\u00f3ry ponadto tworz\u0105: za\u0142o\u017cenie ogrodowo-parkowe z ogrodem ozdobnym, parkiem krajobrazowym, gazonem z alej\u0105 dojazdow\u0105 wysadzan\u0105 lipami, zesp\u00f3\u0142 folwarczny z czworakiem z Brusa Starego, spichlerzem dworskim z Turki, sadem owocowym oraz po\u0142o\u017conymi w strefie recepcyjnej spichlerzem dworskim z Piotrowic i dworkiem z Huty Dzier\u0105\u017cy\u0144skiej.<\/p>\r\n

\"\"
Dw\u00f3r z \u017byrzyna – Muzeum Wsi Lubelskiej.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Dw\u00f3r zosta\u0142 zbudowany ok. po\u0142. XVIII w. i w historii polskiej architektury jest obiektem unikalnym zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem oryginalnego uk\u0142adu przestrzennego jak i wyj\u0105tkowych walor\u00f3w artystycznych. Jest to obiekt drewniany, konstrukcji w\u0119g\u0142owej, dwunastown\u0119trzny, od wewn\u0105trz i z zewn\u0105trz tynkowany, z dachem mansardowym krytym gontem. Trzy spo\u015br\u00f3d czterech elewacji posiadaj\u0105 ganki kolumnowe. Wn\u0119trze kszta\u0142tuj\u0105 4 apartamenty z\u0142o\u017cone z izby i alkierza, dost\u0119pne z 3 sieni usytuowanych na osiach budynku.<\/p>\r\n

\"\"
Dw\u00f3r z \u017byrzyna – Muzeum Wsi Lubelskiej.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Dw\u00f3r z \u017byrzyna – Muzeum Wsi Lubelskiej.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Za\u0142o\u017cenia ekspozycji nie nawi\u0105zuj\u0105 do rodzin zamieszkuj\u0105cych niegdy\u015b budynek i nie koresponduj\u0105 z \u017cadnymi \u017cyrzy\u0144skimi faktami, poniewa\u017c ok. po\u0142. XIX w. obiekt przesta\u0142 pe\u0142ni\u0107 funkcje mieszkania rodziny ziemia\u0144skiej. Ekspozycja jest wi\u0119c edukacyjnym modelem po\u015bwi\u0119conym warstwie \u015bredniozamo\u017cnego ziemia\u0144stwa na Lubelszczy\u017anie. Wed\u0142ug przyj\u0119tych za\u0142o\u017ce\u0144, s\u0105 to wn\u0119trza dworu z sierpnia 1939 r., zamieszka\u0142ego przez \u015bredniozamo\u017cn\u0105, dwupokoleniow\u0105 rodzin\u0119 z\u0142o\u017con\u0105 z matki, ojca i syna.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Miasteczko Polski Odrodzonej – Muzeum Wsi Lubelskiej.<\/h3>\r\n
\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Wszystkie wystawy wn\u0119trz w miasteczku, mieszcz\u0105 si\u0119 w bardzo w\u0105skim horyzoncie chronologicznym lat 1928-1939. Ca\u0142o\u015b\u0107 ekspozycji Muzeum dotyczy wi\u0119c przede wszystkim okresu II Rzeczypospolitej. Wzorem dla muzealnego miasteczka by\u0142y 63 osady miejskie i 9 ma\u0142ych miast Lubelszczyzny. R\u00f3\u017cne aspekty, a przede wszystkim urbanistyka, demografia, struktura zawodowa i funkcje takich osiedli w okresie mi\u0119dzywojennym, zosta\u0142y wzi\u0119te pod uwag\u0119.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

W Odrodzonej Polsce ranga miasteczka jako specyficznego osiedla \u2013 zosta\u0142a zaakcentowana w wynikach spisu powszechnego z 30 wrze\u015bnia 1921 r. opublikowanych w Skorowidzu miejscowo\u015bci Rzeczypospolitej Polskiej przez utrzymanie tam terminu osada miejska.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Pod wzgl\u0119dem demograficznym miasteczka Lubelszczyzny okre\u015blane s\u0105 te\u017c jako miasteczka-sztet\u0142 \u2013 skupiska ludno\u015bci dw\u00f3ch wyzna\u0144, dw\u00f3ch deklarowanych narodowo\u015bci \u2013 \u017byd\u00f3w i katolik\u00f3w, dw\u00f3ch j\u0119zyk\u00f3w. Na zachodnim Nadbu\u017cu w osiedlach tych by\u0142a jeszcze \u201edomieszka\u201d prawos\u0142awnych, dawnych Rusin\u00f3w, w procesie upolitycznienia spo\u0142ecze\u0144stwa II Rzeczypospolitej, okre\u015blaj\u0105cych si\u0119 przewa\u017cnie ju\u017c jako Ukrai\u0144cy. Na okre\u015blenie miasteczek o du\u017cym odsetku ludno\u015bci \u017cydowskiej u\u017cywane s\u0105 terminy w j\u0119zyku hebrajskim i jidysz. Sztet\u0142, to w jidysz miasteczko, w liternictwie hebr. \u05e9\u05d8\u05e2\u05d8\u05dc ,l. mn. sztetlech, zdrobnienie od sztot \u2013 miasto. W pi\u015bmiennictwie popularnonaukowym miasteczko-sztet\u0142 to ma\u0142e skupisko miejskie zachowuj\u0105ce tradycyjn\u0105 obyczajowo\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105. J\u0119zykiem codziennym \u017byd\u00f3w \u2013 mieszka\u0144c\u00f3w sztetli \u2013 by\u0142 jidysz.<\/p>\r\n

\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Pod wzgl\u0119dem funkcjonalnym miasteczko stanowi\u0142o lokalny o\u015brodek handlu, drobnego przemys\u0142u i rzemios\u0142a, miejsce cotygodniowych targ\u00f3w, a wielko\u015b\u0107 obszaru oddzia\u0142ywania gospodarczego na okoliczne wsie odpowiada\u0142a zasi\u0119gowi wsp\u00f3lnego zainteresowania sprawami gospodarczymi, g\u0142\u00f3wnie handlowymi mieszka\u0144c\u00f3w tych wsi. Miasteczko prawie zawsze by\u0142o siedzib\u0105 parafii (co wynika\u0142o z jego wielowiekowej historii) i cz\u0119sto siedzib\u0105 gminy. Jednak\u017ce w obu tych przypadkach zasi\u0119g oddzia\u0142ywania na okoliczne wsie jest mniejszy od gospodarczego.<\/p>\r\n

\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Restauracja Walczy\u0144skich z Zemborzyc – Muzeum Wsi Lubelskiej.<\/h3>\r\n
\"\"
Restauracja Walczy\u0144skich z Zemborzyc – Muzeum Wsi Lubelskiej.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

W muzealnym miasteczku boczn\u0105 uliczk\u0119 biegn\u0105c\u0105 od ul. G\u0142uskiej ku zachodowi zamyka posesja z kopi\u0105 domu nale\u017c\u0105cego do J\u00f3zefa (1896-1973) i W\u0142adys\u0142awy (1902-1990) Walczy\u0144skich. Oryginalny budynek stoi do dzi\u015b nieopodal stacji kolejowej Lublin-Zemborzyce. Zgodnie z histori\u0105 budynku i rodziny, w replice domu, w Muzeum, w dw\u00f3ch pomieszczeniach od frontu, urz\u0105dzono ekspozycj\u0119 restauracji. Dom zbudowano wczesn\u0105 wiosn\u0105 1933 r. Wolno stoj\u0105cy, cz\u0119\u015bciowo podpiwniczony, parterowy, \u015bciany z bali sosnowych, w konstrukcji w\u0119g\u0142owej. Dach dwuspadowy, kryty pap\u0105. Z niewielkim ganeczkiem od ty\u0142u.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Na ekspozycji obu sal \u2013 bufetowej i konsumpcyjnej \u2013 znajduj\u0105 si\u0119 oryginalne przedmioty stanowi\u0105ce wyposa\u017cenie restauracji w okresie mi\u0119dzywojennym: meble, rega\u0142 sklepowy, stoliki, krzes\u0142a. Ocala\u0142o sporo szklanych naczy\u0144 i opakowa\u0144: kufle do piwa, kieliszki, pucharki do lod\u00f3w, s\u0142oje, butelki monopol\u00f3wki, piw\u00f3wki, win\u00f3wki, oran\u017cad\u00f3wki.<\/p>\r\n

\"\"
Restauracja Walczy\u0144skich z Zemborzyc – Muzeum Wsi Lubelskiej.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Klientel\u0119 lokalu stanowili zar\u00f3wno mieszka\u0144cy Zemborzyc i okolic jak i podr\u00f3\u017cni oczekuj\u0105cy na sw\u00f3j poci\u0105g, w\u0119dkarze przyje\u017cd\u017caj\u0105cy z Lublina porannym poci\u0105giem nad Bystrzyc\u0119, go\u015bcie udaj\u0105cy si\u0119 na niedzieln\u0105 wycieczk\u0119 nad urokliw\u0105 rzek\u0119. W niedziel\u0119, kilku (zazwyczaj trzech) sta\u0142ych muzyk\u00f3w-amator\u00f3w graj\u0105cych na mandolinie, harmonii, band\u017co, za pocz\u0119stunek gra\u0142o i \u015bpiewa\u0142o by umili\u0107 czas go\u015bciom. Odje\u017cd\u017cali ostatnim wieczornym poci\u0105giem do miasta.
W tamtych czasach Zemborzyce mia\u0142o swoich letnik\u00f3w wynajmuj\u0105cych u okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w kwatery na d\u0142u\u017cszy, wakacyjny wypoczynek. Poniewa\u017c ch\u0142opi nie zapewniali wiktu, wiec go\u015bcie sto\u0142owali si\u0119 w restauracji Walczy\u0144skich. Osobno w katalogu zabytk\u00f3w omawiamy jeden wybrany przedmiot stanowi\u0105cy wyposa\u017cenie restauracji, por. Lody, lody dla och\u0142ody! Maszynka do kr\u0119cenia lod\u00f3w.<\/p>\r\n

\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Muzeum Wsi Lubelskiej – kilka s\u0142\u00f3w na koniec.<\/h2>\r\n
\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

\u00a0Muzealna ekspozycja to nie tylko materialny \u015blad po minionych czasach, ale te\u017c historie zwyk\u0142ych ludzi wpisane w odtworzone wn\u0119trza (kt\u00f3re dzi\u0119ki temu cz\u0119sto zyskuj\u0105 niepowtarzalny, indywidualny charakter). Odwiedzaj\u0105c kolejne sektory i obiekty mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce czas stan\u0105\u0142 w miejscu, a wizyta w Muzeum staje si\u0119 okazj\u0105 do wyj\u0105tkowej podr\u00f3\u017cy oraz bliskiego \u2013 wr\u0119cz namacalnego \u2013 spotkania z przesz\u0142o\u015bci\u0105.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n