{"id":10525,"date":"2021-06-28T20:35:22","date_gmt":"2021-06-28T18:35:22","guid":{"rendered":"https:\/\/bloganki.pl\/?p=10525"},"modified":"2024-05-02T13:18:04","modified_gmt":"2024-05-02T11:18:04","slug":"sobotki-powitanie-lata-w-skansenie-ziemi-lowickiej-w-maurzycach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/2021\/06\/28\/sobotki-powitanie-lata-w-skansenie-ziemi-lowickiej-w-maurzycach\/","title":{"rendered":"Sob\u00f3tki – powitanie lata w Skansenie Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach."},"content":{"rendered":"\r\n

Kocham wie\u015b, kocham te wszystkie wiejskie obrz\u0119dy, to proste \u017cycie. \u017bycie, kt\u00f3re podporz\u0105dkowane jest porom roku, w kt\u00f3rym przyroda wyznacza rytm. Kocham te\u017c kolor niebieski – kolor nieba. A najbardziej niebieski skansen znajduje si\u0119 zaledwie 7 km od \u0141owicza w Maurzycach.<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
Skansen Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"\r\n
Skansen Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Sob\u00f3tki – powitanie lata w tradycji ludowej.<\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n

Taka noc zdarza si\u0119 tylko raz w roku – mowa o nocy \u015bwi\u0119toja\u0144skiej, kt\u00f3ra od dawna jest czasem zabaw i\u00a0\u015bwi\u0119towania nadej\u015bcia lata. Wi\u0105\u017ce si\u0119 z ni\u0105 wiele\u00a0zwyczaj\u00f3w, kt\u00f3re ukszta\u0142towa\u0142y si\u0119 w tradycji ludowej.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

U progu lata odprawiano dawniej prastare \u015bwi\u0119ta ku czci s\u0142o\u0144ca i\u00a0mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3re dostosowa\u0142y si\u0119 p\u00f3\u017aniej do\u00a0chrze\u015bcija\u0144skiego \u015bwi\u0119ta\u00a0\u015bw. Jana<\/strong>. Ko\u015bci\u00f3\u0142 jednak nigdy nie zaaprobowa\u0142 tych zwyczaj\u00f3w, uznaj\u0105c je za\u00a0poga\u0144skie.\u00a0<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

W niekt\u00f3rych cz\u0119\u015bciach kraju uroczysto\u015bci obchodzone w\u00a0nocy z\u00a023 na 24 czerwca\u00a0nazywano sob\u00f3tk\u0105, w\u00a0innych Noc\u0105 Kupa\u0142y, a\u00a0tak\u017ce palinock\u0105.\u00a0<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
Skansen Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Ognie sob\u00f3tkowe i\u00a0\u017cywio\u0142 wody.<\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"\r\n
Skansen Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Sob\u00f3tki by\u0142y zawsze bardzo popularne. Po zmroku na wzg\u00f3rzach i\u00a0pag\u00f3rkach rozpalano\u00a0ogniska<\/strong>, ludzie \u015bpiewali, bawili si\u0119 wsp\u00f3lnie i\u00a0ta\u0144czyli. Ch\u0142opcy przeskakiwali\u00a0przez ogie\u0144, k\u0105pali si\u0119 w\u00a0stawach i\u00a0rzekach. M\u0142ode dziewcz\u0119ta z\u00a0zi\u00f3\u0142\u00a0i kwiat\u00f3w przygotowywa\u0142y\u00a0wianki<\/strong>, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej wrzuca\u0142y do\u00a0wody. Cz\u0119sto w\u00a0\u015brodku takiego wianka umieszczano \u015bwiec\u0119 \u2013 \u015bwiec\u0105ce ozdoby\u00a0na wodzie, w\u00a0porze nocnej, robi\u0142y niesamowite wra\u017cenie. M\u0142odzie\u0144cy czekali w\u00f3wczas w\u00a0\u0142odziach i\u00a0wy\u0142awiali je \u2013 wy\u0142owienie wianka wr\u00f3\u017cy\u0142o szybkie ma\u0142\u017ce\u0144stwo. Zwyczaj ten znany jest do\u00a0dzi\u015b \u2013 na\u00a0wielu wsiach, a\u00a0nawet w\u00a0miastach, nad brzegami rzek, organizuje si\u0119 symboliczne \u201ewianki\u201d.\u00a0Ta noc \u0142\u0105czy\u0142a ze sob\u0105 dwa oczyszczaj\u0105ce \u017cywio\u0142y –\u00a0wod\u0119 i\u00a0ogie\u0144,\u00a0<\/strong>dlatego te\u017c uznawano j\u0105 za\u00a0tak wyj\u0105tkow\u0105. \u015awi\u0119ty Jan Chrzciciel uwa\u017cany by\u0142 za\u00a0patrona wody. Istnia\u0142o bowiem powszechne przekonanie, \u017ce dopiero od\u00a0dnia \u015bw. Jana mo\u017cna k\u0105pa\u0107 si\u0119 w\u00a0rzekach. Bo jak g\u0142osi powiedzenie:\u00a0<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n

\u201eNie k\u0105p si\u0119, p\u00f3ki \u015bw. Jan wody nie ochrzci\u201d.\u00a0\u00a0<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
Skansen Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"\r\n
Skansen Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"\r\n
Skansen Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Najbardziej niebieski skansen – \u0141owickie chaty w Maurzycach.<\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"\r\n
Skansen Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"\r\n
Skansen Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Niebieski to kolor Matki Boskiej – kolor nieba. Kiedy\u015b chaty malowano na niebieski, mia\u0142o to uchroni\u0107 je przed robactwem. W przeciwie\u0144stwie do innych barwnik\u00f3w \u0142atwo dost\u0119pnych w naturze,\u00a0niebieski<\/strong>, uwa\u017cany za barw\u0119 szlachetn\u0105, by\u0142 jednym z najtrudniej osi\u0105galnych i drogich. Otrzymywano go ze sproszkowanego lazurytu, minera\u0142u cenionego bardziej od z\u0142ota ju\u017c przez staro\u017cytnych Egipcjan. Wraz z rozwojem handlu morskiego sta\u0142 si\u0119 popularny i wtedy nadano mu nazw\u0119 azurreum ultramarinarum, co znaczy lazuryt zza morza.\u00a0<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Znaczenie koloru niebieskiego: dlaczego ch\u0142opi ch\u0119tnie u\u017cywali niebieskiego pigmentu? Sk\u0105d go brali?<\/h3>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"\r\n
Skansen Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Drewniane chaty pokrywane by\u0142y w Polsce glin\u0105 i malowane wapnem dla impregnacji belek na pewno ju\u017c w XVII w.\u00a0Wiele wskazuje, \u017ce niebieski przyj\u0105\u0142 si\u0119 dopiero w po\u0142owie XIX w. i to za spraw\u0105 pewnego wynalazku dokonanego w Pary\u017cu.<\/strong>\u00a0W 1824 r. francuskie Soci\u00e9t\u00e9 d\u2019Encouragement wyznaczy\u0142o nagrod\u0119 za podanie sposobu uzyskiwania syntetycznego pigmentu ultramaryny. Uda\u0142o si\u0119 to cztery lata p\u00f3\u017aniej.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Niebieski pigment zbli\u017cony do b\u0142\u0119kitu pruskiego otrzymywano te\u017c od staro\u017cytno\u015bci z wiwianitu, szeroko rozpowszechnionego minera\u0142u.<\/strong>\u00a0Wykorzystywany by\u0142 r\u00f3wnie\u017c do malowania dom\u00f3w. Inne \u017ar\u00f3d\u0142o stanowi\u0142a po\u017c\u0105dana w Europie od \u015bredniowiecza ro\u015blina \u2013 urzet barwierski, u\u017cywany jednak raczej do barwienia tkanin i makija\u017cu.\u00a0Syntetyczna ultramaryna, czyli niebieski barwnik, by\u0142a tania, wi\u0119c szybko zdoby\u0142a rynek.<\/strong>\u00a0Kt\u00f3rego\u015b dnia przyni\u00f3s\u0142 j\u0105 do wsi z targu pierwszy ch\u0142op i doda\u0142 do wapna. Kilka lat p\u00f3\u017aniej ca\u0142e okoliczne wsie przypomina\u0142y pejza\u017c z ludowych ba\u015bni.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
Skansen Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Do barwienia u\u017cywano zazwyczaj tych barwnik\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142y najta\u0144sze i naj\u0142atwiejsze do pozyskania w danym regionie.\u00a0Dodatkowo, jak wiemy, kolor niebieski chroni domy przed insektami<\/strong>\u00a0\u2013 odstrasza bowiem owady.<\/strong>\u00a0W przeciwie\u0144stwie do \u017c\u00f3\u0142tego, kt\u00f3ry je przyci\u0105ga.\u00a0No i wreszcie symbolika barwy niebieskiej, chroni\u0105cej przed z\u0142em.<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
Skansen Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Wycinanki \u0142owickie.<\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"\r\n
Skansen Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Sztuka wycinania z papieru form zdobniczych znana jest od dawna i wyst\u0119puje w r\u00f3\u017cnych kr\u0119gach kulturowych. W Polsce wycinankarstwo zwi\u0105zane by\u0142o pierwotnie z tradycyjn\u0105 kultur\u0105 ch\u0142opsk\u0105, a wycinanki wykonywano by ozdobi\u0107 wn\u0119trza dom\u00f3w. Polska wycinanka ludowa wyst\u0119puj\u0105ca niegdy\u015b w wielu regionach etnograficznych, szczeg\u00f3lnie na obszarze Mazowsza, posiada wyj\u0105tkowy i r\u00f3\u017cnorodny charakter. W nielicznych regionach Polski takich jak kurpiowski, opoczy\u0144ski czy \u0142owicki jest wci\u0105\u017c \u017cywym elementem sztuki, buduj\u0105cym lokaln\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, koloryt i odmienno\u015b\u0107 regionu.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
Skansen Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Pocz\u0105tki wycinankarstwa w Polsce nie s\u0105 znane i udokumentowane. Niew\u0105tpliwie jednak bujny jego rozw\u00f3j , zw\u0142aszcza na terenie Mazowsza, przypada na po\u0142ow\u0119 XIX wieku i jest zwi\u0105zany z powstaniem w Jeziornie pod Warszaw\u0105<\/strong> papierni. Fabryka w Jeziornie rozpocz\u0119\u0142a ok. 1838 roku produkcj\u0119 papieru: cienkiego, barwionego w kilkudziesi\u0119ciu odcieniach i b\u0142yszcz\u0105cego, kt\u00f3ry wiejskie gospodynie wyra\u017caj\u0105c swoje plastyczne umiej\u0119tno\u015bci wykorzystywa\u0142y do tworzenia wycinanek.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Moda na papierowe ozdoby, kt\u00f3re w tani i do\u015b\u0107 prosty spos\u00f3b mo\u017cna by\u0142o wykona\u0107 samemu, szybko si\u0119 rozpowszechni\u0142a i dotar\u0142a tak\u017ce w \u0141owickie. Od II po\u0142owy XIX wieku do okresu mi\u0119dzywojennego wycinanki wykonywane przez Ksi\u0119\u017caczki<\/strong> (mieszkanki wsi \u0142owickich) i zwane przez nie „strojami”<\/strong> sta\u0142y si\u0119 obok paj\u0105k\u00f3w czy bukiet\u00f3w z bibu\u0142y i we\u0142ny powszechn\u0105 ozdob\u0105 \u0142owickich cha\u0142up.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
Skansen Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Papier do wykonania wycinanek – „stroj\u00f3w”<\/strong> nabywano m.in. na \u0142owickich jarmarkach, a tak\u017ce bezpo\u015brednio na wsi. Jak wspomina\u0142a w latach 30 XX wieku blisko 70-letnia w\u00f3wczas wycinankarka Urszula \u017baczek:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n

„Ga\u0142ganiarze je\u017adzi\u0142y po wsi, kupowa\u0142y ga\u0142gany na papier i kur\u0119, kartofle i m\u0105k\u0119 wymienia\u0142y na papier”.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n\r\n\r\n

Do wykonania wycinanek opr\u00f3cz papieru potrzebne by\u0142y no\u017cyczki i klej. „Wystrzygano” je u\u017cywaj\u0105c znajduj\u0105cych si\u0119 w ka\u017cdym gospodarstwie no\u017cyc do strzy\u017cenia owiec. Za klej pocz\u0105tkowo s\u0142u\u017cy\u0142o bia\u0142ko kurzych jaj, a nast\u0119pnie zacz\u0119to gotowa\u0107 klej z m\u0105ki \u017cytniej i wody.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Ksi\u0119\u017caczki tworzy\u0142y wycinanki przed najwi\u0119kszymi \u015bwi\u0119tami dorocznymi: Wielkanoc\u0105 i Bo\u017cym Narodzeniem oraz wa\u017cnymi \u015bwi\u0119tami rodzinnymi np. weselem. Ozdoby wisia\u0142y w izbach przez ca\u0142y rok. Nowe wycinanki wieszano w izbie \u015bwi\u0105tecznej. Stare w\u0119drowa\u0142y do izby roboczej, a te najbardziej ju\u017c wyblak\u0142e i zniszczone przenoszono r\u00f3wnie\u017c do stajni i ob\u00f3r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
Skansen Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"\r\n
Skansen Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Zesp\u00f3\u0142 sakralny z\u00a0Wysokienic – Skansen w Maurzycach.<\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"\r\n
Zesp\u00f3\u0142 sakralny z\u00a0Wysokienic – Skansen Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"\r\n
Zesp\u00f3\u0142 sakralny z\u00a0Wysokienic – Skansen Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Na\u00a0teren skansenu przeniesiony zosta\u0142 zesp\u00f3\u0142 sakralny z\u00a0Wysokienic<\/strong> z\u0142o\u017cony z\u00a0drewnianej, jednonawowej \u00a0\u015bwi\u0105tyni datowanej na\u00a01758\u00a0r. oraz\u00a0dzwonnicy z\u00a01774\u00a0r. Ko\u015bci\u00f3\u0142 pod\u00a0wezwaniem \u015bw.\u00a0Marcina<\/strong>, fundacji arcybiskupa gnie\u017anie\u0144skiego Adama Komorowskiego, wzniesiony zosta\u0142 w\u00a0stylu barokowym. Posiada dach kryty gontem z\u00a0wie\u017cyczk\u0105 z\u00a0sygnaturk\u0105 oraz\u00a0zachowany oryginalny wystr\u00f3j wn\u0119trza z\u0142o\u017cony m.in.\u00a0z\u00a0o\u0142tarzy, ambony i\u00a0chrzcielnicy. Obok \u015bwi\u0105tyni zlokalizowano budynek plebanii z\u00a0Pszczonowa z\u00a0prze\u0142. XIX\/XX w.\u00a0 Translokacja i\u00a0renowacja obiekt\u00f3w by\u0142a wsp\u00f3\u0142finansowana ze\u00a0\u015brodk\u00f3w Ministerstwa Kultury i\u00a0Dziedzictwa Narodowego.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
Zesp\u00f3\u0142 sakralny z\u00a0Wysokienic – Skansen Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Jak tu trafi\u0107 ?<\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"\r\n
Skansen Ziemi \u0141owickiej w Maurzycach.<\/strong><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Skansen w\u00a0Maurzycach<\/strong>\u00a0znajduje si\u0119 7\u00a0km od\u00a0\u0141owicza.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Do\u00a0skansenu mo\u017cna przyjecha\u0107 samochodem z\u00a0\u0141owicza kieruj\u0105c si\u0119 na\u00a0DK92\u00a0w\u00a0stron\u0119 Poznania, za\u00a0wsi\u0105 Nied\u017awiada zacznie si\u0119 wie\u015b Maurzyce, nale\u017cy skr\u0119ci\u0107 w\u00a0lewo (po\u00a0prawej stronie jest tablica informuj\u0105ca o\u00a0drodze do\u00a0skansenu). Autobusy PKS doje\u017cd\u017caj\u0105 do\u00a0przystanku Maurzyce (doj\u015bcie do\u00a0skansenu ok. 10 – 15\u00a0min.), poci\u0105gi zatrzymuj\u0105 si\u0119 stacji PKP Nied\u017awiada (doj\u015bcie do\u00a0skansenu ok. 20 \u2013 30\u00a0min.).<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Parking bezp\u0142atny dla samochod\u00f3w i\u00a0autobus\u00f3w znajduje si\u0119 na\u00a0terenie skansenu.<\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kocham wie\u015b, kocham te wszystkie wiejskie obrz\u0119dy, to proste \u017cycie. \u017bycie, kt\u00f3re podporz\u0105dkowane jest porom roku, w kt\u00f3rym przyroda wyznacza rytm. Kocham te\u017c kolor niebieski – kolor nieba. A najbardziej niebieski skansen znajduje si\u0119 zaledwie 7 km od \u0141owicza w Maurzycach. Sob\u00f3tki – powitanie lata w tradycji ludowej. Taka noc zdarza si\u0119 tylko raz w roku – mowa o nocy \u015bwi\u0119toja\u0144skiej, kt\u00f3ra od dawna jest czasem zabaw i\u00a0\u015bwi\u0119towania nadej\u015bcia lata. Wi\u0105\u017ce si\u0119 z ni\u0105 wiele\u00a0zwyczaj\u00f3w, kt\u00f3re ukszta\u0142towa\u0142y si\u0119 w tradycji ludowej. U progu lata odprawiano dawniej prastare \u015bwi\u0119ta ku czci s\u0142o\u0144ca i\u00a0mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3re dostosowa\u0142y si\u0119 p\u00f3\u017aniej do\u00a0chrze\u015bcija\u0144skiego \u015bwi\u0119ta\u00a0\u015bw. Jana. Ko\u015bci\u00f3\u0142 jednak nigdy nie zaaprobowa\u0142 tych zwyczaj\u00f3w, uznaj\u0105c je za\u00a0poga\u0144skie.\u00a0 W niekt\u00f3rych cz\u0119\u015bciach kraju uroczysto\u015bci obchodzone w\u00a0nocy z\u00a023 na 24 czerwca\u00a0nazywano sob\u00f3tk\u0105, w\u00a0innych Noc\u0105 Kupa\u0142y, a\u00a0tak\u017ce palinock\u0105.\u00a0 Ognie sob\u00f3tkowe i\u00a0\u017cywio\u0142 wody. Sob\u00f3tki by\u0142y zawsze bardzo popularne. Po zmroku na wzg\u00f3rzach i\u00a0pag\u00f3rkach rozpalano\u00a0ogniska, ludzie \u015bpiewali, bawili si\u0119 wsp\u00f3lnie i\u00a0ta\u0144czyli. Ch\u0142opcy przeskakiwali\u00a0przez ogie\u0144, k\u0105pali si\u0119 w\u00a0stawach i\u00a0rzekach. M\u0142ode dziewcz\u0119ta z\u00a0zi\u00f3\u0142\u00a0i kwiat\u00f3w przygotowywa\u0142y\u00a0wianki, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej wrzuca\u0142y do\u00a0wody. Cz\u0119sto w\u00a0\u015brodku takiego wianka umieszczano \u015bwiec\u0119 \u2013 \u015bwiec\u0105ce ozdoby\u00a0na wodzie, w\u00a0porze nocnej, robi\u0142y niesamowite wra\u017cenie. M\u0142odzie\u0144cy czekali w\u00f3wczas w\u00a0\u0142odziach i\u00a0wy\u0142awiali je \u2013 wy\u0142owienie wianka wr\u00f3\u017cy\u0142o szybkie ma\u0142\u017ce\u0144stwo. Zwyczaj ten znany jest do\u00a0dzi\u015b \u2013 na\u00a0wielu wsiach, a\u00a0nawet w\u00a0miastach, nad brzegami rzek, organizuje si\u0119 symboliczne \u201ewianki\u201d.\u00a0Ta noc \u0142\u0105czy\u0142a ze sob\u0105 dwa oczyszczaj\u0105ce \u017cywio\u0142y –\u00a0wod\u0119 i\u00a0ogie\u0144,\u00a0dlatego te\u017c uznawano j\u0105 za\u00a0tak wyj\u0105tkow\u0105. \u015awi\u0119ty Jan Chrzciciel uwa\u017cany by\u0142 za\u00a0patrona wody. Istnia\u0142o bowiem powszechne przekonanie, \u017ce dopiero od\u00a0dnia \u015bw. Jana mo\u017cna k\u0105pa\u0107 si\u0119 w\u00a0rzekach. Bo jak g\u0142osi powiedzenie:\u00a0 \u201eNie k\u0105p si\u0119, p\u00f3ki \u015bw. Jan wody nie ochrzci\u201d.\u00a0\u00a0 Najbardziej niebieski skansen – \u0141owickie chaty w Maurzycach. Niebieski to kolor Matki Boskiej – kolor nieba. Kiedy\u015b chaty malowano na niebieski, mia\u0142o to uchroni\u0107 je przed robactwem. W przeciwie\u0144stwie do innych barwnik\u00f3w \u0142atwo dost\u0119pnych w naturze,\u00a0niebieski, uwa\u017cany za barw\u0119 szlachetn\u0105, by\u0142 jednym z najtrudniej osi\u0105galnych i drogich. Otrzymywano go ze sproszkowanego lazurytu, minera\u0142u cenionego bardziej od z\u0142ota ju\u017c przez staro\u017cytnych Egipcjan. Wraz z rozwojem handlu morskiego sta\u0142 si\u0119 popularny i wtedy nadano mu nazw\u0119 azurreum ultramarinarum, co znaczy lazuryt zza morza.\u00a0 Znaczenie koloru niebieskiego: dlaczego ch\u0142opi ch\u0119tnie u\u017cywali niebieskiego pigmentu? Sk\u0105d go brali? Drewniane chaty pokrywane by\u0142y w Polsce glin\u0105 i malowane wapnem dla impregnacji belek na pewno ju\u017c w XVII w.\u00a0Wiele wskazuje, \u017ce niebieski przyj\u0105\u0142 si\u0119 dopiero w po\u0142owie XIX w. i to za spraw\u0105 pewnego wynalazku dokonanego w Pary\u017cu.\u00a0W 1824 r. francuskie Soci\u00e9t\u00e9 d\u2019Encouragement wyznaczy\u0142o nagrod\u0119 za podanie sposobu uzyskiwania syntetycznego pigmentu ultramaryny. Uda\u0142o si\u0119 to cztery lata p\u00f3\u017aniej. Niebieski pigment zbli\u017cony do b\u0142\u0119kitu pruskiego otrzymywano te\u017c od staro\u017cytno\u015bci z wiwianitu, szeroko rozpowszechnionego minera\u0142u.\u00a0Wykorzystywany by\u0142 r\u00f3wnie\u017c do malowania dom\u00f3w. Inne \u017ar\u00f3d\u0142o stanowi\u0142a po\u017c\u0105dana w Europie od \u015bredniowiecza ro\u015blina \u2013 urzet barwierski, u\u017cywany jednak raczej do barwienia tkanin i makija\u017cu.\u00a0Syntetyczna ultramaryna, czyli niebieski barwnik, by\u0142a tania, wi\u0119c szybko zdoby\u0142a rynek.\u00a0Kt\u00f3rego\u015b dnia przyni\u00f3s\u0142 j\u0105 do wsi z targu pierwszy ch\u0142op i doda\u0142 do wapna. Kilka lat p\u00f3\u017aniej ca\u0142e okoliczne wsie przypomina\u0142y pejza\u017c z ludowych ba\u015bni. Do barwienia u\u017cywano zazwyczaj tych barwnik\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142y najta\u0144sze i naj\u0142atwiejsze do pozyskania w danym regionie.\u00a0Dodatkowo, jak wiemy, kolor niebieski chroni domy przed insektami\u00a0\u2013 odstrasza bowiem owady.\u00a0W przeciwie\u0144stwie do \u017c\u00f3\u0142tego, kt\u00f3ry je przyci\u0105ga.\u00a0No i wreszcie symbolika barwy niebieskiej, chroni\u0105cej przed z\u0142em. Wycinanki \u0142owickie. Sztuka wycinania z papieru form zdobniczych znana jest od dawna i wyst\u0119puje w r\u00f3\u017cnych kr\u0119gach kulturowych. W Polsce wycinankarstwo zwi\u0105zane by\u0142o pierwotnie z tradycyjn\u0105 kultur\u0105 ch\u0142opsk\u0105, a wycinanki wykonywano by ozdobi\u0107 wn\u0119trza dom\u00f3w. Polska wycinanka ludowa wyst\u0119puj\u0105ca niegdy\u015b w wielu regionach etnograficznych, szczeg\u00f3lnie na obszarze Mazowsza, posiada wyj\u0105tkowy i r\u00f3\u017cnorodny charakter. W nielicznych regionach Polski takich jak kurpiowski, opoczy\u0144ski czy \u0142owicki jest wci\u0105\u017c \u017cywym elementem sztuki, buduj\u0105cym lokaln\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, koloryt i odmienno\u015b\u0107 regionu. Pocz\u0105tki wycinankarstwa w Polsce nie s\u0105 znane i udokumentowane. Niew\u0105tpliwie jednak bujny jego rozw\u00f3j , zw\u0142aszcza na terenie Mazowsza, przypada na po\u0142ow\u0119 XIX wieku i jest zwi\u0105zany z powstaniem w Jeziornie pod Warszaw\u0105 papierni. Fabryka w Jeziornie rozpocz\u0119\u0142a ok. 1838 roku produkcj\u0119 papieru: cienkiego, barwionego w kilkudziesi\u0119ciu odcieniach i b\u0142yszcz\u0105cego, kt\u00f3ry wiejskie gospodynie wyra\u017caj\u0105c swoje plastyczne umiej\u0119tno\u015bci wykorzystywa\u0142y do tworzenia wycinanek. Moda na papierowe ozdoby, kt\u00f3re w tani i do\u015b\u0107 prosty spos\u00f3b mo\u017cna by\u0142o wykona\u0107 samemu, szybko si\u0119 rozpowszechni\u0142a i dotar\u0142a tak\u017ce w \u0141owickie. Od II po\u0142owy XIX wieku do okresu mi\u0119dzywojennego wycinanki wykonywane przez Ksi\u0119\u017caczki (mieszkanki wsi \u0142owickich) i zwane przez nie „strojami” sta\u0142y si\u0119 obok paj\u0105k\u00f3w czy bukiet\u00f3w z bibu\u0142y i we\u0142ny powszechn\u0105 ozdob\u0105 \u0142owickich cha\u0142up. Papier do wykonania wycinanek – „stroj\u00f3w” nabywano m.in. na \u0142owickich jarmarkach, a tak\u017ce bezpo\u015brednio na wsi. Jak wspomina\u0142a w latach 30 XX wieku blisko 70-letnia w\u00f3wczas wycinankarka Urszula \u017baczek: „Ga\u0142ganiarze je\u017adzi\u0142y po wsi, kupowa\u0142y ga\u0142gany na papier i kur\u0119, kartofle i m\u0105k\u0119 wymienia\u0142y na papier”. Do wykonania wycinanek opr\u00f3cz papieru potrzebne by\u0142y no\u017cyczki i klej. „Wystrzygano” je u\u017cywaj\u0105c znajduj\u0105cych si\u0119 w ka\u017cdym gospodarstwie no\u017cyc do strzy\u017cenia owiec. Za klej pocz\u0105tkowo s\u0142u\u017cy\u0142o bia\u0142ko kurzych jaj, a nast\u0119pnie zacz\u0119to gotowa\u0107 klej z m\u0105ki \u017cytniej i wody. Ksi\u0119\u017caczki tworzy\u0142y wycinanki przed najwi\u0119kszymi \u015bwi\u0119tami dorocznymi: Wielkanoc\u0105 i Bo\u017cym Narodzeniem oraz wa\u017cnymi \u015bwi\u0119tami rodzinnymi np. weselem. Ozdoby wisia\u0142y w izbach przez ca\u0142y rok. Nowe wycinanki wieszano w izbie \u015bwi\u0105tecznej. Stare w\u0119drowa\u0142y do izby roboczej, a te najbardziej ju\u017c wyblak\u0142e i zniszczone przenoszono r\u00f3wnie\u017c do stajni i ob\u00f3r. Zesp\u00f3\u0142 sakralny z\u00a0Wysokienic – Skansen w Maurzycach. Na\u00a0teren skansenu przeniesiony zosta\u0142 zesp\u00f3\u0142 sakralny z\u00a0Wysokienic z\u0142o\u017cony z\u00a0drewnianej, jednonawowej \u00a0\u015bwi\u0105tyni datowanej na\u00a01758\u00a0r. oraz\u00a0dzwonnicy z\u00a01774\u00a0r. Ko\u015bci\u00f3\u0142 pod\u00a0wezwaniem \u015bw.\u00a0Marcina, fundacji arcybiskupa gnie\u017anie\u0144skiego Adama Komorowskiego, wzniesiony zosta\u0142 w\u00a0stylu barokowym. Posiada dach kryty gontem z\u00a0wie\u017cyczk\u0105 z\u00a0sygnaturk\u0105 oraz\u00a0zachowany oryginalny wystr\u00f3j wn\u0119trza z\u0142o\u017cony m.in.\u00a0z\u00a0o\u0142tarzy, ambony i\u00a0chrzcielnicy. Obok \u015bwi\u0105tyni zlokalizowano budynek plebanii z\u00a0Pszczonowa z\u00a0prze\u0142. XIX\/XX w.\u00a0 Translokacja i\u00a0renowacja obiekt\u00f3w by\u0142a wsp\u00f3\u0142finansowana ze\u00a0\u015brodk\u00f3w Ministerstwa Kultury i\u00a0Dziedzictwa Narodowego. Jak tu trafi\u0107 ? Skansen w\u00a0Maurzycach\u00a0znajduje si\u0119 7\u00a0km od\u00a0\u0141owicza. Do\u00a0skansenu mo\u017cna przyjecha\u0107 samochodem z\u00a0\u0141owicza kieruj\u0105c si\u0119 na\u00a0DK92\u00a0w\u00a0stron\u0119 Poznania, za\u00a0wsi\u0105 Nied\u017awiada zacznie si\u0119 wie\u015b Maurzyce, nale\u017cy skr\u0119ci\u0107 w\u00a0lewo (po\u00a0prawej stronie jest tablica informuj\u0105ca o\u00a0drodze do\u00a0skansenu). Autobusy PKS doje\u017cd\u017caj\u0105 do\u00a0przystanku Maurzyce (doj\u015bcie do\u00a0skansenu ok. 10 – 15\u00a0min.), poci\u0105gi zatrzymuj\u0105 si\u0119 stacji PKP Nied\u017awiada (doj\u015bcie do\u00a0skansenu ok. 20 \u2013 30\u00a0min.). Parking bezp\u0142atny dla samochod\u00f3w i\u00a0autobus\u00f3w znajduje si\u0119 na\u00a0terenie skansenu.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":11874,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[249,20],"tags":[255,262,254,253,256],"class_list":["post-10525","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-niedoceniane-lodzkie","category-polska","tag-maurzyce","tag-skansen","tag-skansen-w-maurzycach","tag-skansen-ziemi-lowickiej","tag-skansen-ziemi-lowickiej-w-maurzycach"],"aioseo_notices":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10525","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10525"}],"version-history":[{"count":28,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10525\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17837,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10525\/revisions\/17837"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11874"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10525"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10525"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10525"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}