{"id":12503,"date":"2021-11-10T21:30:44","date_gmt":"2021-11-10T20:30:44","guid":{"rendered":"https:\/\/bloganki.pl\/?p=12503"},"modified":"2023-09-03T20:25:05","modified_gmt":"2023-09-03T18:25:05","slug":"wzgorza-maja-oczy-czyli-opowiesc-o-poganskim-podlasiu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/2021\/11\/10\/wzgorza-maja-oczy-czyli-opowiesc-o-poganskim-podlasiu\/","title":{"rendered":"Wzg\u00f3rza maj\u0105 oczy, czyli opowie\u015b\u0107 o poga\u0144skim Podlasiu"},"content":{"rendered":"\r\n

Podlasie to kraina magii, dawnych wierze\u0144, miejsce gdzie rzeczywisto\u015b\u0107 dotyka za\u015bwiat\u00f3w. To tu odnajdziemy ostatnie sok\u00f3lskie wiatraki i tajemnicze cmentarzyska.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Przed nastaniem chrze\u015bcija\u0144stwa na tutejszych ziemiach prawdziwym utrapieniem by\u0142y diab\u0142y, czarownice i demony. Ludzie najbardziej bali si\u0119 Po\u0142udnicy i Morowej Dziewicy. Kim by\u0142y ?<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Po\u0142udnica <\/strong>to kobieta o \u017celaznych z\u0119bach wed\u0142ug wierze\u0144 s\u0142owia\u0144skich by\u0142a strasznym demonem, kt\u00f3ry polowa\u0142 latem na tych kt\u00f3rzy w samo po\u0142udnie przebywali w polu.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Po\u0142udnicami stawa\u0142y si\u0119 kobiety, kt\u00f3re zmar\u0142y zaraz po \u015blubie. Swoje ofiary okalecza\u0142y sierpem, dusi\u0142y w polu, zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce porywa\u0142y te\u017c dzieci. Ludzie prawdopodobnie nazywali w ten spos\u00f3b udar s\u0142oneczny<\/strong>.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Morow\u0105 Dziewic\u0105 (Morow\u0105 Bab\u0105) <\/strong>nazywano bardzo chud\u0105 kobiet\u0119, kt\u00f3ra samotnie przemierza\u0142a \u015bwiat. Kto j\u0105 spotka\u0142 musia\u0142 na karku zanie\u015b\u0107 j\u0105 do wsi. Roznosi\u0142a choroby, mieszka\u0144cy p\u00f3\u017aniej bardzo ci\u0119\u017cko chorowali, cze\u015b\u0107 z nich umiera\u0142a. Morowa Dziewica by\u0142a po prostu zaraz\u0105<\/strong>. Przestraszeni mieszka\u0144cy uciekali przed ni\u0105 do lasu. Strach przed Morow\u0105 Dziewic\u0105 przetrwa\u0142 a\u017c do czas\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich.<\/p>\r\n

\"\"
Knyszewicze.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
„Morowa Baba” – Knyszewicze.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

W Knyszewiczach<\/strong> na niewielkim pag\u00f3rku na samym jego szczycie znajduje si\u0119 tajemniczy kamienny krzy\u017c<\/strong> wygl\u0105dem przypomina krzy\u017c pokutny, wok\u00f3\u0142 niego porozrzucane s\u0105 kamienie tworz\u0105ce jakby magiczny kr\u0105g. Wczesn\u0105 wiosn\u0105, nim jeszcze dobrze wzejdzie trawa kamienny kr\u0105g jest wyra\u017aniej widoczny.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Najwi\u0119cej Krzy\u017cy pokutnych znajduje si\u0119 na Dolnym \u015al\u0105sku. Zwyczaj wykuwania krzy\u017cy w ramach pokuty, w Polsce pojawi\u0142 si\u0119 XIII wieku. Dla mordercy zrobienie takiego krzy\u017ca by\u0142o szans\u0105 odpracowania winy, ale to nie wszystko. Opr\u00f3cz tego musia\u0142 zaj\u0105\u0107 si\u0119 rodzin\u0105 swojej ofiary i zapewni\u0107 jej \u015brodki do \u017cycia.<\/strong>\u00a0Zwyczaj ten trwa\u0142 przez wieki.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

„Morowa Baba”<\/strong> – tak nazywaj\u0105 ten krzy\u017c mieszka\u0144cy, kszta\u0142tem przypomina kobiet\u0119. Jedna z legend m\u00f3wi, \u017ce w czasach poga\u0144skich na wzg\u00f3rzu odbywa\u0142 si\u0119 kult nagiej kobiety. Owa kobieta zosta\u0142a zamieniona w kamie\u0144 i stoi tu do dnia dzisiejszego.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

W rzeczywisto\u015bci jest to cmentarzysko ze stelami, na kt\u00f3rym grzebano g\u0142\u00f3wnie dzieci. Cmentarzyska ze stelami najcz\u0119\u015bciej zak\u0142adano na pag\u00f3rkach, wyra\u017anie widocznych z pobliskiej osady. Wzg\u00f3rza te by\u0142y oddzielone cz\u0119sto niewielkim wa\u0142em. Tak dobrze widoczne cmentarzyska stawa\u0142y si\u0119 cz\u0119sto punktem odniesienia np. przy wyznaczaniu granic d\u00f3br.<\/p>\r\n

\"\"
„Morowa Baba” – Knyszewicze.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
„Morowa Baba” – Knyszewicze.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Knyszewicze.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Nieopodal Knyszewicz w Szcz\u0119snowiczach<\/strong> znajduje si\u0119 jeden z najlepiej zachowanych sok\u00f3lskich wiatrak\u00f3w, nazywa si\u0119 Jan<\/strong>. Powo\u0142any do \u017cycia zosta\u0142 w 1963 roku. Swoj\u0105 konstrukcja zbli\u017cony jest do \u201eko\u017alaka”. W tego typu wiatrakach to w\u0142a\u015bnie kozio\u0142 stanowi podstaw\u0119 ca\u0142ej konstrukcji, w wielu wiatrakach by\u0142 on ods\u0142oni\u0119ty,\u00a0co sprawia\u0142o wra\u017cenie, jakby zosta\u0142 zamocowany na \u201ekurzej \u0142apce\u201d<\/strong>. To w\u0142a\u015bnie takie wiatraki sta\u0142y si\u0119 inspiracj\u0105 dla bajkowych \u201echatek na kurzej \u0142apce\u201d.\u00a0Opowie\u015bci o Babie Jadze i chatce na kurzej \u0142apce mia\u0142y odstrasza\u0107 dzieci od zabaw w pobli\u017cu obracaj\u0105cych si\u0119 skrzyde\u0142 wiatraka.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

M\u0142ynarzom bardzo cz\u0119sto przypisywano magiczne zdolno\u015bci, potrafili oni przecie\u017c uruchomi\u0107 m\u0142yn za pomoc\u0105 niewidzialnego wiatru, przewidzie\u0107, z kt\u00f3rej strony b\u0119dzie wia\u0142 wiatr, tak \u017ceby w odpowiednim kierunku ustawi\u0107 m\u0142yn.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

M\u0142ynarzy z wiatrakami \u0142\u0105czy\u0142a szczeg\u00f3lna wi\u0119\u017a. Wiatraki pracowa\u0142y ca\u0142y rok, nierzadko m\u0142ynarz spa\u0142 w wiatraku. Rozmawia\u0142 z nim, zna\u0142 go jak w\u0142asne dziecko, wiedzia\u0142 dok\u0142adnie co mu dolega, wystarczy, \u017ce ws\u0142ucha\u0142 si\u0119 w jego odg\u0142osy, potrafi\u0142 go naprawi\u0107.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Gdy m\u0142ynarz umiera\u0142, trumna musia\u0142a najpierw podjecha\u0107 pod wiatrak, kt\u00f3rego skrzyd\u0142a ustawiano w\u00f3wczas na znak krzy\u017ca. Zdarza\u0142o si\u0119 te\u017c, \u017ce to wiatrak \u2013\u00a0spalony, zburzony czy przewr\u00f3cony \u2013\u00a0ko\u0144czy\u0142 sw\u00f3j \u017cywot jako pierwszy. Nigdy w\u00a0tym miejscu gospodarz nie stawia\u0142 nowego. To by\u0142 wyraz szacunku dla cz\u0142onka rodziny, i\u00a0to najwa\u017cniejszego, bo daj\u0105cego utrzymanie<\/em>(…).<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u2013\u00a0O\u00a0wdzi\u0119czno\u015bci gospodarz nigdy nie zapomina\u0142. W\u00a0Wigili\u0119 wchodzi\u0142 do wiatraka i\u00a0dzieli\u0142 si\u0119 z\u00a0nim symbolicznie op\u0142atkiem, wrzucaj\u0105c go mi\u0119dzy kamienie m\u0142y\u0144skie.<\/em><\/p>\r\n

\"\"
Wiatrak „Jan” w Szcz\u0119snowiczach.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Sok\u00f3lszczyzna to najmniej doceniany region Podlasia, ostatnie drewniane wiatraki i tajemnicze „Mogi\u0142ki Pogranicza” trzeba koniecznie zobaczy\u0107. Czas dla wiatrak\u00f3w jest bezlitosny i coraz bardziej upina si\u0119 o swoje.<\/p>\r\n

Lubisz to co robi\u0119?\u00a0 B\u0119dzie mi niezmiernie mi\u0142o je\u015bli wypijemy razem kaw\u0119.<\/p>\r\n

\"\"<\/a><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u00a0<\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Podlasie to kraina magii, dawnych wierze\u0144, miejsce gdzie rzeczywisto\u015b\u0107 dotyka za\u015bwiat\u00f3w. To tu odnajdziemy ostatnie sok\u00f3lskie wiatraki i tajemnicze cmentarzyska. Przed nastaniem chrze\u015bcija\u0144stwa na tutejszych ziemiach prawdziwym utrapieniem by\u0142y diab\u0142y, czarownice i demony. Ludzie najbardziej bali si\u0119 Po\u0142udnicy i Morowej Dziewicy. Kim by\u0142y ? Po\u0142udnica to kobieta o \u017celaznych z\u0119bach wed\u0142ug wierze\u0144 s\u0142owia\u0144skich by\u0142a strasznym demonem, kt\u00f3ry polowa\u0142 latem na tych kt\u00f3rzy w samo po\u0142udnie przebywali w polu. Po\u0142udnicami stawa\u0142y si\u0119 kobiety, kt\u00f3re zmar\u0142y zaraz po \u015blubie. Swoje ofiary okalecza\u0142y sierpem, dusi\u0142y w polu, zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce porywa\u0142y te\u017c dzieci. Ludzie prawdopodobnie nazywali w ten spos\u00f3b udar s\u0142oneczny. Morow\u0105 Dziewic\u0105 (Morow\u0105 Bab\u0105) nazywano bardzo chud\u0105 kobiet\u0119, kt\u00f3ra samotnie przemierza\u0142a \u015bwiat. Kto j\u0105 spotka\u0142 musia\u0142 na karku zanie\u015b\u0107 j\u0105 do wsi. Roznosi\u0142a choroby, mieszka\u0144cy p\u00f3\u017aniej bardzo ci\u0119\u017cko chorowali, cze\u015b\u0107 z nich umiera\u0142a. Morowa Dziewica by\u0142a po prostu zaraz\u0105. Przestraszeni mieszka\u0144cy uciekali przed ni\u0105 do lasu. Strach przed Morow\u0105 Dziewic\u0105 przetrwa\u0142 a\u017c do czas\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich. W Knyszewiczach na niewielkim pag\u00f3rku na samym jego szczycie znajduje si\u0119 tajemniczy kamienny krzy\u017c wygl\u0105dem przypomina krzy\u017c pokutny, wok\u00f3\u0142 niego porozrzucane s\u0105 kamienie tworz\u0105ce jakby magiczny kr\u0105g. Wczesn\u0105 wiosn\u0105, nim jeszcze dobrze wzejdzie trawa kamienny kr\u0105g jest wyra\u017aniej widoczny. Najwi\u0119cej Krzy\u017cy pokutnych znajduje si\u0119 na Dolnym \u015al\u0105sku. Zwyczaj wykuwania krzy\u017cy w ramach pokuty, w Polsce pojawi\u0142 si\u0119 XIII wieku. Dla mordercy zrobienie takiego krzy\u017ca by\u0142o szans\u0105 odpracowania winy, ale to nie wszystko. Opr\u00f3cz tego musia\u0142 zaj\u0105\u0107 si\u0119 rodzin\u0105 swojej ofiary i zapewni\u0107 jej \u015brodki do \u017cycia.\u00a0Zwyczaj ten trwa\u0142 przez wieki. „Morowa Baba” – tak nazywaj\u0105 ten krzy\u017c mieszka\u0144cy, kszta\u0142tem przypomina kobiet\u0119. Jedna z legend m\u00f3wi, \u017ce w czasach poga\u0144skich na wzg\u00f3rzu odbywa\u0142 si\u0119 kult nagiej kobiety. Owa kobieta zosta\u0142a zamieniona w kamie\u0144 i stoi tu do dnia dzisiejszego. W rzeczywisto\u015bci jest to cmentarzysko ze stelami, na kt\u00f3rym grzebano g\u0142\u00f3wnie dzieci. Cmentarzyska ze stelami najcz\u0119\u015bciej zak\u0142adano na pag\u00f3rkach, wyra\u017anie widocznych z pobliskiej osady. Wzg\u00f3rza te by\u0142y oddzielone cz\u0119sto niewielkim wa\u0142em. Tak dobrze widoczne cmentarzyska stawa\u0142y si\u0119 cz\u0119sto punktem odniesienia np. przy wyznaczaniu granic d\u00f3br. Nieopodal Knyszewicz w Szcz\u0119snowiczach znajduje si\u0119 jeden z najlepiej zachowanych sok\u00f3lskich wiatrak\u00f3w, nazywa si\u0119 Jan. Powo\u0142any do \u017cycia zosta\u0142 w 1963 roku. Swoj\u0105 konstrukcja zbli\u017cony jest do \u201eko\u017alaka”. W tego typu wiatrakach to w\u0142a\u015bnie kozio\u0142 stanowi podstaw\u0119 ca\u0142ej konstrukcji, w wielu wiatrakach by\u0142 on ods\u0142oni\u0119ty,\u00a0co sprawia\u0142o wra\u017cenie, jakby zosta\u0142 zamocowany na \u201ekurzej \u0142apce\u201d. To w\u0142a\u015bnie takie wiatraki sta\u0142y si\u0119 inspiracj\u0105 dla bajkowych \u201echatek na kurzej \u0142apce\u201d.\u00a0Opowie\u015bci o Babie Jadze i chatce na kurzej \u0142apce mia\u0142y odstrasza\u0107 dzieci od zabaw w pobli\u017cu obracaj\u0105cych si\u0119 skrzyde\u0142 wiatraka. M\u0142ynarzom bardzo cz\u0119sto przypisywano magiczne zdolno\u015bci, potrafili oni przecie\u017c uruchomi\u0107 m\u0142yn za pomoc\u0105 niewidzialnego wiatru, przewidzie\u0107, z kt\u00f3rej strony b\u0119dzie wia\u0142 wiatr, tak \u017ceby w odpowiednim kierunku ustawi\u0107 m\u0142yn. M\u0142ynarzy z wiatrakami \u0142\u0105czy\u0142a szczeg\u00f3lna wi\u0119\u017a. Wiatraki pracowa\u0142y ca\u0142y rok, nierzadko m\u0142ynarz spa\u0142 w wiatraku. Rozmawia\u0142 z nim, zna\u0142 go jak w\u0142asne dziecko, wiedzia\u0142 dok\u0142adnie co mu dolega, wystarczy, \u017ce ws\u0142ucha\u0142 si\u0119 w jego odg\u0142osy, potrafi\u0142 go naprawi\u0107. Gdy m\u0142ynarz umiera\u0142, trumna musia\u0142a najpierw podjecha\u0107 pod wiatrak, kt\u00f3rego skrzyd\u0142a ustawiano w\u00f3wczas na znak krzy\u017ca. Zdarza\u0142o si\u0119 te\u017c, \u017ce to wiatrak \u2013\u00a0spalony, zburzony czy przewr\u00f3cony \u2013\u00a0ko\u0144czy\u0142 sw\u00f3j \u017cywot jako pierwszy. Nigdy w\u00a0tym miejscu gospodarz nie stawia\u0142 nowego. To by\u0142 wyraz szacunku dla cz\u0142onka rodziny, i\u00a0to najwa\u017cniejszego, bo daj\u0105cego utrzymanie(…). \u2013\u00a0O\u00a0wdzi\u0119czno\u015bci gospodarz nigdy nie zapomina\u0142. W\u00a0Wigili\u0119 wchodzi\u0142 do wiatraka i\u00a0dzieli\u0142 si\u0119 z\u00a0nim symbolicznie op\u0142atkiem, wrzucaj\u0105c go mi\u0119dzy kamienie m\u0142y\u0144skie. Sok\u00f3lszczyzna to najmniej doceniany region Podlasia, ostatnie drewniane wiatraki i tajemnicze „Mogi\u0142ki Pogranicza” trzeba koniecznie zobaczy\u0107. Czas dla wiatrak\u00f3w jest bezlitosny i coraz bardziej upina si\u0119 o swoje. Lubisz to co robi\u0119?\u00a0 B\u0119dzie mi niezmiernie mi\u0142o je\u015bli wypijemy razem kaw\u0119. \u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":16735,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[160,20],"tags":[644,158,645,159,646],"class_list":["post-12503","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-magiczne-podlasie","category-polska","tag-knyszewicze","tag-magiczne-podlasie","tag-morowa-baba","tag-podlasie","tag-szczesnowicze"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t