{"id":13180,"date":"2022-04-04T18:25:07","date_gmt":"2022-04-04T16:25:07","guid":{"rendered":"https:\/\/bloganki.pl\/?p=13180"},"modified":"2026-08-02T13:18:35","modified_gmt":"2026-08-02T11:18:35","slug":"beskid-niski-co-warto-zobaczyc-w-najdzikszych-polskich-gorach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/2022\/04\/04\/beskid-niski-co-warto-zobaczyc-w-najdzikszych-polskich-gorach\/","title":{"rendered":"Beskid Niski – co warto zobaczy\u0107 w najdzikszych polskich g\u00f3rach."},"content":{"rendered":"\r\n

Beskid Niski \u2013 kraina \u0142agodno\u015bci i najdziksze g\u00f3ry w Polsce<\/span><\/h1>\r\n

Beskid Niski to kraina \u0142agodno\u015bci. To miejsce, gdzie g\u00f3ry nie przyt\u0142aczaj\u0105 wysoko\u015bci\u0105, ale zachwycaj\u0105 cisz\u0105, przestrzeni\u0105 i poczuciem wolno\u015bci. To jedne z najmniej zadeptanych polskich g\u00f3r \u2013 idealne dla tych, kt\u00f3rzy zamiast t\u0142um\u00f3w wybieraj\u0105 szum lasu, puste szlaki i kontakt z dzik\u0105 przyrod\u0105.<\/p>\r\n

Nie znajdziemy tu spektakularnych skalnych turni ani g\u00f3rskich kurort\u00f3w pe\u0142nych turyst\u00f3w. Beskid Niski ma zupe\u0142nie inny charakter. Jego pi\u0119kno ukryte jest w spokojnych dolinach, starych sadach, przydro\u017cnych kapliczkach, drewnianych cerkwiach i \u015bladach po miejscowo\u015bciach, kt\u00f3rych ju\u017c nie ma na mapie.<\/p>\r\n

To g\u00f3ry dla ludzi, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 zatrzyma\u0107 si\u0119 na chwil\u0119 i dostrzec pi\u0119kno w prostocie.<\/p>\r\n

Dlaczego warto odwiedzi\u0107 Beskid Niski?<\/span><\/h2>\r\n

Najwi\u0119kszym skarbem Beskidu Niskiego s\u0105 jego doliny \u2013 cz\u0119sto puste, poro\u015bni\u0119te traw\u0105 i lasem, z pojedynczymi krzy\u017cami oraz fundamentami dawnych dom\u00f3w. Spaceruj\u0105c nimi, mo\u017cna poczu\u0107 niezwyk\u0142\u0105 atmosfer\u0119 miejsc, w kt\u00f3rych historia wci\u0105\u017c jest obecna.<\/p>\r\n

Szczeg\u00f3lnie wyj\u0105tkowe s\u0105 pozosta\u0142o\u015bci po dawnych wsiach \u0142emkowskich. To w\u0142a\u015bnie one nadaj\u0105 temu regionowi niepowtarzalny charakter. W\u015br\u00f3d wzg\u00f3rz i las\u00f3w kryj\u0105 si\u0119 \u015blady \u017cycia ludzi, kt\u00f3rzy przez wieki tworzyli kultur\u0119 tej ziemi.<\/p>\r\n

Drugim symbolem Beskidu Niskiego s\u0105 drewniane cerkwie \u2013 pi\u0119kne, cz\u0119sto niewielkie \u015bwi\u0105tynie, kt\u00f3re harmonijnie wpisuj\u0105 si\u0119 w krajobraz. Ich smuk\u0142e wie\u017ce widoczne z daleka przypominaj\u0105 o wielokulturowej historii tych g\u00f3r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Kapliczka w Bodakach wybudowana przez mieszka\u0144c\u00f3w wsi, aby zapobiec powodzi.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u0141emkowie \u2013 ludzie tej ziemi<\/span><\/h2>\r\n

Aby dobrze zrozumie\u0107 Beskid Niski, warto pozna\u0107 histori\u0119 \u0141emk\u00f3w \u2013 grupy g\u00f3rali ruskich, kt\u00f3rych osadnictwo obejmowa\u0142o tereny po obu stronach g\u0142\u00f3wnego grzbietu Karpat.<\/p>\r\n

Po p\u00f3\u0142nocnej stronie Karpat, na terenie dzisiejszej Polski, \u0141emkowie zamieszkiwali w\u0105ski pas ziemi o d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o stu kilometr\u00f3w. Obejmowa\u0142 on cz\u0119\u015b\u0107 Beskidu S\u0105deckiego, Beskid Niski oraz niewielki zachodni fragment Bieszczad\u00f3w.<\/p>\r\n

Przez stulecia zachowali swoj\u0105 odr\u0119bno\u015b\u0107 kulturow\u0105, kt\u00f3r\u0105 wyra\u017ca\u0142y przede wszystkim religia \u2013 grekokatolicka lub prawos\u0142awna \u2013 oraz j\u0119zyk, zbli\u017cony do ukrai\u0144skiego. Ich tradycje, architektura i spos\u00f3b \u017cycia na trwa\u0142e wpisa\u0142y si\u0119 w krajobraz tych g\u00f3r.<\/p>\r\n

Tragiczny rozdzia\u0142 w historii nast\u0105pi\u0142 po II wojnie \u015bwiatowej, kiedy \u0141emkowie zostali wysiedleni ze swoich rodzinnych miejscowo\u015bci na zachodnie i p\u00f3\u0142nocne ziemie Polski. Dawne wsie opustosza\u0142y, a natura powoli zacz\u0119\u0142a odzyskiwa\u0107 tereny, kt\u00f3re wcze\u015bniej t\u0119tni\u0142y \u017cyciem.<\/p>\r\n

Dzi\u015b cz\u0119\u015b\u0107 \u0141emk\u00f3w powr\u00f3ci\u0142a w rodzinne strony. Dzi\u0119ki nim pami\u0119\u0107 o tej kulturze nadal trwa \u2013 w cerkwiach, tradycjach, wydarzeniach kulturalnych i opowie\u015bciach przekazywanych kolejnym pokoleniom.<\/p>\r\n

Doliny, kt\u00f3rych ju\u017c nie ma<\/span><\/h2>\r\n

Jednym z najbardziej poruszaj\u0105cych do\u015bwiadcze\u0144 w Beskidzie Niskim jest spacer przez nieistniej\u0105ce wsie \u0142emkowskie. Czasem trudno uwierzy\u0107, \u017ce w miejscach, gdzie dzi\u015b rosn\u0105 wysokie trawy i las, jeszcze kilkadziesi\u0105t lat temu sta\u0142y domy, dzia\u0142a\u0142y m\u0142yny, a ludzie prowadzili swoje codzienne \u017cycie.<\/p>\r\n

Pozosta\u0142y po nich drzewa owocowe, stare piwnice, kapliczki i krzy\u017ce. Te niepozorne \u015blady potrafi\u0105 opowiedzie\u0107 wi\u0119cej ni\u017c niejeden przewodnik.<\/p>\r\n

Drewniane cerkwie \u2013 per\u0142y Beskidu Niskiego<\/span><\/h2>\r\n

Podczas podr\u00f3\u017cy po Beskidzie Niskim warto zagl\u0105da\u0107 do ma\u0142ych miejscowo\u015bci, gdzie stoj\u0105 drewniane cerkwie \u2013 jedne z najpi\u0119kniejszych przyk\u0142ad\u00f3w tradycyjnej architektury tego regionu.<\/p>\r\n

Niekt\u00f3re z nich s\u0105 ukryte w\u015br\u00f3d wzg\u00f3rz i las\u00f3w, inne stoj\u0105 samotnie na dawnych cmentarzach. Ka\u017cda ma swoj\u0105 histori\u0119 i wyj\u0105tkowy klimat.<\/p>\r\n

Beskid Niski dla tych, kt\u00f3rzy szukaj\u0105 ciszy<\/span><\/h2>\r\n

Beskid Niski nie zdobywa serca od pierwszego spojrzenia. Nie zachwyca tak\u0105 skal\u0105 jak Tatry i nie przyci\u0105ga takimi t\u0142umami jak popularniejsze pasma g\u00f3rskie. Jego magia pojawia si\u0119 powoli \u2013 podczas samotnego spaceru pustym szlakiem, porannej mg\u0142y w dolinie czy spotkania z dzik\u0105 przyrod\u0105.<\/p>\r\n

To g\u00f3ry, kt\u00f3re ucz\u0105 uwa\u017cno\u015bci.<\/p>\r\n

Je\u015bli marzycie o miejscu, gdzie mo\u017cna zwolni\u0107 tempo, odpocz\u0105\u0107 od ha\u0142asu i poczu\u0107 prawdziwy kontakt z natur\u0105, Beskid Niski b\u0119dzie idealnym kierunkiem. To nadal jedna z najdzikszych i najbardziej tajemniczych krain g\u00f3rskich w Polsce.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Owce we wsi D\u0142ugie – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u015awiat dawnych \u0141emk\u00f3w \u2013 \u017cycie w rytmie natury<\/span><\/h2>\r\n

Beskid Niski to nie tylko krajobrazy i opuszczone doliny. To tak\u017ce historia ludzi, kt\u00f3rzy przez pokolenia \u017cyli w rytmie wyznaczanym przez przyrod\u0119, pory roku i potrzeby gospodarstwa.<\/p>\r\n

Dawna \u0142emkowska wie\u015b by\u0142a \u015bwiatem ci\u0119\u017ckiej pracy, ale r\u00f3wnie\u017c silnej wi\u0119zi z ziemi\u0105 i wsp\u00f3lnot\u0105. Wypas owiec i kr\u00f3w nale\u017ca\u0142 do codzienno\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w. Zwierz\u0119ta cz\u0119sto powierzano starszym ludziom albo dzieciom, kt\u00f3re od najm\u0142odszych lat pomaga\u0142y w gospodarstwie.<\/p>\r\n

Dzie\u0144 ma\u0142ych pasterzy zaczyna\u0142 si\u0119 bardzo wcze\u015bnie \u2013 jeszcze przed \u015bwitem. Musieli wyp\u0119dzi\u0107 zwierz\u0119ta na pastwiska, a potem wracali do swoich obowi\u0105zk\u00f3w, w tym do szko\u0142y. Po lekcjach ponownie zajmowali si\u0119 wypasem a\u017c do wieczora. By\u0142o to dzieci\u0144stwo zupe\u0142nie inne od wsp\u00f3\u0142czesnego \u2013 pe\u0142ne odpowiedzialno\u015bci i blisko\u015bci z natur\u0105.<\/p>\r\n

Pasterze porozumiewali si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 za pomoc\u0105 specjalnych sygna\u0142\u00f3w wygrywanych na trubach i trembitach \u2013 d\u0142ugich drewnianych instrumentach, cz\u0119sto mierz\u0105cych oko\u0142o p\u00f3\u0142tora metra d\u0142ugo\u015bci. U\u017cywano r\u00f3wnie\u017c prostych tr\u0105b wykonanych z rog\u00f3w byd\u0142a. D\u017awi\u0119k tych instrument\u00f3w ni\u00f3s\u0142 si\u0119 daleko po beskidzkich dolinach, pomagaj\u0105c pasterzom odnale\u017a\u0107 si\u0119 w g\u00f3rskim krajobrazie.<\/p>\r\n

Wypas mia\u0142 tak\u017ce sw\u00f3j w\u0142asny porz\u0105dek. Owce i byd\u0142o cz\u0119sto wypasano wsp\u00f3lnie na halach lub w pobli\u017cu wsi. Jedn\u0105 z cz\u0119\u015bci doliny przeznaczon\u0105 na wypas nazywano to\u0142ok\u0105, natomiast po przeciwnej stronie znajdowa\u0142a si\u0119 caryna \u2013 teren, na kt\u00f3rym uprawiano mi\u0119dzy innymi owies. Po roku nast\u0119powa\u0142a zamiana, aby ziemia mog\u0142a odpocz\u0105\u0107.<\/p>\r\n

Dzi\u015b, spaceruj\u0105c po pustych dolinach Beskidu Niskiego, trudno czasem wyobrazi\u0107 sobie, \u017ce kiedy\u015b rozbrzmiewa\u0142y tu g\u0142osy ludzi, d\u017awi\u0119ki pasterskich tr\u0105b i odg\u0142osy codziennego \u017cycia. W\u0142a\u015bnie te niewidoczne ju\u017c historie sprawiaj\u0105, \u017ce te g\u00f3ry maj\u0105 tak niezwyk\u0142\u0105 atmosfer\u0119.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

*Fragment ksi\u0105\u017cki „\u015awiat \u0141emk\u00f3w: etnograficzna podr\u00f3\u017c po \u0141emkowszczy\u017anie” Andrzej Karczmarzewski.<\/span><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Klasyczny dom \u0142emkowski tzw. chy\u017ca.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Chy\u017ce \u2013 domy, w kt\u00f3rych mie\u015bci\u0142o si\u0119 ca\u0142e \u017cycie<\/span><\/h2>\r\n

Jednym z najbardziej charakterystycznych element\u00f3w dawnej \u0142emkowskiej wsi by\u0142y chy\u017ce \u2013 tradycyjne domy, kt\u00f3re pod jednym dachem \u0142\u0105czy\u0142y cz\u0119\u015b\u0107 mieszkaln\u0105 i gospodarcz\u0105.<\/p>\r\n

By\u0142y to niezwykle praktyczne budynki, dostosowane do surowych warunk\u00f3w g\u00f3rskiego \u017cycia. Wewn\u0105trz znajdowa\u0142 si\u0119 szeroki przejazd, zwany boiskiem, kt\u00f3ry dzieli\u0142 budynek na dwie cz\u0119\u015bci. Po jednej stronie mie\u015bci\u0142a si\u0119 izba mieszkalna oraz komora s\u0142u\u017c\u0105ca do przechowywania zapas\u00f3w, po drugiej znajdowa\u0142y si\u0119 pomieszczenia dla zwierz\u0105t \u2013 stajnia, obora lub owczarnia.<\/p>\r\n

Poddasze najcz\u0119\u015bciej wykorzystywano jako miejsce przechowywania siana i zbo\u017ca. Ca\u0142y dom by\u0142 wi\u0119c nie tylko miejscem odpoczynku, ale r\u00f3wnie\u017c centrum codziennego \u017cycia gospodarstwa.<\/p>\r\n

Dzi\u015b pojedyncze zachowane chy\u017ce przypominaj\u0105 o \u015bwiecie, kt\u00f3rego ju\u017c nie ma. S\u0105 cichymi \u015bwiadkami historii \u0141emk\u00f3w i ich niezwyk\u0142ej umiej\u0119tno\u015bci \u017cycia w zgodzie z g\u00f3rskim krajobrazem.<\/p>\r\n

Co warto zobaczy\u0107 w Beskidzie Niskim?<\/span><\/h1>\r\n

Zapraszam Was na wirtualny spacer po miejscach, kt\u00f3re skrad\u0142y moje serce. Beskid Niski nie odkrywa swoich tajemnic od razu \u2013 trzeba zwolni\u0107, zej\u015b\u0107 z utartych szlak\u00f3w i pozwoli\u0107, aby prowadzi\u0142y nas puste doliny, stare cerkwie i \u015blady dawnych mieszka\u0144c\u00f3w tych g\u00f3r.<\/p>\r\n

Przedstawiam najpi\u0119kniejsze i najbardziej klimatyczne miejsca Beskidu Niskiego \u2013 takie, do kt\u00f3rych chce si\u0119 wraca\u0107.<\/p>\r\n

Bartne \u2013 najbardziej klimatyczna wie\u015b Beskidu Niskiego<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Cerkiew (greckokatolicka) \u015awi\u0119tych Kosmy i Damiana w Bartnem.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Pierwszym miejscem, do kt\u00f3rego chcia\u0142bym Was zaprosi\u0107, jest Bartne \u2013 niewielka wie\u015b ukryta w dolinie potoku Bartnianka, otoczona lasami i \u0142agodnymi wzg\u00f3rzami Beskidu Niskiego. To jedna z tych miejscowo\u015bci, w kt\u00f3rych naprawd\u0119 mo\u017cna poczu\u0107 ducha dawnej \u0141emkowszczyzny.<\/p>\r\n

Historia Bartnego si\u0119ga XVI wieku. Wie\u015b za\u0142o\u017cyli kamieniarze, kt\u00f3rzy wybrali to miejsce nieprzypadkowo \u2013 przyci\u0105gn\u0119\u0142y ich znajduj\u0105ce si\u0119 tutaj z\u0142o\u017ca kamienia. Sama nazwa miejscowo\u015bci, dawniej zapisywana jako Bortne, nie pochodzi od barci pszczelich, jak czasem mo\u017cna us\u0142ysze\u0107, lecz najprawdopodobniej zwi\u0105zana jest z wyr\u0119bem boru.<\/p>\r\n

W 1650 roku Bartne otrzyma\u0142o dokument lokacyjny podpisany przez kr\u00f3la Jana Kazimierza, zwanego r\u00f3wnie\u017c \u201eobro\u0144c\u0105 prawos\u0142awia\u201d. Od tego czasu wie\u015b rozwija\u0142a si\u0119 jako wa\u017cny o\u015brodek \u017cycia \u0141emk\u00f3w, a przede wszystkim jako centrum kamieniarstwa.<\/p>\r\n

Kamieniarska stolica \u0141emkowszczyzny<\/span><\/h2>\r\n

Bartne przez lata s\u0142yn\u0119\u0142o z wyj\u0105tkowych umiej\u0119tno\u015bci swoich mieszka\u0144c\u00f3w. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce by\u0142a to kamieniarska stolica \u0141emkowszczyzny. Tutejsi rzemie\u015blnicy tworzyli z miejscowego kamienia krzy\u017ce nagrobne, kapliczki przydro\u017cne, a tak\u017ce przedmioty codziennego u\u017cytku wykorzystywane w gospodarstwach.<\/p>\r\n

Do najbardziej znanych bartnia\u0144skich kamieniarzy nale\u017celi mi\u0119dzy innymi Wasyl Graco\u0144, rodzina Felenczak\u00f3w, Jan Kozak, Dymitr Kopacz oraz Grzegorz Homkowicz. Ich praca do dzi\u015b pozostawi\u0142a \u015blad w krajobrazie Beskidu Niskiego \u2013 wystarczy uwa\u017cnie przyjrze\u0107 si\u0119 starym cmentarzom, przydro\u017cnym kapliczkom i kamiennym krzy\u017com stoj\u0105cym przy polnych drogach.<\/p>\r\n

Spaceruj\u0105c po Bartnem, warto zwolni\u0107 i spojrze\u0107 na te niepozorne dzie\u0142a. Ka\u017cdy kamie\u0144 ma tu swoj\u0105 histori\u0119.<\/p>\r\n

Wie\u015b, w kt\u00f3rej przesz\u0142o\u015b\u0107 jest wci\u0105\u017c obecna<\/span><\/h2>\r\n

Bartne zachwyca nie tylko histori\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c niezwyk\u0142ym nagromadzeniem drewnianej architektury. Ciekawostk\u0105 jest fakt, \u017ce na niewielk\u0105 liczb\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w przypada tu wyj\u0105tkowo du\u017co zabytkowych drewnianych obiekt\u00f3w. To sprawia, \u017ce wie\u015b jest prawdziw\u0105 skarbnic\u0105 tradycyjnego budownictwa \u0142emkowskiego.<\/p>\r\n

Znajdziemy tu drewniane chy\u017ce, stare zabudowania gospodarcze, krzy\u017ce i cerkwie \u2013 wszystko zatopione w spokojnym beskidzkim krajobrazie.<\/p>\r\n

Dla mnie Bartne jest jednym z najpi\u0119kniejszych miejsc w Beskidzie Niskim. Nie dlatego, \u017ce oferuje spektakularne atrakcje, ale dlatego, \u017ce pozwala poczu\u0107 histori\u0119 tego regionu. To miejsce, gdzie cisza, przyroda i pami\u0119\u0107 o dawnych mieszka\u0144cach tworz\u0105 niezwyk\u0142\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Krzy\u017c przydro\u017cny.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Wioska Bartne – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Bartne \u2013 wie\u015b, kt\u00f3ra przetrwa\u0142a<\/span><\/h2>\r\n

Dzi\u015b Bartne wydaje si\u0119 spokojn\u0105, niewielk\u0105 wsi\u0105 zagubion\u0105 w\u015br\u00f3d beskidzkich las\u00f3w. Trudno uwierzy\u0107, \u017ce przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 t\u0119tni\u0142o tu \u017cycie, a miejscowo\u015b\u0107 zamieszkiwa\u0142o ponad tysi\u0105c os\u00f3b.<\/p>\r\n

By\u0142a to pr\u0119\u017cna \u0142emkowska wie\u015b, s\u0142yn\u0105ca z kamieniarstwa i silnej wsp\u00f3lnoty mieszka\u0144c\u00f3w. Wszystko zmieni\u0142o si\u0119 po wojnie. W 1945 roku cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w zosta\u0142a wysiedlona do Zwi\u0105zku Radzieckiego, a kolejni mieszka\u0144cy w 1947 roku zostali przymusowo przesiedleni w ramach akcji \u201eWis\u0142a\u201d na Ziemie Odzyskane.<\/p>\r\n

Opustosza\u0142y domy, zaros\u0142y pola, a dawny \u015bwiat \u0141emk\u00f3w niemal znikn\u0105\u0142 z beskidzkich dolin. Ci, kt\u00f3rzy po latach zdecydowali si\u0119 wr\u00f3ci\u0107, nie zawsze mogli po prostu wej\u015b\u0107 do swoich rodzinnych dom\u00f3w \u2013 w 1956 roku powracaj\u0105cy mieszka\u0144cy musieli wykupywa\u0107 dawne gospodarstwa, kt\u00f3re wcze\u015bniej nale\u017ca\u0142y do ich rodzin.<\/p>\r\n

Dzi\u015b Bartne liczy nieco ponad dwustu mieszka\u0144c\u00f3w. Mimo \u017ce wie\u015b jest znacznie mniejsza ni\u017c przed wojn\u0105, wci\u0105\u017c zachowa\u0142a sw\u00f3j wyj\u0105tkowy charakter. Stare chy\u017ce, kamienne krzy\u017ce, cerkwie i \u015blady dawnego \u017cycia przypominaj\u0105 o ludziach, kt\u00f3rzy przez pokolenia tworzyli histori\u0119 tego miejsca.<\/p>\r\n

Spaceruj\u0105c po Bartnem, warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce za spokojnym krajobrazem kryj\u0105 si\u0119 niezwyk\u0142e ludzkie historie \u2013 o przywi\u0105zaniu do ziemi, utracie rodzinnych stron i powrocie do miejsc, kt\u00f3re dla wielu pozosta\u0142y prawdziwym domem.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Cerkiew (greckokatolicka) \u015awi\u0119tych Kosmy i Damiana w Bartnem.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Stara cerkiew w Bartnem \u2013 niezwyk\u0142a per\u0142a \u0141emkowszczyzny<\/span><\/h2>\r\n

Jednym z najwa\u017cniejszych miejsc w Bartnem jest dawna cerkiew greckokatolicka pw. \u015bw. Kosmy i Damiana. Ta niezwyk\u0142a drewniana \u015bwi\u0105tynia powsta\u0142a w 1842 roku na miejscu wcze\u015bniejszej cerkwi prawos\u0142awnej i do dzi\u015b jest jednym z najpi\u0119kniejszych \u015bwiadectw wielokulturowej historii Beskidu Niskiego.<\/p>\r\n

Cerkiew zachwyca prostot\u0105 i harmoni\u0105 typow\u0105 dla dawnej architektury \u0142emkowskiej. Jej jednolity zr\u0105b zosta\u0142 osadzony na cokole wykonanym z kamienia rzecznego, a ca\u0142o\u015b\u0107 pokrywa tradycyjny gont. Jednak najwi\u0119ksz\u0105 ciekawostk\u0105 s\u0105 odkryte na zewn\u0119trznych \u015bcianach \u015blady kolorowych malatur.<\/p>\r\n

Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce \u015bwi\u0105tynia by\u0142a kiedy\u015b niezwykle barwna \u2013 odnaleziono tu a\u017c dziewi\u0119\u0107 kolor\u00f3w, co jest najbogatsz\u0105 odkryt\u0105 palet\u0105 barw na ca\u0142ej \u0141emkowszczy\u017anie. Najmocniej wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 trzy z nich: g\u0142\u0119boki zielony, czerwony oraz granatowy. Dzi\u0119ki nim mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107, jak wyj\u0105tkowo musia\u0142a wygl\u0105da\u0107 cerkiew w czasach, gdy by\u0142a pe\u0142nym \u017cycia centrum lokalnej spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\r\n

Cmentarz wojenny na wzg\u00f3rzu<\/span><\/h2>\r\n

Nad cerkwi\u0105, na pobliskim stoku, znajduje si\u0119 cmentarz wojskowy nr 64 z okresu I wojny \u015bwiatowej. To jedno z wielu miejsc w Beskidzie Niskim, kt\u00f3re przypomina o dramatycznej historii tych g\u00f3r.<\/p>\r\n

Spoczywa tutaj 29 \u017co\u0142nierzy armii austro-w\u0119gierskiej \u2013 mi\u0119dzy innymi z 36. pu\u0142ku piechoty oraz 16. i 17. pu\u0142ku u\u0142an\u00f3w \u2013 a tak\u017ce 59 \u017co\u0142nierzy rosyjskich. W p\u00f3\u017aniejszym czasie chowano tu r\u00f3wnie\u017c \u017co\u0142nierzy niemieckich, kt\u00f3rzy zmarli w miejscowym szpitalu polowym podczas II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\r\n

Dzi\u015b cmentarz, podobnie jak wiele innych wojennych nekropolii Beskidu Niskiego, pozostaje cichym miejscem refleksji. Stoj\u0105c w\u015br\u00f3d drzew i g\u00f3rskiego krajobrazu, \u0142atwo poczu\u0107, jak wiele historii zapisa\u0142o si\u0119 w tych pozornie spokojnych dolinach.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Cmentarz wojskowy nr. 64 z okresu I wojny \u015bwiatowej w Bartnem.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Nowa cerkiew prawos\u0142awna \u2013 pami\u0119\u0107 zakl\u0119ta w kamieniu<\/span><\/h2>\r\n

Bartne jest wyj\u0105tkowe tak\u017ce dlatego, \u017ce na terenie jednej wsi mo\u017cemy zobaczy\u0107 dwie pi\u0119kne \u015bwi\u0105tynie \u2013 dawn\u0105 cerkiew greckokatolick\u0105 oraz m\u0142odsz\u0105 cerkiew prawos\u0142awn\u0105. Obie przypominaj\u0105 o wielokulturowej historii \u0141emkowszczyzny i o mieszka\u0144cach, kt\u00f3rzy przez wieki tworzyli to miejsce.<\/p>\r\n

Prawos\u0142awna cerkiew parafialna pw. \u015bw. \u015bw. Kosmy i Damiana zosta\u0142a zbudowana w latach 1928\u20131929. Jej projekt nawi\u0105zuje do starszej \u015bwi\u0105tyni znajduj\u0105cej si\u0119 w pobliskiej Krzywej, dzi\u0119ki czemu zachowuje charakterystyczny styl tradycyjnej architektury \u0142emkowskiej.<\/p>\r\n

Jest to drewniana budowla o konstrukcji zr\u0119bowej, oszalowana i pokryta blach\u0105. W jej wn\u0119trzu znajduje si\u0119 wyj\u0105tkowy skarb \u2013 oko\u0142o dwustuletni ikonostas pochodz\u0105cy z rozebranej cerkwi na Lubelszczy\u017anie. Zanim trafi\u0142 do Bartnego, przez pewien czas znajdowa\u0142 si\u0119 w Poczajowie. Dzi\u015b stanowi niezwyk\u0142e \u015bwiadectwo w\u0119dr\u00f3wki przedmiot\u00f3w i ludzi przez burzliwe dzieje tych ziem.<\/p>\r\n

Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 r\u00f3wnie\u017c kamienne elementy \u015bwi\u0105tyni. Fundamenty oraz naro\u017cne skosy zosta\u0142y wykonane z miejscowego kamienia, a na ka\u017cdym boku fundamentu wykuto krzy\u017c. Te pozornie drobne detale pokazuj\u0105 niezwyk\u0142\u0105 dba\u0142o\u015b\u0107 dawnych budowniczych i sprawiaj\u0105, \u017ce cerkiew harmonijnie \u0142\u0105czy si\u0119 z krajobrazem Bartnego.<\/p>\r\n

Spaceruj\u0105c mi\u0119dzy obiema cerkwiami, mo\u017cna najlepiej poczu\u0107 wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 tej wsi. To nie tylko zabytki architektury \u2013 to miejsca, w kt\u00f3rych zachowa\u0142a si\u0119 pami\u0119\u0107 o dawnych mieszka\u0144cach, ich wierze, pracy i codziennym \u017cyciu.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Cerkiew parafialna, prawos\u0142awna pw. \u015bw. \u015bw. Kosmy i Damiana w Bartnem.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cerkiewny zak\u0105tek Beskidu Niskiego \u2013 \u015bladami dawnej \u0141emkowszczyzny<\/span><\/h1>\r\n

Cerkiew prawos\u0142awna pw. \u015bw. \u015bw. Kosmy i Damiana w Bartnem<\/span><\/h2>\r\n

M\u0142odsza cerkiew prawos\u0142awna w Bartnem powsta\u0142a w latach 1928\u20131929, wzorowana na \u015bwi\u0105tyni z pobliskiej Krzywej. Drewniana, oszalowana budowla kryje oko\u0142o dwustuletni ikonostas pochodz\u0105cy z cerkwi na Lubelszczy\u017anie.<\/p>\r\n

Na uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 kamienne fundamenty i naro\u017cne skosy z wykutymi krzy\u017cami \u2013 wyj\u0105tkowy przyk\u0142ad po\u0142\u0105czenia miejscowego kamieniarstwa i tradycji \u0142emkowskiej.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> Bartne, Beskid Niski (okolice Gorlic \/ Magurskiego Parku Narodowego)
\ud83d\ude97 Dojazd:<\/strong> Do wsi prowadzi droga lokalna; najlepiej dojecha\u0107 samochodem. Przy cerkwiach dost\u0119pne s\u0105 miejsca do kr\u00f3tkiego postoju.
\u26ea Zwiedzanie:<\/strong> Cerkiew jest zwykle zamkni\u0119ta, ale mo\u017cliwe jest obejrzenie jej z zewn\u0105trz. Wn\u0119trze udost\u0119pniane bywa okazjonalnie (np. w sezonie letnim lub po wcze\u015bniejszym uzgodnieniu).
\u2b50 Wskaz\u00f3wka:<\/strong> Warto zobaczy\u0107 obie cerkwie w Bartnem \u2013 greckokatolick\u0105 i prawos\u0142awn\u0105 \u2013 stoj\u0105 bardzo blisko siebie i tworz\u0105 jeden z najciekawszych zespo\u0142\u00f3w sakralnych w Beskidzie Niskim.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Cerkiew (greckokatolicka) \u015awi\u0119tych Kosmy i Damiana w Bartnem.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cerkiew w Owczarach \u2013 per\u0142a Beskidu Niskiego<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Cerkiew parafialn\u0105 grekokatolick\u0105 Opieki Bogurodzicy w Owczarach.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Drewniana cerkiew pw. Opieki Bogurodzicy w Owczarach to jedna z najpi\u0119kniejszych i najlepiej zachowanych \u015bwi\u0105ty\u0144 \u0142emkowskich. Zosta\u0142a wzniesiona w 1653 roku i do dzi\u015b zachwyca tradycyjn\u0105 konstrukcj\u0105 zr\u0119bow\u0105, gontowym pokryciem oraz wyj\u0105tkowym klimatem.<\/p>\r\n

W jej wn\u0119trzu zachowa\u0142 si\u0119 barokowy ikonostas i cenne wyposa\u017cenie z XVII\u2013XIX wieku. Cerkiew wraz z otoczeniem tworzy niezwykle harmonijny zesp\u00f3\u0142 \u2013 z kamiennym ogrodzeniem i drewnian\u0105 architektur\u0105, kt\u00f3ra idealnie wpisuje si\u0119 w beskidzki krajobraz.<\/p>\r\n

To miejsce, gdzie historia \u0141emk\u00f3w wci\u0105\u017c jest obecna, a cisza starej \u015bwi\u0105tyni pozwala poczu\u0107 niezwyk\u0142ego ducha Beskidu Niskiego.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> Owczary, Beskid Niski (okolice U\u015bcia Gorlickiego)
\ud83d\ude97 Dojazd:<\/strong> Do wsi prowadzi droga lokalna; najlepiej dojecha\u0107 samochodem. Przy cerkwi znajduje si\u0119 niewielki parking i miejsce do kr\u00f3tkiego postoju.
\u26ea Zwiedzanie:<\/strong> Cerkiew jest zwykle zamkni\u0119ta, ale mo\u017cna j\u0105 obejrze\u0107 z zewn\u0105trz. Wn\u0119trze bywa udost\u0119pniane sezonowo lub po wcze\u015bniejszym uzgodnieniu.
\u2b50 Wskaz\u00f3wka:<\/strong> Warto zatrzyma\u0107 si\u0119 na d\u0142u\u017cej \u2013 Owczary to jedno z najlepiej zachowanych miejsc \u0142emkowskiej architektury sakralnej w ca\u0142ym Beskidzie Niskim.<\/p>\r\n

Cerkiew w M\u0119cinie Wielkiej \u2013 \u015blad dawnej \u0141emkowszczyzny<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Cerkiew parafialna grekokatolicka \u015bw. \u015bw. Kosmy i Damiana w M\u0119cinie Wielkiej.<\/figcaption><\/figure>\r\n
<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Dawna cerkiew greckokatolicka pw. \u015bw. \u015bw. Kosmy i Damiana w M\u0119cinie Wielkiej powsta\u0142a w 1807 roku. Dzi\u015b pe\u0142ni funkcj\u0119 ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego, ale wci\u0105\u017c zachowa\u0142a wyj\u0105tkowy charakter \u0142emkowskiej \u015bwi\u0105tyni.<\/p>\r\n

Drewniana cerkiew zosta\u0142a wzniesiona w konstrukcji zr\u0119bowej i pokryta gontem. Jej wn\u0119trze zdobi polichromia z lat 1930 i 1938 oraz cenny XIX-wieczny ikonostas, czyli \u015bciana z ikonami oddzielaj\u0105ca naw\u0119 od cz\u0119\u015bci o\u0142tarzowej. W \u015bwi\u0105tyni zachowa\u0142y si\u0119 tak\u017ce dwa boczne o\u0142tarze w stylu barokowym oraz zabytkowe ikony, mi\u0119dzy innymi fragment XVIII-wiecznego rz\u0119du prazdnik\u00f3w i ikona \u015bw. Andrzeja.<\/p>\r\n

To kolejne miejsce w Beskidzie Niskim, gdzie drewniane \u015bciany kryj\u0105 pami\u0119\u0107 o dawnych mieszka\u0144cach tych g\u00f3r.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> M\u0119cina Wielka, Beskid Niski (okolice U\u015bcia Gorlickiego)
\ud83d\ude97 Dojazd:<\/strong> Do wsi prowadzi droga lokalna; najlepiej dojecha\u0107 samochodem. Przy cerkwi mo\u017cna znale\u017a\u0107 miejsce do kr\u00f3tkiego postoju.
\u26ea Zwiedzanie:<\/strong> Obiekt pe\u0142ni funkcj\u0119 ko\u015bcio\u0142a parafialnego \u2013 wn\u0119trze mo\u017cna zobaczy\u0107 w czasie nabo\u017ce\u0144stw lub po wcze\u015bniejszym uzgodnieniu.
\u2b50 Wskaz\u00f3wka:<\/strong> Warto po\u0142\u0105czy\u0107 wizyt\u0119 z innymi cerkwiami w okolicy \u2013 M\u0119cina Wielka le\u017cy na trasie jednego z najciekawszych szlak\u00f3w drewnianej architektury Beskidu Niskiego.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cerkiew w Ropicy G\u00f3rnej \u2013 Beskid Niski.<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Cerkiew filialna grekokatolicka \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a w Ropicy G\u00f3rnej.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cerkiew filialna grekokatolicka \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a w Ropicy G\u00f3rnej <\/strong>(obecnie ko\u015bci\u00f3\u0142 filialny grekokatolicki) powsta\u0142a w 1813 roku lub 1819 roku. Cerkiew ma budow\u0119 tr\u00f3jdzieln\u0105, z wyd\u0142u\u017con\u0105 naw\u0105 i zbli\u017conymi do kwadratu babi\u0144cem i prezbiterium. Wn\u0119trze cerkwi nakryto stropami p\u0142askimi. \u015aciany i stropy zdobi polichromia z prze\u0142omu XIX i XX wieku o motywach ornamentalnych i figuralnych. W wyposa\u017ceniu znajduje si\u0119 rokokowy ikonostas z po\u0142owy XVIII wieku (w rz\u0119dzie ikon namiestych rzadko spotykana na tym terenie ikona \u015bw. Onufrego), p\u00f3\u017anobarokowy o\u0142tarz g\u0142\u00f3wny z baldachimem i tabernakulum oraz dwa barokowe o\u0142tarze boczne.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> Ropica G\u00f3rna, Beskid Niski (okolice Gorlic)
\ud83d\ude97 Dojazd:<\/strong> Najwygodniej samochodem; cerkiew znajduje si\u0119 w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci wsi, przy lokalnej drodze.
\u26ea Zwiedzanie:<\/strong> Obiekt zwykle mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 z zewn\u0105trz; dost\u0119p do wn\u0119trza bywa ograniczony i zale\u017cy od opieki parafialnej lub wcze\u015bniejszego um\u00f3wienia.
\u2b50 Wskaz\u00f3wka:<\/strong> Warto po\u0142\u0105czy\u0107 wizyt\u0119 z innymi cerkwiami w okolicy Gorlic \u2013 to jeden z najciekawszych fragment\u00f3w szlaku architektury drewnianej Beskidu Niskiego.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cerkiew \u015bw. Dymitra w Bodakach \u2013 skromna, ale wyj\u0105tkowa<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Cerkiew \u015aw. Dymitra w Bodakach.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cerkiew \u015bw. Dymitra w Bodakach powsta\u0142a w pierwszej po\u0142owie lat 30. XX wieku jako prawos\u0142awna \u015bwi\u0105tynia dla mieszka\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy po tzw. schizmie tylawskiej przeszli z Ko\u015bcio\u0142a greckokatolickiego na prawos\u0142awie. To niewielka, drewniana cerkiew o prostej bryle, pozbawiona charakterystycznej wie\u017cy, dzi\u0119ki czemu wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 spo\u015br\u00f3d innych \u015bwi\u0105ty\u0144 Beskidu Niskiego.<\/p>\r\n

Po Akcji \u201eWis\u0142a\u201d cerkiew zosta\u0142a opuszczona i przez pewien czas s\u0142u\u017cy\u0142a jako stodo\u0142a. Dopiero po powrocie cz\u0119\u015bci wysiedlonych mieszka\u0144c\u00f3w odzyska\u0142a swoj\u0105 funkcj\u0119 sakraln\u0105. Wn\u0119trze jest skromne \u2013 zamiast tradycyjnego ikonostasu znajduje si\u0119 drewniana \u015bcianka z ikonami. Zachowa\u0142y si\u0119 natomiast zabytkowe carskie wrota oraz neogotycki feretron z XX wieku.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> Bodaki, gmina S\u0119kowa.
\ud83d\ude97 Dojazd:<\/strong> Cerkiew znajduje si\u0119 przy lokalnej drodze przebiegaj\u0105cej przez wie\u015b, z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 zaparkowania w pobli\u017cu.
\u26ea Zwiedzanie:<\/strong> Warto wcze\u015bniej sprawdzi\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wej\u015bcia do wn\u0119trza lub odwiedzi\u0107 \u015bwi\u0105tyni\u0119 podczas nabo\u017ce\u0144stw.
\u2b50 W pobli\u017cu:<\/strong> Bartne, Kotania i Magurski Park Narodowy.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cerkiew w Wo\u0142owcu \u2013 serce dawnej \u0141emkowszczyzny<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Cerkiew filialna grekokatolicka Opieki Bogurodzicy w Wo\u0142owcu.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Drewniana cerkiew Opieki Bogurodzicy w Wo\u0142owcu powsta\u0142a w XVIII wieku. Dawniej greckokatolicka, dzi\u015b prawos\u0142awna, jest jednym z pi\u0119knych przyk\u0142ad\u00f3w zachodnio\u0142emkowskiej architektury sakralnej.<\/p>\r\n

\u015awi\u0105tyni\u0119 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 \u0142amane dachy namiotowe, cebulkowe zwie\u0144czenia oraz charakterystyczna izbicowa wie\u017ca. Wn\u0119trze zachowa\u0142o tr\u00f3jdzielny uk\u0142ad typowy dla cerkwi \u0142emkowskich oraz fragmenty XIX-wiecznej polichromii ornamentalnej i figuralnej.<\/p>\r\n

Cennym elementem wyposa\u017cenia jest ikonostas z ko\u0144ca XVIII wieku, b\u0119d\u0105cy depozytem muzeum w \u0141a\u0144cucie.<\/p>\r\n

Ukryta w\u015br\u00f3d beskidzkich wzg\u00f3rz cerkiew w Wo\u0142owcu to miejsce, w kt\u00f3rym historia \u0141emk\u00f3w wci\u0105\u017c pozostaje \u017cywa.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> Wo\u0142owiec, Beskid Niski (gmina S\u0119kowa)
\ud83d\ude97 Dojazd:<\/strong> Do wsi prowadzi lokalna droga; cerkiew znajduje si\u0119 w jej centralnej cz\u0119\u015bci, z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 zaparkowania w pobli\u017cu.
\u26ea Zwiedzanie:<\/strong> Obiekt zwykle dost\u0119pny z zewn\u0105trz; wej\u015bcie do wn\u0119trza mo\u017cliwe w wyznaczonych godzinach lub po wcze\u015bniejszym uzgodnieniu.
\u2b50 Wskaz\u00f3wka:<\/strong> Warto po\u0142\u0105czy\u0107 wizyt\u0119 z pobliskimi cerkwiami w Krzywej i Bartnem \u2013 to jeden z najciekawszych fragment\u00f3w szlaku drewnianej architektury Beskidu Niskiego.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Cerkiew filialna grekokatolicka Opieki Bogurodzicy w Wo\u0142owcu.<\/figcaption><\/figure>\r\n<\/figure>\r\n

Cerkiew w Krzywej \u2013 \u015blad staroruskiej tradycji<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Cerkiew parafialna grekokatolicka \u015bw. \u015bw. Kosmy i Damiana w Krzywej.<\/figcaption><\/figure>\r\n
<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Drewniana cerkiew pw. \u015bw. \u015bw. Kosmy i Damiana w Krzywej powsta\u0142a w latach 1924\u20131926 na miejscu wcze\u015bniejszych \u015bwi\u0105ty\u0144, kt\u00f3re zosta\u0142y zniszczone przez po\u017car. Dawniej greckokatolicka, dzi\u015b pe\u0142ni funkcj\u0119 ko\u015bcio\u0142a filialnego rzymskokatolickiego.<\/p>\r\n

Budowla wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 stylem nawi\u0105zuj\u0105cym do dawnych cerkwi staroruskich. Drewniane \u015bciany o konstrukcji zr\u0119bowej zosta\u0142y oszalowane pionowymi deskami z listwowaniem, a nad naw\u0105 wznosi si\u0119 charakterystyczna kopu\u0142a. Ca\u0142o\u015b\u0107 uzupe\u0142niaj\u0105 wie\u017cyczki nad zachodni\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u015bwi\u0105tyni i prezbiterium.<\/p>\r\n

Surowe wn\u0119trze bez polichromii kryje zabytkowe wyposa\u017cenie \u2013 dwa boczne o\u0142tarze z ko\u0144ca XIX wieku oraz o\u0142tarz g\u0142\u00f3wny z baldachimem.<\/p>\r\n

Cerkiew w Krzywej jest przyk\u0142adem, jak w Beskidzie Niskim przenikaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne tradycje i style, tworz\u0105c wyj\u0105tkowy krajobraz dawnej \u0141emkowszczyzny.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> Krzywa, Beskid Niski (okolice S\u0119kowej)
\ud83d\ude97 Dojazd:<\/strong> Dojazd drog\u0105 lokaln\u0105 przez wie\u015b; przy cerkwi dost\u0119pne s\u0105 miejsca do zatrzymania samochodu.
\u26ea Zwiedzanie:<\/strong> Obiekt zwykle dost\u0119pny z zewn\u0105trz, wn\u0119trze mo\u017cna zobaczy\u0107 w czasie nabo\u017ce\u0144stw lub po wcze\u015bniejszym uzgodnieniu.
\u2b50 Wskaz\u00f3wka:<\/strong> Warto po\u0142\u0105czy\u0107 wizyt\u0119 z cerkwiami w Bartnem i Bodakach \u2013 wszystkie le\u017c\u0105 w niedu\u017cej odleg\u0142o\u015bci od siebie.<\/p>\r\n

Cerkiew w Kotani \u2013 per\u0142a \u0142emkowskiej architektury<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Dawna cerkiew grekokatolicka pw. \u015b\u015b. Kosmy i Damiana w Kotani.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Dawna cerkiew greckokatolicka pw. \u015bw. \u015bw. Kosmy i Damiana w Kotani jest uznawana za jedn\u0105 z najpi\u0119kniejszych pere\u0142 architektury \u0142emkowskiej. Po latach powoli odzyskuje sw\u00f3j dawny blask.<\/p>\r\n

Dok\u0142adna data jej powstania nie jest znana. Najcz\u0119\u015bciej przyjmuje si\u0119, \u017ce zosta\u0142a zbudowana na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku, cho\u0107 nad wej\u015bciem do babi\u0144ca widnieje data 1841 \u2013 by\u0107 mo\u017ce zwi\u0105zana z przebudow\u0105 lub generalnym remontem \u015bwi\u0105tyni.<\/p>\r\n

Cerkiew ma tradycyjny tr\u00f3jdzielny uk\u0142ad z wyodr\u0119bnion\u0105 naw\u0105, babi\u0144cem i prezbiterium. Drewniana konstrukcja zr\u0119bowa zosta\u0142a w ca\u0142o\u015bci pokryta gontem, a charakterystyczna wie\u017ca z izbic\u0105 i pozorn\u0105 latarni\u0105 doskonale wpisuje si\u0119 w krajobraz Beskidu Niskiego.<\/p>\r\n

\u015awi\u0105tyni\u0119 otacza drewniane ogrodzenie na kamiennej podmur\u00f3wce, a wej\u015bcie prowadzi przez malownicz\u0105 drewnian\u0105 bramk\u0119 z gontowym dachem. To jedno z tych miejsc, gdzie architektura, przyroda i historia \u0141emk\u00f3w tworz\u0105 niezwyk\u0142\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> Kotania, gmina S\u0119kowa (Beskid Niski)
\ud83d\ude97 Dojazd:<\/strong> Do wsi prowadzi lokalna droga; przy cerkwi znajduje si\u0119 miejsce, gdzie mo\u017cna zostawi\u0107 samoch\u00f3d.
\u26ea Zwiedzanie:<\/strong> Cerkiew jest dost\u0119pna z zewn\u0105trz przez ca\u0142y rok; wn\u0119trze bywa udost\u0119pniane okazjonalnie lub po wcze\u015bniejszym uzgodnieniu.
\u2b50 Wskaz\u00f3wka:<\/strong> Warto po\u0142\u0105czy\u0107 wizyt\u0119 z poblisk\u0105 Krempn\u0105, Desznic\u0105 i szlakami Magurskiego Parku Narodowego.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Dawna cerkiew grekokatolicka pw. \u015b\u015b. Kosmy i Damiana w Kotani.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Lapidarium i stara lipa przy cerkwi w Kotani<\/span><\/h2>\r\n

Teren wok\u00f3\u0142 cerkwi w Kotani kryje jeszcze jedn\u0105 niezwyk\u0142\u0105 histori\u0119. Od 1963 roku, z inicjatywy konserwatora zabytk\u00f3w, zacz\u0119to gromadzi\u0107 tutaj stare, zniszczone krzy\u017ce z okolicznych miejscowo\u015bci. Z czasem powsta\u0142o niewielkie lapidarium, b\u0119d\u0105ce \u015bwiadectwem dawnej \u0142emkowskiej kamieniarki. W 2005 roku przeprowadzono remont zachowanych wok\u00f3\u0142 cerkwi krzy\u017cy, przywracaj\u0105c im nale\u017cne miejsce.<\/p>\r\n

Przed \u015bwi\u0105tyni\u0105 ro\u015bnie ogromna lipa, kt\u00f3ra wed\u0142ug miejscowej tradycji jest r\u00f3wnie stara jak sama cerkiew. Dawniej ros\u0142y tu dwa takie drzewa, jednak drugie zosta\u0142o usuni\u0119te, poniewa\u017c zagra\u017ca\u0142o zabytkowej budowli.<\/p>\r\n

Wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 cerkwi w Kotani doceniono r\u00f3wnie\u017c poza Beskidem Niskim \u2013 jej wiern\u0105 kopi\u0119 mo\u017cna zobaczy\u0107 w skansenie \u0142emkowskim we Lwowie.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Dawna cerkiew grekokatolicka pw. \u015b\u015b. Kosmy i Damiana w Kotani.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cerkiew w \u015awi\u0105tkowej Ma\u0142ej \u2013 \u015blad dawnej \u0141emkowszczyzny<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Cerkiew \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a w \u015awi\u0105tkowej Ma\u0142ej.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Dawna cerkiew greckokatolicka pw. \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a w \u015awi\u0105tkowej Ma\u0142ej to jedna z charakterystycznych drewnianych \u015bwi\u0105ty\u0144 zachodniej \u0141emkowszczyzny.<\/p>\r\n

Za dat\u0119 jej powstania cz\u0119sto przyjmuje si\u0119 rok 1762, cho\u0107 przypuszcza si\u0119, \u017ce by\u0142 to raczej czas rozbudowy starszej kaplicy z XVII wieku o naw\u0119 i babiniec. Na prze\u0142omie XIX i XX wieku cerkiew zosta\u0142a wyremontowana i prawdopodobnie przebudowana \u2013 z tego okresu pochodzi obecna wie\u017ca.<\/p>\r\n

Prosta, harmonijna bry\u0142a \u015bwi\u0105tyni doskonale wpisuje si\u0119 w beskidzki krajobraz i przypomina o dawnych mieszka\u0144cach tych g\u00f3r oraz ich tradycjach.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> \u015awi\u0105tkowa Ma\u0142a, Beskid Niski (okolice Krempnej)
\ud83d\ude97 Dojazd:<\/strong> Dojazd drog\u0105 lokaln\u0105 przez dolin\u0119, mo\u017cliwo\u015b\u0107 zaparkowania w pobli\u017cu cerkwi.
\u26ea Zwiedzanie:<\/strong> Cerkiew zwykle dost\u0119pna z zewn\u0105trz; wn\u0119trze mo\u017cna zwiedza\u0107 w wybranych terminach lub po wcze\u015bniejszym uzgodnieniu.
\u2b50 Wskaz\u00f3wka:<\/strong> Warto po\u0142\u0105czy\u0107 wizyt\u0119 z cerkwi\u0105 w \u015awi\u0105tkowej Wielkiej oraz wycieczk\u0105 do Magurskiego Parku Narodowego.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Cerkiew \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a w \u015awi\u0105tkowej Ma\u0142ej.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cerkiew w \u015awi\u0105tkowej Wielkiej \u2013 drewniany skarb Beskidu Niskiego<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Cerkiew \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a w \u015awi\u0105tkowej Wielkiej.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Dawna cerkiew greckokatolicka pw. \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a w \u015awi\u0105tkowej Wielkiej zosta\u0142a wzniesiona lub przebudowana w 1757 roku. To jedna z najstarszych drewnianych \u015bwi\u0105ty\u0144 zachodniej \u0141emkowszczyzny.<\/p>\r\n

Wn\u0119trze cerkwi kryje wyj\u0105tkow\u0105 polichromi\u0119 z drugiej po\u0142owy XVIII wieku, kt\u00f3ra nadaje jej niezwyk\u0142y klimat i pozwala poczu\u0107 atmosfer\u0119 dawnej \u0141emkowszczyzny.<\/p>\r\n

Ukryta w spokojnej dolinie \u015awi\u0105tkowa Wielka jest kolejnym miejscem, gdzie historia, sztuka i beskidzka przyroda tworz\u0105 pi\u0119kn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> \u015awi\u0105tkowa Wielka, Beskid Niski (okolice Krempnej)
\ud83d\ude97 Dojazd:<\/strong> Do wsi prowadzi lokalna droga, najlepiej dojecha\u0107 samochodem. Przy cerkwi dost\u0119pne s\u0105 miejsca do parkowania.
\u26ea Zwiedzanie:<\/strong> Cerkiew jest udost\u0119pniana do zwiedzania w okre\u015blonych godzinach lub po wcze\u015bniejszym uzgodnieniu.
\u2b50 Wskaz\u00f3wka:<\/strong> Warto po\u0142\u0105czy\u0107 wizyt\u0119 z cerkwi\u0105 w \u015awi\u0105tkowej Ma\u0142ej oraz spacerem po okolicznych \u0142\u0105kach i dolinach.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cerkiew w G\u0142adyszowie \u2013 huculski akcent w Beskidzie Niskim<\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Cerkiew parafialna grekokatolicka Wniebowst\u0105pienia Pa\u0144skiego w G\u0142adyszewie.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cerkiew greckokatolicka pw. Wniebowst\u0105pienia Pa\u0144skiego w G\u0142adyszowie powsta\u0142a w latach 1938\u20131939. Zosta\u0142a zbudowana przez huculskich cie\u015bli, dlatego wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 na tle tradycyjnych cerkwi \u0142emkowskich wyj\u0105tkow\u0105 form\u0105 i pi\u0119knymi proporcjami.<\/p>\r\n

\u015awi\u0105tyni\u0119 wzniesiono na planie krzy\u017ca greckiego, co nadaje jej niepowtarzalny charakter. Z powodu wybuchu II wojny \u015bwiatowej nie zd\u0105\u017cono wykona\u0107 pierwotnego ikonostasu. Dopiero w ostatnich latach uzupe\u0142niono ten brak, ko\u0144cz\u0105c dzie\u0142o rozpocz\u0119te przed wojn\u0105.<\/p>\r\n

Wn\u0119trze zdobi o\u0142tarz g\u0142\u00f3wny z baldachimem i tabernakulum oraz dwa rokokowe o\u0142tarze boczne z XVIII-wiecznymi ikonami \u2013 Ukrzy\u017cowania oraz Matki Boskiej z Dzieci\u0105tkiem.<\/p>\r\n

Cerkiew w G\u0142adyszowie jest wyj\u0105tkowym przyk\u0142adem spotkania dw\u00f3ch g\u00f3rskich tradycji \u2013 \u0142emkowskiej ziemi i huculskiego kunsztu rzemie\u015blnik\u00f3w.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> G\u0142adysz\u00f3w, Beskid Niski (gmina U\u015bcie Gorlickie)
\ud83d\ude97 Dojazd:<\/strong> Cerkiew znajduje si\u0119 przy drodze przez wie\u015b, z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 zaparkowania w pobli\u017cu \u015bwi\u0105tyni.
\u26ea Zwiedzanie:<\/strong> Wn\u0119trze bywa udost\u0119pniane turystycznie, jednak warto sprawdzi\u0107 aktualne godziny otwarcia lub dost\u0119pno\u015b\u0107 przed wizyt\u0105.
\u2b50 Wskaz\u00f3wka:<\/strong> Warto po\u0142\u0105czy\u0107 zwiedzanie z wizyt\u0105 w pobliskich cerkwiach w Kwiatoniu i Skwirtnem \u2013 to jeden z najciekawszych odcink\u00f3w szlaku drewnianej architektury Beskidu Niskiego.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cerkiew w Kwiatoniu \u2013 per\u0142a \u0142emkowskiej architektury<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Cerkiew \u015bw. Paraskewy w Kwiatoniu.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Drewniana cerkiew pw. \u015bw. Paraskewy w Kwiatoniu powsta\u0142a w II po\u0142owie XVII wieku i jest jednym z najpi\u0119kniejszych przyk\u0142ad\u00f3w tradycyjnej architektury \u0142emkowskiej.<\/p>\r\n

Jej smuk\u0142a, harmonijna bry\u0142a zachwyca wyj\u0105tkowymi proporcjami, dzi\u0119ki kt\u00f3rym \u015bwi\u0105tynia uznawana jest za jedn\u0105 z najpi\u0119kniejszych cerkwi w Polsce.<\/p>\r\n

Dawna cerkiew greckokatolicka, dzi\u015b ko\u015bci\u00f3\u0142 pomocniczy rzymskokatolicki, wci\u0105\u017c pozostaje jednym z najwa\u017cniejszych symboli kulturowego dziedzictwa Beskidu Niskiego.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> Kwiato\u0144, Beskid Niski (okolice U\u015bcia Gorlickiego)
\ud83d\ude97 Dojazd:<\/strong> Naj\u0142atwiej dotrze\u0107 samochodem. Cerkiew znajduje si\u0119 przy drodze prowadz\u0105cej przez wie\u015b, z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 zaparkowania w pobli\u017cu.
\u26ea Zwiedzanie:<\/strong> Warto sprawdzi\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wej\u015bcia do \u015brodka \u2013 \u015bwi\u0105tynia jest udost\u0119pniana zwiedzaj\u0105cym w okre\u015blonych godzinach lub po kontakcie z opiekunem.
\u2b50 Wskaz\u00f3wka:<\/strong> Cerkiew najlepiej po\u0142\u0105czy\u0107 ze zwiedzaniem innych pere\u0142 architektury drewnianej Beskidu Niskiego \u2013 w tym cerkwi w Owczarach, U\u015bciu Gorlickim i Skwirtnem.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u201eDiabli Kamie\u0144\u201d \u2013 najwi\u0119ksza wychodnia skalna Beskidu Niskiego<\/span><\/h1>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
\u201eDiabli Kamie\u0144\u201d (Wychodnia Skalna) – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
\u201eDiabli Kamie\u0144\u201d (Wychodnia Skalna) – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u201eDiabli Kamie\u0144\u201d to najwi\u0119ksza grupa piaskowcowych ska\u0142 w Beskidzie Niskim i jedno z najbardziej tajemniczych miejsc regionu. Ukryta w\u015br\u00f3d las\u00f3w Magurskiego Parku Narodowego wychodnia skalna od wiek\u00f3w pobudza wyobra\u017ani\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w i turyst\u00f3w.<\/p>\r\n

Z powstaniem ska\u0142 wi\u0105\u017ce si\u0119 stara beskidzka legenda. Dawno temu diab\u0142y postanowi\u0142y zniszczy\u0107 budowany w pobliskim Cieklinie ko\u015bci\u00f3\u0142. Na Magurze W\u0105tkowskiej znalaz\u0142y ogromny g\u0142az i ruszy\u0142y z nim w stron\u0119 \u015bwi\u0105tyni. Kamie\u0144 by\u0142 jednak tak ci\u0119\u017cki, \u017ce po drodze musia\u0142y wielokrotnie odpoczywa\u0107.<\/p>\r\n

Kiedy nad ranem przelatywa\u0142y nad okolic\u0105 Folusza, zapia\u0142 kogut. Wraz z pierwszym brzaskiem diab\u0142y utraci\u0142y swoj\u0105 moc, a ogromny g\u0142az wypad\u0142 z ich szpon\u00f3w i roztrzaska\u0142 si\u0119 na kilka pot\u0119\u017cnych blok\u00f3w. Ko\u015bci\u00f3\u0142 ocala\u0142, a mieszka\u0144cy uznali, \u017ce tylko si\u0142y nieczyste mog\u0142y pozostawi\u0107 w tym miejscu tak niezwyk\u0142e ska\u0142y. Podobno do dzi\u015b mo\u017cna na nich dostrzec \u015blady diabelskich pazur\u00f3w.<\/p>\r\n

Niezale\u017cnie od tego, czy wierzy si\u0119 w legend\u0119, \u201eDiabli Kamie\u0144\u201d robi ogromne wra\u017cenie. To jedno z tych miejsc, gdzie przyroda i lokalne podania tworz\u0105 niezwyk\u0142y klimat Beskidu Niskiego.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> Folusz, Magurski Park Narodowy.
\ud83e\udd7e Doj\u015bcie:<\/strong> Do ska\u0142 prowadzi kr\u00f3tki, dobrze oznakowany szlak z parkingu w Foluszu. Spacer zajmuje oko\u0142o 20\u201330 minut w jedn\u0105 stron\u0119.
\ud83d\ude97 Parking:<\/strong> Przy wej\u015bciu na szlak w Foluszu.
\u2b50 Warto po\u0142\u0105czy\u0107 z:<\/strong> Wodospadem Magurskim oraz spacerem po Magurskim Parku Narodowym.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
\u201eDiabli Kamie\u0144\u201d (Wychodnia Skalna) – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Skansen Wsi Pog\u00f3rza\u0144skiej w Szymbarku \u2013 podr\u00f3\u017c do dawnej wsi<\/span><\/h1>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Skansen Wsi Pog\u00f3rza\u0144skiej w Szymbarku – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Skansen Wsi Pog\u00f3rza\u0144skiej im. prof. Romana Reinfussa w Szymbarku to miejsce, w kt\u00f3rym mo\u017cna pozna\u0107 kultur\u0119 i codzienne \u017cycie Pog\u00f3rzan Gorlickich. Po\u0142o\u017cony w centrum wsi, na powierzchni oko\u0142o 2 hektar\u00f3w, gromadzi 15 zabytkowych obiekt\u00f3w reprezentuj\u0105cych tradycyjn\u0105 architektur\u0119 regionu.<\/p>\r\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 budynk\u00f3w to oryginalne zabytki przeniesione z okolicznych miejscowo\u015bci. Wok\u00f3\u0142 cha\u0142up odtworzono przydomowe ogr\u00f3dki, sady i poletka z dawnymi odmianami ro\u015blin. Wiosn\u0105 skansen zachwyca kwitn\u0105cymi jab\u0142oniami, bzem i ja\u015bminem, a latem mo\u017cna zobaczy\u0107 uprawy \u017cyta, lnu, ziemniak\u00f3w i kapusty.<\/p>\r\n

To nie tylko muzeum pod go\u0142ym niebem, ale tak\u017ce miejsce, w kt\u00f3rym odbywaj\u0105 si\u0119 warsztaty i pokazy dawnych rzemios\u0142. Du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105 ciesz\u0105 si\u0119 zaj\u0119cia \u201eOd ziarenka do p\u0142\u00f3cienka\u201d<\/strong>, podczas kt\u00f3rych mo\u017cna pozna\u0107 tradycyjny proces obr\u00f3bki lnu \u2013 od siewu a\u017c po powstanie tkaniny.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> Szymbark ko\u0142o Gorlic.
\ud83d\ude97 Dojazd:<\/strong> Skansen znajduje si\u0119 w centrum miejscowo\u015bci, z parkingiem dla zwiedzaj\u0105cych.
\ud83c\udf9f\ufe0f Zwiedzanie:<\/strong> Obiekt jest biletowany i czynny sezonowo. Warto wcze\u015bniej sprawdzi\u0107 godziny otwarcia oraz terminy warsztat\u00f3w.
\u2b50 Warto zobaczy\u0107 w pobli\u017cu:<\/strong> Kasztel w Szymbarku, Dw\u00f3r Karwacjan\u00f3w oraz Gorlice.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Skansen Wsi Pog\u00f3rza\u0144skiej w Szymbarku – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Skansen Wsi Pog\u00f3rza\u0144skiej w Szymbarku – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u015aladami nieistniej\u0105cych \u0142emkowskich wsi \u2013 Czarne, D\u0142ugie i Lipna<\/span><\/h1>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Jesionka – po drodze do wsi Czarne.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

S\u0105 w Beskidzie Niskim miejsca, kt\u00f3re poruszaj\u0105 bardziej ni\u017c najpi\u0119kniejsze szczyty czy zabytkowe cerkwie. Czarne, D\u0142ugie i Lipna to dawne \u0142emkowskie wsie, kt\u00f3rych dzi\u015b pr\u00f3\u017cno szuka\u0107 na mapie. Pozosta\u0142y po nich jedynie \u015blady ukryte w\u015br\u00f3d \u0142\u0105k i las\u00f3w.<\/p>\r\n

Jak opisa\u0107 \u015bwiat, w kt\u00f3rym nie ma ju\u017c ludzi? Nie ma dom\u00f3w, gwaru codziennego \u017cycia ani dymu unosz\u0105cego si\u0119 z komin\u00f3w. Kiedy\u015b pachnia\u0142o tu naft\u0105 i palonym drewnem, na \u0142\u0105kach pas\u0142y si\u0119 krowy, a mi\u0119dzy chy\u017cami biega\u0142y dzieci.<\/p>\r\n

Dzi\u015b pozosta\u0142y tylko stare drzewa owocowe, przydro\u017cne krzy\u017ce, zaro\u015bni\u0119te piwnice i niewielkie cmentarze. To w\u0142a\u015bnie one przypominaj\u0105, \u017ce jeszcze kilkadziesi\u0105t lat temu t\u0119tni\u0142o tu \u017cycie.<\/p>\r\n

Spacer przez opuszczone doliny Beskidu Niskiego jest niezwyk\u0142ym do\u015bwiadczeniem. Cisza, kt\u00f3ra dzi\u015b wype\u0142nia te miejsca, nie jest pustk\u0105 \u2013 to cisza pe\u0142na pami\u0119ci. Warto zatrzyma\u0107 si\u0119 tu na chwil\u0119 i pomy\u015ble\u0107 o ludziach, kt\u00f3rzy przez pokolenia nazywali te doliny swoim domem.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> doliny dawnych wsi Czarne, D\u0142ugie i Lipna w Beskidzie Niskim.
\ud83e\udd7e Doj\u015bcie:<\/strong> do wi\u0119kszo\u015bci miejsc prowadz\u0105 znakowane szlaki i drogi le\u015bne. Warto zabra\u0107 map\u0119 lub skorzysta\u0107 z aplikacji turystycznej.
\u2b50 Warto zobaczy\u0107:<\/strong> pozosta\u0142o\u015bci dawnych chy\u017c, stare sady, przydro\u017cne krzy\u017ce oraz \u0142emkowskie cmentarz<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Krzy\u017c przydro\u017cny – Wioska D\u0142ugie.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Pami\u0105tk\u0105 po<\/em> mieszka\u0144cach wysiedlonych wsi s\u0105 przydro\u017cne krzy\u017ce i kapliczki. Stawiano je, zwracaj\u0105c si\u0119 z pro\u015bb\u0105 o bosk\u0105 opiek\u0119, w podzi\u0119kowaniu za wys\u0142uchane mod\u0142y albo w „z\u0142ych miejscach” dla odstraszenia z\u0142ego.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Czarne \u2013 \u015bladami nieistniej\u0105cej \u0142emkowskiej wsi<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Wioska Czarne – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Dzi\u015b Czarne jest cich\u0105 dolin\u0105, w kt\u00f3rej trudno uwierzy\u0107, \u017ce jeszcze kilkadziesi\u0105t lat temu t\u0119tni\u0142o \u017cycie. Dawna \u0142emkowska wie\u015b zosta\u0142a lokowana w 1569 roku jako wie\u015b kr\u00f3lewska. Jak g\u0142osi legenda nazwa wsi pochodzi od czarnego koloru wody w strumieniu, kt\u00f3ry jest dop\u0142ywem Wis\u0142oki.<\/strong> Wed\u0142ug miejscowej legendy swoj\u0105 nazw\u0119 zawdzi\u0119cza ciemnym wodom potoku, b\u0119d\u0105cego dop\u0142ywem Wis\u0142oki.<\/p>\r\n

Przez wieki Czarne by\u0142o wa\u017cnym o\u015brodkiem \u0141emk\u00f3w. Pocz\u0105tkowo nale\u017ca\u0142o do parafii w Bednarce, a z czasem sta\u0142o si\u0119 siedzib\u0105 w\u0142asnej parafii obejmuj\u0105cej r\u00f3wnie\u017c Nieznajow\u0105 i Lipn\u0105. W latach 1752\u20131754 wzniesiono tu drewnian\u0105 cerkiew greckokatolick\u0105 pw. \u015bw. Dymitra, jedn\u0105 z klasycznych \u015bwi\u0105ty\u0144 zachodniej \u0141emkowszczyzny. Kilkadziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej dobudowano charakterystyczn\u0105 wie\u017c\u0119, a w 1801 roku Jakub Szwajcer wykona\u0142 barokowo-rokokowy ikonostas, odnowiony pod koniec XIX wieku przez Jana Bogda\u0144skiego.<\/p>\r\n

Pod koniec XIX wieku Czarne liczy\u0142o 54 domy i oko\u0142o 330 mieszka\u0144c\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie \u0141emk\u00f3w. Kobiety zajmowa\u0142y si\u0119 tkactwem, m\u0119\u017cczy\u017ani pracowali przy wydobyciu i destylacji ropy naftowej. We wsi dzia\u0142a\u0142a r\u00f3wnie\u017c jednoklasowa szko\u0142a.<\/p>\r\n

Burzliwe wydarzenia I wojny \u015bwiatowej odcisn\u0119\u0142y na Czarnem swoje pi\u0119tno. W latach 1914\u20131915 wie\u015b wielokrotnie przechodzi\u0142a z r\u0105k do r\u0105k, a podczas walk sp\u0142on\u0119\u0142y archiwa miejscowej parafii. Po wyparciu wojsk rosyjskich cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w trafi\u0142a do obozu internowania w Thalerhofie. Kilka lat p\u00f3\u017aniej Czarne sta\u0142o si\u0119 jednym z wa\u017cniejszych o\u015brodk\u00f3w \u017cycia politycznego zachodniej \u0141emkowszczyzny.<\/p>\r\n

Dzi\u015b po dawnej wsi pozosta\u0142y jedynie \u015blady \u2013 stare drzewa owocowe, cmentarz, krzy\u017ce i fundamenty dawnych zabudowa\u0144. Spaceruj\u0105c po tej dolinie, trudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce historia wci\u0105\u017c jest tu obecna.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Kapliczka przydro\u017cna – Wioska Czarne.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> dolina dawnej wsi Czarne, w pobli\u017cu G\u0142adyszowa i Nieznajowej.
\ud83e\udd7e Doj\u015bcie:<\/strong> przez dawn\u0105 wie\u015b prowadz\u0105 drogi le\u015bne i szlaki piesze.
\u2b50 Warto zobaczy\u0107:<\/strong> pozosta\u0142o\u015bci cerkwiska i cmentarza, stare sady oraz malownicz\u0105 dolin\u0119 b\u0119d\u0105c\u0105 jednym z najbardziej klimatycznych miejsc Beskidu Niskiego.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

D\u0142ugie \u2013 wie\u015b, kt\u00f3rej ju\u017c nie ma<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Wioska D\u0142ugie – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Id\u0105c dolin\u0105 D\u0142ugiego, mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce prowadzi ona donik\u0105d. To jednak tylko pozory. Ka\u017cda polana, stary sad i kamienny krzy\u017c przypominaj\u0105, \u017ce jeszcze kilkadziesi\u0105t lat temu t\u0119tni\u0142o tu \u017cycie.<\/p>\r\n

Pierwsze wzmianki o D\u0142ugim pochodz\u0105 z ko\u0144ca XVI i pocz\u0105tku XVII wieku. Pocz\u0105tkowo by\u0142a to wie\u015b nale\u017c\u0105ca do rodu Stadnickich, a p\u00f3\u017aniej do Siemie\u0144skich-Lewickich. W 1745 roku wzniesiono drewnian\u0105 cerkiew greckokatolick\u0105 pw. \u015bw. Dymitra \u2013 tr\u00f3jdzieln\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119 o konstrukcji zr\u0119bowej, zwie\u0144czon\u0105 trzema kopu\u0142ami. Sta\u0142a na niewielkim wzg\u00f3rzu, harmonijnie wpisuj\u0105c si\u0119 w krajobraz doliny.<\/p>\r\n

Po dawnej cerkwi pozosta\u0142 dzi\u015b jedynie przycerkiewny cmentarz ukryty w\u015br\u00f3d drzew. Zachowa\u0142o si\u0119 na nim kilka kamiennych i \u017celiwnych nagrobk\u00f3w z p\u0142askorze\u017abami Matki Bo\u017cej i \u015bwi\u0119tych. Nekropolia zosta\u0142a odnowiona dzi\u0119ki staraniom rodziny Sabatowicz\u00f3w, staj\u0105c si\u0119 jednym z najcenniejszych \u015blad\u00f3w dawnej wsi.<\/p>\r\n

D\u0142ugie, podobnie jak wiele miejscowo\u015bci Beskidu Niskiego, bole\u015bnie do\u015bwiadczy\u0142o obu wojen \u015bwiatowych. W czasie I wojny \u015bwiatowej okolica by\u0142a aren\u0105 ci\u0119\u017ckich walk, a cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w trafi\u0142a do obozu internowania w Thalerhofie. W latach 20. XX wieku mieszka\u0144cy przeszli na prawos\u0142awie i wybudowali now\u0105 cerkiew.<\/p>\r\n

Po II wojnie \u015bwiatowej historia wsi dobieg\u0142a ko\u0144ca. Wszyscy mieszka\u0144cy zostali przymusowo wysiedleni do radzieckiej Ukrainy, a obie cerkwie rozebrano w 1955 roku. Drewno wykorzystano do budowy zabudowa\u0144 gospodarczych w pobliskiej Jesionce. Z wyposa\u017cenia \u015bwi\u0105ty\u0144 ocala\u0142y jedynie nieliczne zabytki, mi\u0119dzy innymi dwie ikony, kt\u00f3re mo\u017cna dzi\u015b ogl\u0105da\u0107 w Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku.<\/p>\r\n

Spacer po D\u0142ugiem to podr\u00f3\u017c przez miejsce, kt\u00f3rego ju\u017c nie ma. Pozosta\u0142y jedynie stare drzewa, kamienne nagrobki i cisza, kt\u00f3ra najlepiej opowiada histori\u0119 tej doliny.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Wioska D\u0142ugie – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> dolina dawnej wsi D\u0142ugie, mi\u0119dzy Czarnem a Radocyn\u0105.
\ud83e\udd7e Doj\u015bcie:<\/strong> przez dawn\u0105 wie\u015b prowadzi droga szutrowa i szlaki piesze.
\u2b50 Warto zobaczy\u0107:<\/strong> odnowiony cmentarz przycerkiewny, kamienn\u0105 kapliczk\u0119 oraz pozosta\u0142o\u015bci dawnych sad\u00f3w i zabudowa\u0144.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Lipna \u2013 dolina, w kt\u00f3rej pozosta\u0142a tylko pami\u0119\u0107<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Wioska Lipna – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Dzi\u015b po Lipnej zosta\u0142y jedynie \u0142\u0105ki, stare drzewa owocowe i \u015blady dawnych gospodarstw. Trudno uwierzy\u0107, \u017ce kiedy\u015b by\u0142a to t\u0119tni\u0105ca \u017cyciem \u0142emkowska wie\u015b o charakterystycznym \u0142a\u0144cuchowym uk\u0142adzie zabudowy. Wzd\u0142u\u017c drogi ci\u0105gn\u0119\u0142y si\u0119 drewniane chy\u017ce \u2013 d\u0142ugie domy, pod kt\u00f3rych wsp\u00f3lnym dachem mie\u015bci\u0142y si\u0119 izby mieszkalne, stajnia, obora i pomieszczenia gospodarcze. W centrum \u017cycia rodzinnego znajdowa\u0142 si\u0119 du\u017cy piec, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rego toczy\u0142a si\u0119 codzienno\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\r\n

Pierwsza wzmianka o Lipnej pochodzi z 1638 roku. W XVIII wieku wie\u015b nale\u017ca\u0142a do starostwa bieckiego, a p\u00f3\u017aniej do rodziny Siemie\u0144skich-Lewickich. W XIX wieku w\u0142a\u015bcicielk\u0105 miejscowo\u015bci by\u0142a hrabina Franciszka Potulicka.<\/p>\r\n

Pierwsz\u0105 cerkiew ufundowano prawdopodobnie w 1661 roku, a w 1885 roku powsta\u0142a nowa drewniana \u015bwi\u0105tynia greckokatolicka pw. Narodzenia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny. W okresie mi\u0119dzywojennym mieszka\u0144cy przeszli na prawos\u0142awie i w 1934 roku wybudowali kolejn\u0105 cerkiew.<\/p>\r\n

Lipna, podobnie jak inne wsie Beskidu Niskiego, bole\u015bnie do\u015bwiadczy\u0142a wydarze\u0144 XX wieku. Podczas I wojny \u015bwiatowej okolica by\u0142a aren\u0105 ci\u0119\u017ckich walk, a cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w trafi\u0142a do obozu internowania w Thalerhofie. Po II wojnie \u015bwiatowej wie\u015b przesta\u0142a istnie\u0107 \u2013 wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w wysiedlono w 1945 roku do radzieckiej Ukrainy, a pozosta\u0142ych deportowano w 1947 roku w ramach Akcji \u201eWis\u0142a\u201d.<\/p>\r\n

Dzi\u015b spacer po dolinie Lipnej jest spotkaniem z cisz\u0105. Tylko stare sady, przydro\u017cne krzy\u017ce i nieliczne \u015blady zabudowa\u0144 przypominaj\u0105, \u017ce przez ponad trzy stulecia by\u0142o tu miejsce, kt\u00f3re mieszka\u0144cy nazywali domem.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Kapliczka przydro\u017cna – Wioska Lipna.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> dolina dawnej wsi Lipna, w pobli\u017cu Czarnego i D\u0142ugiego.
\ud83e\udd7e Doj\u015bcie:<\/strong> przez teren dawnej wsi prowadz\u0105 drogi le\u015bne i szlaki piesze.
\u2b50 Warto zobaczy\u0107:<\/strong> pozosta\u0142o\u015bci dawnych sad\u00f3w, miejsce po cerkwi, przydro\u017cne krzy\u017ce oraz malownicz\u0105 dolin\u0119 b\u0119d\u0105c\u0105 jednym z najbardziej poruszaj\u0105cych miejsc Beskidu Niskiego.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cmentarze z I wojny \u015bwiatowej – Beskid<\/span><\/h1>\r\n

\u201eCmentarze pe\u0142ne s\u0105 ludzi, bez kt\u00f3rych \u015bwiat nie m\u00f3g\u0142by istnie\u0107\u2026\u201d<\/p>\r\n

Heinrich B\u00f6ll, \u201eDziennik irlandzki\u201d<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cmentarz wojenny nr 51 na Rotundzie \u2013 najpi\u0119kniejsza nekropolia Beskidu Niskieg<\/span>o<\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Cmentarz nr 51 na Rotundzie to najpi\u0119kniejszy cmentarz wojenny.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Je\u015bli mia\u0142abym wskaza\u0107 jedno miejsce, kt\u00f3re najmocniej poruszy\u0142o mnie w Beskidzie Niskim, by\u0142by to cmentarz wojenny nr 51 na Rotundzie<\/strong>. Po\u0142o\u017cony na szczycie g\u00f3ry Rotunda, niedaleko Regietowa, uchodzi za najpi\u0119kniejsz\u0105 nekropoli\u0119 z okresu I wojny \u015bwiatowej w ca\u0142ym regionie.<\/p>\r\n

Cmentarz zaprojektowa\u0142 s\u0142owacki architekt Du\u0161an Jurkovi\u010d. To najbardziej okaza\u0142a z 31 nekropolii, kt\u00f3re stworzy\u0142 na terenie dawnego okr\u0119gu \u017cmigrodzkiego. Surowa drewniana architektura doskonale wsp\u00f3\u0142gra z g\u00f3rskim krajobrazem, a panuj\u0105ca tu cisza sprawia, \u017ce miejsce sk\u0142ania do zadumy.<\/p>\r\n

Spoczywa tu 54 \u017co\u0142nierzy poleg\u0142ych podczas walk w latach 1914\u20131915 \u2013 42 \u017co\u0142nierzy armii austro-w\u0119gierskiej oraz 12 \u017co\u0142nierzy rosyjskich. Dzi\u015b narodowo\u015b\u0107 i mundur nie maj\u0105 ju\u017c znaczenia. Pozosta\u0142a jedynie pami\u0119\u0107 o ludziach, kt\u00f3rych wojna na zawsze zatrzyma\u0142a na beskidzkim szczycie.<\/p>\r\n

Na jednej z tablic umieszczono s\u0142owa:<\/p>\r\n

\r\n

\u201eNie u\u017calajcie si\u0119, \u017ce wok\u00f3\u0142 naszych grob\u00f3w hucz\u0105 wichry<\/em>
na tym samotnym wzg\u00f3rzu dalekim od ludzi.<\/em>
Tu bli\u017cej jeste\u015bmy wezwaniu wieczno\u015bci,<\/em>
tu ka\u017cdego ranka s\u0142o\u0144ce wcze\u015bniej<\/em>
nas kryje ca\u0142unem purpury.\u201d<\/em><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

To jeden z tych zak\u0105tk\u00f3w Beskidu Niskiego, gdzie historia przemawia cisz\u0105.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> szczyt Rotunda (771 m n.p.m.), w pobli\u017cu Regietowa.
\ud83e\udd7e Doj\u015bcie:<\/strong> do cmentarza prowadzi czerwony G\u0142\u00f3wny Szlak Beskidzki oraz szlaki z Regietowa i Zdyni. Wej\u015bcie zajmuje oko\u0142o 45\u201360 minut.
\u2b50 Warto wiedzie\u0107:<\/strong> cmentarz zosta\u0142 pieczo\u0142owicie odrestaurowany i jest jednym z najwa\u017cniejszych zabytk\u00f3w zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cmentarz wojenny nr 60 na Prze\u0142\u0119czy Ma\u0142astowskiej<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Cmentarz nr 60 na Prze\u0142\u0119czy Ma\u0142astowskiej – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cmentarz wojenny nr 60 na Prze\u0142\u0119czy Ma\u0142astowskiej to jedna z najpi\u0119kniejszych nekropolii z okresu I wojny \u015bwiatowej w Beskidzie Niskim. Zaprojektowany przez s\u0142owackiego architekta Du\u0161ana Jurkovi\u010da zachwyca swoj\u0105 prostot\u0105 i doskona\u0142ym wpisaniem w g\u00f3rski krajobraz.<\/p>\r\n

Nekropoli\u0119 za\u0142o\u017cono na planie regularnego dwunastoboku. G\u0142\u00f3wn\u0105 alejk\u0119 zamyka charakterystyczny drewniany o\u0142tarz, kt\u00f3rego forma nawi\u0105zuje do dawnej poga\u0144skiej gontyny. W\u015br\u00f3d drzew stoj\u0105 proste drewniane krzy\u017ce, pod kt\u00f3rymi spoczywa 174 \u017co\u0142nierzy armii austro-w\u0119gierskiej poleg\u0142ych podczas walk w Beskidzie Niskim.<\/p>\r\n

To miejsce urzeka spokojem i sk\u0142ania do refleksji. W otoczeniu lasu \u0142atwo zrozumie\u0107, dlaczego cmentarze projektu Jurkovi\u010da uznawane s\u0105 za jedne z najpi\u0119kniejszych zabytk\u00f3w I wojny \u015bwiatowej w Europie.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> Prze\u0142\u0119cz Ma\u0142astowska, przy drodze wojew\u00f3dzkiej 977.
\ud83d\ude97 Dojazd:<\/strong> Cmentarz znajduje si\u0119 tu\u017c przy parkingu na prze\u0142\u0119czy i jest \u0142atwo dost\u0119pny.
\u2b50 Warto zobaczy\u0107 w pobli\u017cu:<\/strong> wyci\u0105g narciarski na Prze\u0142\u0119czy Ma\u0142astowskiej, cmentarz wojenny nr 51 na Rotundzie oraz drewniane cerkwie w Kwiatoniu i Skwirtnem.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Cmentarz nr 60 na Prze\u0142\u0119czy Ma\u0142astowskiej – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cmentarz wojenny nr 70 w Owczarach \u2013 pami\u0119\u0107 zapisana w kamieniu<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Cmentarz wojenny nr 70 w Owczarach – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cmentarz wojenny nr 70, dawniej Rychwa\u0142d, znajduje si\u0119 niedaleko dawnego cmentarza \u0142emkowskiego, oko\u0142o 300 metr\u00f3w od cerkwi Opieki Bogurodzicy w Owczarach. To jedna z wielu zachodniogalicyjskich nekropolii z okresu I wojny \u015bwiatowej, zaprojektowana przez Hansa Mayra.<\/p>\r\n

Niewielki, kameralny cmentarz doskonale wpisuje si\u0119 w beskidzki krajobraz. Otoczony jest drewniano-kamiennym ogrodzeniem, a jego centralnym elementem jest monumentalny krzy\u017c. W\u015br\u00f3d mogi\u0142 zachowa\u0142y si\u0119 tak\u017ce charakterystyczne kamienne stele, kt\u00f3re nadaj\u0105 temu miejscu wyj\u0105tkowy charakter.<\/p>\r\n

Spoczywa tutaj oko\u0142o 80 \u017co\u0142nierzy armii austro-w\u0119gierskiej oraz 7 \u017co\u0142nierzy rosyjskich, poleg\u0142ych podczas walk w grudniu 1914 oraz wiosn\u0105 1915 roku. W\u015br\u00f3d pochowanych byli mi\u0119dzy innymi Austriacy, Czesi, \u017bydzi oraz Rosjanie \u2013 ludzie r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci, kt\u00f3rych los po\u0142\u0105czy\u0142a wojna w beskidzkich dolinach.<\/p>\r\n

To miejsce, podobnie jak inne cmentarze wojenne Beskidu Niskiego, przypomina, \u017ce g\u00f3ry kryj\u0105 nie tylko pi\u0119kne krajobrazy, ale r\u00f3wnie\u017c trudn\u0105 histori\u0119 zapisan\u0105 w mogi\u0142ach i kamieniach.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> Owczary (dawniej Rychwa\u0142d), Beskid Niski.
\ud83d\ude97 Dojazd:<\/strong> cmentarz znajduje si\u0119 przy lokalnej drodze, w pobli\u017cu cerkwi Opieki Bogurodzicy i starego cmentarza \u0142emkowskiego.
\ud83e\udd7e Zwiedzanie:<\/strong> dost\u0119pny przez ca\u0142y rok, warto po\u0142\u0105czy\u0107 wizyt\u0119 ze zwiedzaniem zabytkowej cerkwi w Owczarach.
\u2b50 Warto zobaczy\u0107:<\/strong> kamienne stele nagrobne oraz spokojne otoczenie dawnej \u0142emkowskiej wsi.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cmentarze wojenne nr 81 i 82 w M\u0119cinie Wielkiej \u2013 \u015blady Wielkiej Wojny<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Cmentarz wojenny nr 81 M\u0119cina Wielka – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cmentarz nr 81 po\u0142o\u017cony jest przy drodze, na wysokiej skarpie mi\u0119dzy M\u0119cin\u0105 Wielk\u0105 a M\u0119cin\u0105 Ma\u0142\u0105. Do nekropolii prowadz\u0105 kamienne schodki, a jej centralnym elementem jest monumentalny kamienny krzy\u017c.<\/p>\r\n

Spoczywa tutaj 45 \u017co\u0142nierzy poleg\u0142ych podczas walk w 1915 roku \u2013 w 8 mogi\u0142ach zbiorowych i 9 pojedynczych grobach. Cmentarz, dzi\u0119ki swojej surowej formie i po\u0142o\u017ceniu ponad drog\u0105, ma wyj\u0105tkowo spokojny i podnios\u0142y charakter.<\/p>\r\n

Cmentarz wojenny nr 82<\/h3>\r\n

Druga nekropolia znajduje si\u0119 przy cmentarzu parafialnym w M\u0119cinie Wielkiej. Ma bardziej kameralny charakter, a jego najwa\u017cniejszym elementem jest wysoki drewniany krzy\u017c z p\u00f3\u0142kolistym zadaszeniem.<\/p>\r\n

Na cmentarzu pochowano 99 \u017co\u0142nierzy \u2013 25 z armii austro-w\u0119gierskiej oraz 71 z armii rosyjskiej. Zachowane krzy\u017ce i kamienne elementy przypominaj\u0105 o wielonarodowej armii, kt\u00f3rej \u017co\u0142nierze zgin\u0119li w beskidzkich dolinach.<\/p>\r\n

Odwiedzaj\u0105c te miejsca, warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie s\u0105 to tylko zabytki architektury wojennej. To przede wszystkim mogi\u0142y ludzi, kt\u00f3rych los na zawsze zwi\u0105za\u0142 z Beskidem Niskim.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> M\u0119cina Wielka, gmina S\u0119kowa.
\ud83d\ude97 Dojazd:<\/strong> oba cmentarze s\u0105 \u0142atwo dost\u0119pne samochodem.
\ud83e\udd7e Warto po\u0142\u0105czy\u0107 z:<\/strong> cerkwi\u0105 pw. \u015bw. Kosmy i Damiana w M\u0119cinie Wielkiej oraz spacerem po okolicznych dolinach Beskidu Niskiego.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Cmentarz wojenny nr 82 M\u0119cina Wielka – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Cmentarz wojenny nr 68 w Ropicy G\u00f3rnej (Ruskiej) \u2013 Beskid Niski<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Cmentarz wojenny nr 68 Ropica G\u00f3rna (Ruska) – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cmentarz wojenny nr 68 w Ropicy G\u00f3rnej (dawniej Ropicy Ruskiej) to jedna z wielu ukrytych w beskidzkich lasach nekropolii z czas\u00f3w I wojny \u015bwiatowej. Zosta\u0142 zaprojektowany przez Hansa Mayra \u2013 jednego z najwa\u017cniejszych architekt\u00f3w zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych.<\/p>\r\n

Cmentarz po\u0142o\u017cony jest u podn\u00f3\u017ca wzg\u00f3rza Kornuta, na skraju lasu. Aby do niego dotrze\u0107, trzeba przej\u015b\u0107 przez niewielki mostek nad potokiem i le\u015bn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105 doj\u015b\u0107 do ukrytej w\u015br\u00f3d drzew nekropolii. Jej surowa, kamienna forma doskonale wsp\u00f3\u0142gra z otaczaj\u0105c\u0105 przyrod\u0105.<\/p>\r\n

Na cmentarzu pochowano \u017co\u0142nierzy armii austro-w\u0119gierskiej i rosyjskiej poleg\u0142ych podczas walk w 1914 i 1915 roku. Zachowane kamienne ogrodzenie, drewniana furtka, krzy\u017ce i centralny pomnik tworz\u0105 miejsce pe\u0142ne ciszy i zadumy.<\/p>\r\n

To jedno z tych miejsc Beskidu Niskiego, gdzie historia nie jest opisana wielkimi s\u0142owami \u2013 przemawia przede wszystkim spokojem lasu i prostot\u0105 wojennych mogi\u0142.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> Ropica G\u00f3rna, gmina S\u0119kowa, zbocze wzg\u00f3rza Brusy.
\ud83e\udd7e Doj\u015bcie:<\/strong> od drogi w kierunku Bartnego prowadzi le\u015bna \u015bcie\u017cka; doj\u015bcie wymaga kr\u00f3tkiego spaceru przez las.
\ud83d\ude97 Dojazd:<\/strong> samoch\u00f3d mo\u017cna zostawi\u0107 przy drodze, nast\u0119pnie kontynuowa\u0107 pieszo.
\u2b50 Warto po\u0142\u0105czy\u0107 z:<\/strong> cerkwi\u0105 \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a w Ropicy G\u00f3rnej oraz innymi cmentarzami wojennymi w okolicy.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Cmentarz wojenny nr 68 Ropica G\u00f3rna (Ruska) – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cmentarz wojenny nr 44 w D\u0142ugiem \u2013 pami\u0119\u0107 po\u015br\u00f3d nieistniej\u0105cej wsi<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Cmentarz wojenny z okresu I wojny \u015bwiatowej nr 44 D\u0142ugie.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

W dolinie dawnej \u0142emkowskiej wsi D\u0142ugie, dzi\u015b b\u0119d\u0105cej przysi\u00f3\u0142kiem Czarnego, znajduje si\u0119 jeden z najbardziej klimatycznych cmentarzy wojennych Beskidu Niskiego. Cmentarz wojenny nr 44 zosta\u0142 zaprojektowany przez s\u0142owackiego architekta Du\u0161ana Jurkovi\u010da \u2013 tw\u00f3rc\u0119 wielu niezwyk\u0142ych nekropolii z okresu I wojny \u015bwiatowej.<\/p>\r\n

Po\u0142o\u017cony z dala od wi\u0119kszych miejscowo\u015bci, w\u015br\u00f3d beskidzkiej ciszy, doskonale wpisuje si\u0119 w krajobraz opuszczonej doliny. Jego prosta, harmonijna forma, drewniane krzy\u017ce i kamienne elementy ogrodzenia tworz\u0105 miejsce pe\u0142ne zadumy.<\/p>\r\n

Na cmentarzu spoczywa 245 \u017co\u0142nierzy poleg\u0142ych w 1915 roku \u2013 208 \u017co\u0142nierzy armii rosyjskiej oraz 37 \u017co\u0142nierzy armii austro-w\u0119gierskiej. Ich groby przypominaj\u0105 o dramatycznych walkach, kt\u00f3re toczy\u0142y si\u0119 w Beskidzie Niskim podczas I wojny \u015bwiatowej.<\/p>\r\n

To miejsce szczeg\u00f3lnie porusza, poniewa\u017c znajduje si\u0119 w dolinie, w kt\u00f3rej znikn\u0119\u0142a ca\u0142a wie\u015b. W\u0119druj\u0105c tutaj, spotykamy nie tylko \u015blad wojny, ale tak\u017ce pami\u0119\u0107 o dawnych mieszka\u0144cach D\u0142ugiego \u2013 ich domach, cerkwi i codziennym \u017cyciu.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> dawna wie\u015b D\u0142ugie, obecnie przysi\u00f3\u0142ek Czarnego, przy drodze w kierunku Wyszowatki.
\ud83d\ude97 Dojazd:<\/strong> mo\u017cna dotrze\u0107 samochodem drog\u0105 prowadz\u0105c\u0105 przez dawn\u0105 wie\u015b; przy cmentarzu znajduje si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zatrzymania.
\ud83e\udd7e Doj\u015bcie:<\/strong> miejsce dost\u0119pne jest r\u00f3wnie\u017c podczas pieszych i rowerowych w\u0119dr\u00f3wek po dolinach dawnej \u0141emkowszczyzny.
\u2b50 Warto po\u0142\u0105czy\u0107 z:<\/strong> spacerem po dolinie D\u0142ugiego, odwiedzeniem dawnego cmentarza \u0142emkowskiego oraz tras\u0105 przez Czarne i Lipn\u0105.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Cmentarz wojenny z okresu I wojny \u015bwiatowej nr 44 D\u0142ugie.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cmentarz wojenny nr 53 w Czarnem \u2013 pami\u0119\u0107 po\u015br\u00f3d dawnej \u0141emkowszczyzny<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Zabytkowy cmentarz wojskowy I wojny \u015bwiatowej nr 53 we wsi Czarne.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

W\u015br\u00f3d pozosta\u0142o\u015bci po nieistniej\u0105cej ju\u017c \u0142emkowskiej wsi Czarne znajduje si\u0119 jeden z najwa\u017cniejszych cmentarzy wojennych Beskidu Niskiego. Cmentarz wojenny nr 53 zosta\u0142 zaprojektowany przez s\u0142owackiego architekta Du\u0161ana Jurkovi\u010da \u2013 tw\u00f3rc\u0119 wielu niezwyk\u0142ych nekropolii z okresu I wojny \u015bwiatowej.<\/p>\r\n

Nekropolia po\u0142o\u017cona jest przy dawnym cmentarzu wiejskim, w pobli\u017cu miejsca, gdzie niegdy\u015b sta\u0142a cerkiew. Jej prosta, drewniana architektura doskonale wsp\u00f3\u0142gra z otaczaj\u0105c\u0105 przyrod\u0105. Centralnym elementem jest wysoki drewniany krzy\u017c ustawiony na kamiennym cokole, a mogi\u0142y oznaczaj\u0105 charakterystyczne drewniane krzy\u017ce.<\/p>\r\n

Na cmentarzu spoczywa 377 \u017co\u0142nierzy poleg\u0142ych w styczniu 1915 roku \u2013 315 \u017co\u0142nierzy armii rosyjskiej oraz 62 \u017co\u0142nierzy armii austro-w\u0119gierskiej. Ich groby przypominaj\u0105 o dramatycznych walkach, kt\u00f3re toczy\u0142y si\u0119 w beskidzkich dolinach podczas I wojny \u015bwiatowej.<\/p>\r\n

To miejsce ma szczeg\u00f3ln\u0105 atmosfer\u0119 \u2013 nie tylko ze wzgl\u0119du na histori\u0119 wojny, ale r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce znajduje si\u0119 w dolinie dawnej wsi, po kt\u00f3rej pozosta\u0142y ju\u017c tylko nieliczne \u015blady. Spaceruj\u0105c mi\u0119dzy mogi\u0142ami, mo\u017cna poczu\u0107, jak mocno historia i krajobraz Beskidu Niskiego s\u0105 ze sob\u0105 zwi\u0105zane.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> Czarne, gmina S\u0119kowa, przy drodze Krzywa\u2013Radocyna, w pobli\u017cu dawnego cmentarza \u0142emkowskiego.
\ud83d\ude97 Dojazd:<\/strong> do cmentarza mo\u017cna dotrze\u0107 samochodem drog\u0105 prowadz\u0105c\u0105 przez dawn\u0105 wie\u015b.
\ud83e\udd7e Zwiedzanie:<\/strong> miejsce dost\u0119pne jest przez ca\u0142y rok; warto po\u0142\u0105czy\u0107 wizyt\u0119 ze spacerem \u015bladami nieistniej\u0105cych wsi Czarne, D\u0142ugie i Lipna.
\u2b50 Warto zobaczy\u0107:<\/strong> zachowany uk\u0142ad dawnej doliny, cmentarz \u0142emkowski oraz pozosta\u0142o\u015bci po dawnej cerkwi.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Zabytkowy cmentarz wojskowy I wojny \u015bwiatowej nr 53 we wsi Czarne.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cmentarz wojenny nr 6 w Krempnej \u2013 kamienne \u015bwiadectwo historii<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Cmentarz wojenny nr 6 w Krempnej – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Na szczycie niewielkiego wzg\u00f3rza \u201e\u0141okie\u0107\u201d w Krempnej znajduje si\u0119 jeden z najbardziej niezwyk\u0142ych cmentarzy wojennych Beskidu Niskiego. Cmentarz nr 6 z okresu I wojny \u015bwiatowej zosta\u0142 zaprojektowany przez Du\u0161ana Jurkovi\u010da \u2013 architekta, kt\u00f3ry nada\u0142 wielu galicyjskim nekropoliom wyj\u0105tkowy, harmonijny charakter.<\/p>\r\n

W czasie zimy 1914\/1915 roku wzg\u00f3rze stanowi\u0142o wa\u017cny punkt obronny armii austro-w\u0119gierskiej podczas walk z nacieraj\u0105c\u0105 3 Armi\u0105 rosyjsk\u0105 gen. Radko Dimitriewa. Spoczywaj\u0105 tutaj r\u00f3wnie\u017c \u017co\u0142nierze polegli podczas bitwy gorlickiej w maju 1915 roku.<\/p>\r\n

Najbardziej charakterystycznym elementem cmentarza jest monumentalne kamienne mauzoleum na planie ko\u0142a. Tworzy je sze\u015b\u0107 kamiennych filar\u00f3w zwie\u0144czonych betonowym wie\u0144cem ozdobionym motywem li\u015bci d\u0119bowych. Na s\u0142upach znajduj\u0105 si\u0119 p\u0142askorze\u017aby g\u0142\u00f3w antycznych wojownik\u00f3w oraz tablice z poruszaj\u0105cymi inskrypcjami:<\/p>\r\n

\r\n

\u201ePier\u015b w pier\u015b walczyli\u015bmy, zmartwychwstaniemy trzymaj\u0105c si\u0119 za r\u0119ce.\u201d<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

\r\n

\u201eCho\u0107 umarli\u015bcie, \u017cyjecie w pami\u0119ci mi\u0142o\u015bci i b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwie pokoju.\u201d<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

To miejsce zachwyca nie tylko architektur\u0105, ale tak\u017ce niezwyk\u0142\u0105 atmosfer\u0105. W\u015br\u00f3d beskidzkiej ciszy przypomina o \u017co\u0142nierzach r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci, kt\u00f3rych los po\u0142\u0105czy\u0142a wojna.<\/p>\r\n

Informacje praktyczne<\/span><\/h3>\r\n

\ud83d\udccd Lokalizacja:<\/strong> Krempna, wzg\u00f3rze \u201e\u0141okie\u0107\u201d, Beskid Niski.
\ud83e\udd7e Doj\u015bcie:<\/strong> do cmentarza prowadzi kr\u00f3tka \u015bcie\u017cka od drogi w Krempnej.
\ud83d\ude97 Dojazd:<\/strong> mo\u017cliwy samochodem do okolic wzg\u00f3rza, nast\u0119pnie kr\u00f3tki spacer.
\u2b50 Warto po\u0142\u0105czy\u0107 z:<\/strong> Muzeum Magurskiego Parku Narodowego, cerkwi\u0105 w Krempnej oraz spacerami po okolicznych szlakach..<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Cmentarz wojenny nr 6 w Krempnej – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Na cmentarzu pochowano 120 \u017co\u0142nierzy poleg\u0142ych podczas walk I wojny \u015bwiatowej. Spoczywaj\u0105 oni w 75 mogi\u0142ach pojedynczych oraz 12 mogi\u0142ach zbiorowych. W\u015br\u00f3d pochowanych znajduje si\u0119 53 \u017co\u0142nierzy armii austro-w\u0119gierskiej, a tak\u017ce \u017co\u0142nierze pu\u0142ku piechoty i batalionu strzelc\u00f3w polowych oraz pu\u0142ku strzelc\u00f3w syberyjskich. 34 pochowanych pozostaje bezimiennych.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Cmentarz wojenny nr 6 w Krempnej – Beskid Niski.<\/figcaption><\/figure>\r\n

Beskid Niski, kraina pami\u0119ci<\/span><\/h2>\r\n

Beskid Niski to g\u00f3ry, kt\u00f3re nie zachwycaj\u0105 wysoko\u015bci\u0105, ale potrafi\u0105 poruszy\u0107 znacznie g\u0142\u0119biej. To miejsce, gdzie cisza ma swoj\u0105 histori\u0119, a ka\u017cdy kamienny krzy\u017c, stara cerkiew i opuszczona dolina przypominaj\u0105 o ludziach, kt\u00f3rych \u015bwiat ju\u017c nie istnieje.<\/p>\r\n

W\u0119druj\u0105c \u015bladami \u0141emk\u00f3w, odwiedzaj\u0105c drewniane cerkwie i zapomniane cmentarze wojenne, odkrywamy nie tylko pi\u0119kno krajobrazu, ale tak\u017ce niezwyk\u0142e dziedzictwo kulturowe tego regionu. Beskid Niski uczy pokory \u2013 pokazuje, \u017ce za ka\u017cd\u0105 polan\u0105, le\u015bn\u0105 drog\u0105 i star\u0105 alej\u0105 kryje si\u0119 czyja\u015b historia.<\/p>\r\n

To g\u00f3ry dla tych, kt\u00f3rzy szukaj\u0105 spokoju, autentyczno\u015bci i miejsc jeszcze niezmienionych przez masow\u0105 turystyk\u0119. Warto przyjecha\u0107 tu niespiesznie \u2013 zatrzyma\u0107 si\u0119 przy starej cerkwi, usi\u0105\u015b\u0107 przy kamiennym nagrobku, pos\u0142ucha\u0107 szumu potoku i pozwoli\u0107, by Beskid Niski opowiedzia\u0142 swoj\u0105 histori\u0119.<\/p>\r\n

Bo Beskid Niski nie krzyczy. On m\u00f3wi cicho \u2013 trzeba tylko chcie\u0107 go s\u0142ucha\u0107.<\/p>\r\n

<\/div>\r\n

FAQ \u2013 najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania o Beskid Niski<\/span><\/h2>\r\n

Dlaczego warto odwiedzi\u0107 Beskid Niski?<\/span><\/h3>\r\n

Beskid Niski to jedno z najmniej zat\u0142oczonych pasm g\u00f3rskich w Polsce. Przyci\u0105ga spokojem, dzik\u0105 przyrod\u0105, drewnian\u0105 architektur\u0105, \u015bladami kultury \u0142emkowskiej oraz wyj\u0105tkowym klimatem dawnych wsi.<\/p>\r\n

Kim byli \u0141emkowie?<\/span><\/h3>\r\n

\u0141emkowie byli grup\u0105 g\u00f3rali ruskich zamieszkuj\u0105cych p\u00f3\u0142nocne stoki Karpat, mi\u0119dzy innymi tereny Beskidu Niskiego. Zachowali w\u0142asn\u0105 kultur\u0119, j\u0119zyk, tradycje oraz wyznanie \u2013 g\u0142\u00f3wnie greckokatolickie i prawos\u0142awne. Po II wojnie \u015bwiatowej wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich zosta\u0142a wysiedlona w ramach akcji \u201eWis\u0142a\u201d oraz wcze\u015bniejszych przesiedle\u0144.<\/p>\r\n

Co warto zobaczy\u0107 w Beskidzie Niskim?<\/span><\/h3>\r\n

Najwa\u017cniejsze miejsca to mi\u0119dzy innymi:<\/p>\r\n