{"id":14215,"date":"2022-10-13T22:05:02","date_gmt":"2022-10-13T20:05:02","guid":{"rendered":"https:\/\/bloganki.pl\/?p=14215"},"modified":"2023-09-03T18:28:16","modified_gmt":"2023-09-03T16:28:16","slug":"zeby-lzy-mogly-budzic-z-grobu-umarlych-a-milosc-kruszyc-smierci-wrota-spacer-po-starym-cmentarzu-w-lodzi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/2022\/10\/13\/zeby-lzy-mogly-budzic-z-grobu-umarlych-a-milosc-kruszyc-smierci-wrota-spacer-po-starym-cmentarzu-w-lodzi\/","title":{"rendered":"„… \u017ceby \u0142zy mog\u0142y budzi\u0107 z grobu umar\u0142ych a mi\u0142o\u015b\u0107 kruszy\u0107 \u015bmierci wrota” – spacer po Starym Cmentarzu w \u0141odzi"},"content":{"rendered":"

W ci\u0105gu zaledwie tygodnia na Starym Cmentarzu w \u0141odzi po\u017c\u00f3\u0142k\u0142y li\u015bcie i kasztany zacz\u0119\u0142y spada\u0107 z drzew. Wypatrywa\u0142am wiewi\u00f3rek, bo przecie\u017c ka\u017cdy cmentarz ma swoje wiewi\u00f3rki. Dostrzeg\u0142am tylko burego kota, kt\u00f3ry siedzia\u0142 na jednym z pomnik\u00f3w. Przypomnia\u0142 mi si\u0119 wtedy cmentarz na Starych Pow\u0105zkach w Warszawie, tam sta\u0142ym bywalcem jest czarny kot, \u0142asi si\u0119 do wszystkich, ten jest jednak inny, nie jest taki \u0142askawy, raczej z niepewno\u015bci\u0105 patrzy na ludzi. Pierwszy raz by\u0142am tu tydzie\u0144 temu, powoli zapada\u0142 ju\u017c zmierzch. Pami\u0119tam, \u017ce zaskoczy\u0142 mnie wtedy widok srok, lata\u0142y nisko nad grobami, do\u015b\u0107 osobliwy widok. Teraz jest\u00a0 \u015brodek dnia, li\u015bcie nie\u015bmia\u0142o ta\u0144cz\u0105 na wietrze. Promyki s\u0142o\u0144ca ogrzewaj\u0105 mi twarz, w powietrzu czu\u0107 zapach lilii. Przy niekt\u00f3rych grobach kwitn\u0105 jeszcze r\u00f3\u017ce, tak delikatne i ulotne jak ludzkie \u017cycie.<\/p>\n

\"\"
R\u00f3\u017ce na Starym Cmentarzu w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n

Cmentarz Stary przy ulicy Ogrodowej powsta\u0142 w latach 1855-1858. Z uwagi na to, \u017ce \u0141\u00f3d\u017a ju\u017c wtedy by\u0142a wielowyznaniowa, cmentarz podzielono na trzy cz\u0119\u015bci, osobno wydzielono cz\u0119\u015b\u0107 dla katolik\u00f3w, protestant\u00f3w i prawos\u0142awnych. Stary Cmentarz to takie \u201e\u0141\u00f3dzkie Pow\u0105zki\u201d, pochowani s\u0105 tu wielcy przemys\u0142owcy, lekarze, prawnicy, aktorzy, jednym s\u0142owem \u0142\u00f3dzka elita. Ponad 200 grobowc\u00f3w zosta\u0142o wpisanych do rejestru zabytk\u00f3w. Niekt\u00f3re z nich to prawdziwe pere\u0142ki.<\/p>\n

Stara nekropolia, w odr\u00f3\u017cnieniu do wielu innych cmentarzy po\u0142o\u017cona jest w parku. Wysokie drzewa, groby oplecione bluszczem dodaj\u0119 temu miejscu odrobin\u0119 tajemniczo\u015bci.<\/p>\n

\"\"
Cmentarz Stary przy ulicy Ogrodowej w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Cmentarz Stary przy ulicy Ogrodowej w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Cmentarz Stary przy ulicy Ogrodowej w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Cmentarz Stary przy ulicy Ogrodowej w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n

Do katolickiej cz\u0119\u015bci cmentarza prowadzi brama, na jej szczycie widzimy pochylonego Chrystusa. Brama zosta\u0142a odnowiona z pieni\u0119dzy zebranych podczas pierwszych kwest na rzecz ratowania Starego Cmentarza.<\/p>\n

W tej cz\u0119\u015bci \u0142\u00f3dzkiej nekropoli odnajdziemy gr\u00f3b Leona Niemczyka<\/strong>, znanego i lubianego aktora. Leon Niemczyk by\u0142 warszawiakiem. W czasie wojny bra\u0142 udzia\u0142 w ruchu oporu, by\u0142 uczestnikiem Powstania Warszawskiego, potem zosta\u0142 zes\u0142any na roboty do Niemiec. W 1947 roku wr\u00f3ci\u0142 do Polski. Przez ponad 50 lat swojej kariery zagra\u0142 w ponad 400 filmach, takich jak: „Poci\u0105g”, „Krzy\u017cacy”, „N\u00f3\u017c w wodzie”,”Wielki Szu”. Zmar\u0142 29 listopada 2006 roku na raka p\u0142uc.<\/p>\n

\"\"
Nagrobek Leona Niemczyka na Cmentarzu Starym w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n

Bardzo ciekawy jest nagrobek Janusza Orli\u0144skiego<\/strong> (pseudonim Busiacki)<\/strong>. Rze\u017aba zasmuconej kobiety, kt\u00f3ra trzyma w r\u0119ku portret m\u0119\u017cczyzny to dzie\u0142o Wac\u0142awa Konopki. Orli\u0144ski by\u0142 aktorem, re\u017cyserem urodzi\u0142 si\u0119 oko\u0142o 1868 roku, czasem mylnie podawana jest data urodzin jako 4 X 1872. Niekorzystne warunki zewn\u0119trzne sprawi\u0142y, \u017ce po\u00adcz\u0105tkowo grywa\u0142 tylko role epizodyczne. Z czasem jednak dzi\u0119ki swym zdolno\u015bciom sta\u0142 si\u0119 cenionym aktorem charakterystycznym. Gra\u0142 m.in. takie role jak: Chudog\u0119ba („Wiecz\u00f3r Trzech Kr\u00f3li”), Jago („Otello”), Ka\u00adpelan („Damy i huzary”), Rejent („Zemsta”), Pietro Negri („Beatryks Cenci”), \u015alaz („Lilla Weneda”), Kr\u00f3l („Mazepa”), Ksi\u0105dz Piotr („Dziady”), Sta\u0144czyk („Wesele”), Don Diego („Cyd”). By\u0142 te\u017c uwa\u017cany za zdolnego re\u017cysera. Re\u017cyse\u00adrowa\u0142 m.in. pierwsze w Warszawie przedstawienie „Dziad\u00f3w” (1909).<\/p>\n

\"\"
Nagrobek Janusza Orli\u0144skiego na Cmentarzu Starym w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n

Stefan Pogonowski<\/strong> by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 28. Pu\u0142ku Strzelc\u00f3w Kaniowskich, bra\u0142 udzia\u0142 w bitwie warszawskiej pod Radzyminem. Po\u015bmiertnie zosta\u0142 odznaczony Krzy\u017cem Orderu Virtuti Militari.<\/p>\n

„Najwi\u0119kszemu z rycerzy poleg\u0142ych w obronie ojczyzny przed nawa\u0142nic\u0105 bolszewick\u0105 w 1920 roku”.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

\"\"
Rycerz na grobie Stefana Pogonowskiego na Cmentarzu Starym w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Gr\u00f3b rodziny Hoffrichter\u00f3w na Cmentarzu Starym w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n

\"\"<\/p>\n

„Sobczakowie mieszkali na trzecim pi\u0119trze kamienicy przy ul. Piotrkowskiej 161, w lewej oficynie. Wchodzi\u0142o si\u0119 do nich tzw. schodami kuchennymi. By\u0142o tam jedno mieszkanie. By doj\u015b\u0107 do ich klatki schodowej, trzeba by\u0142o przej\u015b\u0107 ca\u0142e podw\u00f3rko. A potem wej\u015b\u0107 na ostatnie pi\u0119tro. Sobczakowie byli znan\u0105 w \u0141odzi rodzin\u0105. Ojca Magdy nazywano by dzi\u015b biznesmenem. Ale wtedy stanowi\u0142 tzw. prywatn\u0105 inicjatyw\u0119, na kt\u00f3r\u0105 \u00f3wczesne w\u0142adze nie patrzy\u0142y zbyt przychylnie. Stanis\u0142aw Sobczak prowadzi\u0142 zak\u0142ad cukierniczy. Jak wynika ze starej ksi\u0105\u017cki telefonicznej, znajdowa\u0142 si\u0119 on przy ul. Gda\u0144skiej 101. Ta ma\u0142a fabryczka produkowa\u0142a m.in. czekoladki. By\u0142 wi\u0119c jak na tamte czasy maj\u0119tnym cz\u0142owiekiem. Ma\u0142o kto m\u00f3g\u0142 wtedy by\u0107 w\u0142a\u015bcicielem samochodu marki Warszawa, je\u017adzi\u0107 na weekendy do Warszawy czy Zakopanego. \u017bona Maria zajmowa\u0142a si\u0119 domem, starsza c\u00f3rka Dorota pracowa\u0142a w jednym z \u0142\u00f3dzkich urz\u0119d\u00f3w. A jak\u0105 dziewczyn\u0105 by\u0142a Magda Sobczak? Wed\u0142ug opowie\u015bci jej kole\u017canek bardzo skromn\u0105, nie obnosz\u0105c\u0105 si\u0119 bogactwem swojej rodziny. Dobrze si\u0119 uczy\u0142a.<\/em><\/p>\n

W 1962 roku Wielkanoc przypada\u0142a na 22 i 23 kwietnia. Jak podaj\u0105 autorzy ksi\u0105\u017cki \u201ePitaval \u0141\u00f3dzki\u201d, by\u0142y to upalne dni. Rodzina Sobczak\u00f3w chcia\u0142a sp\u0119dzi\u0107 \u015bwi\u0119ta w Zakopanem, ale kilka dni przed Wielkanoc\u0105 zmieni\u0142a plany. Postanowi\u0142a jecha\u0107 do Warszawy. Ale w Wielk\u0105 Niedziel\u0119 byli jeszcze w \u0141odzi. Na wielkanocnym \u015bniadaniu mieli go\u015bci. By\u0142a to do\u015b\u0107 znana (dzi\u015b ju\u017c nie\u017cyj\u0105ca od lat) \u0142\u00f3dzka aktorka ze swym synem, w\u00f3wczas m\u0142odym lekarzem. Na drugi dzie\u0144 Sobczakowie szykowali si\u0119 do wyjazdu. Magda nie wybiera\u0142a si\u0119 do Warszawy z rodzicami i siostr\u0105.<\/em><\/p>\n

\n

We wtorek rano mia\u0142a pojecha\u0107 ze swoim hufcem na wycieczk\u0119 do po\u0142\u00f3dzkich las\u00f3w. Z \u201ePitawalu\u201d mo\u017cemy dowiedzie\u0107 si\u0119, jak wygl\u0105da\u0142y ostatnie godziny \u017cycia Magdy. W wielkanocny poniedzia\u0142ek opala\u0142a si\u0119 na balkonie. Potem wr\u00f3ci\u0142a do pokoju i zacz\u0119\u0142a czyta\u0107 \u201eLalk\u0119\u201d. Rodzice i siostra wyjechali z domu oko\u0142o godz. 13.30. Po 16.00 Magda zadzwoni\u0142a do swojej najbli\u017cszej kole\u017canki Anny. Ta namawia\u0142a j\u0105, by posz\u0142y do \u0142\u00f3dzkiej Hali Sportowej na mecz koszyk\u00f3wki. Magda nie chcia\u0142a. Powiedzia\u0142a, \u017ce musi si\u0119 uczy\u0107. Um\u00f3wi\u0142y si\u0119, \u017ce razem p\u00f3jd\u0105 na wycieczk\u0119. Kiedy we wtorek, o godzinie 7.00 rano Ania zadzwoni\u0142a do Magdy, by przypomnie\u0107 jej by wzi\u0119\u0142a aparat fotograficzny, nikt nie podnosi\u0142 s\u0142uchawki. Potem posz\u0142a do mieszkania Sobczak\u00f3w, ale nikt nie otworzy\u0142 drzwi…<\/em><\/p>\n<\/div>\n

\n

W \u201ePitavalu \u0141\u00f3dzkim\u201d czytamy, \u017ce Sobczakowie wr\u00f3cili wieczorem ze stolicy. Stanis\u0142aw poszed\u0142 zaparkowa\u0107 swoj\u0105 Warszaw\u0119 w gara\u017cu, kt\u00f3ry znajdowa\u0142 si\u0119 na podw\u00f3rku s\u0105siedniej kamienicy, pod numerem 159. Gdy wr\u00f3ci\u0142, Maria i c\u00f3rka Dorota dzwoni\u0142y do drzwi mieszkania, ale nikt nie otwiera\u0142. Zauwa\u017cyli, \u017ce Magda nie sprz\u0105tn\u0119\u0142a butelek z mlekiem. Pomy\u015bleli, \u017ce c\u00f3rka si\u0119 k\u0105pie. Otworzyli drzwi kluczem i weszli do \u015brodka. Zauwa\u017cyli uchylone drzwi du\u017cego pokoju, tego z naro\u017cnym oknem, na pod\u0142odze le\u017ca\u0142y szcz\u0105tki pot\u0142uczonego wazonu. Na stole sta\u0142o jedzenie, pewnie po \u015bwi\u0105tecznym przyj\u0119ciu. Jedno krzes\u0142o by\u0142o przewr\u00f3cone. Obok, na uchylonym dywanie le\u017ca\u0142y zw\u0142oki Magdy… W piersi dziewczyny tkwi n\u00f3\u017c z zastawy sto\u0142owej.<\/em><\/p>\n

Rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 \u015bledztwo. Szukano mordercy, jednocze\u015bnie pr\u00f3bowano ustali\u0107 motywy zbrodni. Po mie\u015bcie zacz\u0119\u0142y kr\u0105\u017cy\u0107 r\u00f3\u017cne plotki na temat tego zab\u00f3jstwa.<\/em><\/p>\n

Jedn\u0105 z szeptanych potajemnie wersji dotycz\u0105c\u0105 motyw\u00f3w tego zab\u00f3jstwa by\u0142o te\u017c to, \u017ce za spraw\u0105 sta\u0142a S\u0142u\u017cba Bezpiecze\u0144stwa. Sobczak by\u0142 bogaty, a swego maj\u0105tku nie trzyma\u0142 w banku. Po zab\u00f3jstwie stwierdzi\u0142, \u017ce nic nie zgin\u0119\u0142o w domu. Ani bi\u017cuteria, ani drogie futra, ani siedemdziesi\u0105t pi\u0119\u0107 pi\u0119\u0107dziesi\u0119cioz\u0142otowych banknot\u00f3w… Ale mia\u0142 on podobno tzw. \u015bwinki, czyli z\u0142ote monety pi\u0119ciorublowe. I to \u201e\u015bwinki\u201d mia\u0142y znikn\u0105\u0107 z jego mieszkania po morderstwie c\u00f3rki. Gdyby si\u0119 przyzna\u0142 do ich posiadania, mia\u0142by k\u0142opoty”.<\/em><\/p>\n

*\u0179r\u00f3d\u0142o: Dziennik \u0141\u00f3dzki „Kto zabi\u0142 \u0142\u00f3dzk\u0105 licealistk\u0119, c\u00f3rk\u0119 w\u0142a\u015bciciela faryczki czekolady ? Pitawal: Zab\u00f3jstwo Magdy Sobczak z \u0141odzi”.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\"\"
Nagrobek Magdy Sobczak uczennicy X klasy na Cmentarzu Starym w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n

\u201e\u2026. \u017ceby \u0142zy mog\u0142y budzi\u0107 z grobu umar\u0142ych a mi\u0142o\u015b\u0107 kruszy\u0107 \u015bmierci wrota one by Ciebie z mogi\u0142y wydar\u0142y by\u015b smu\u0107 mog\u0142a dalej ni\u0107 swego \u017cywota\u201d.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

\"\"
Anio\u0142 z r\u00f3\u017c\u0105 na grobie Marii Pogorzelskiej na Cmentarzu Starym w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n

Pomnik Mari Pogorzelskiej<\/strong> anio\u0142 z r\u00f3\u017c\u0105 to dzie\u0142o Wac\u0142awa Konopki. O r\u00f3\u017cy w symbolice cmentarnej wiadomo, \u017ce jej zadaniem jest „umila\u0107 zmar\u0142ym spoczynek wieczny”, za\u015b kolce maj\u0105 odp\u0119dza\u0107 od grobu wszelkie z\u0142e moce.<\/p>\n

\"\"
Nagrobek Franciszka Wihana na Starym Cmentarzu w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n

Jeden z najpi\u0119kniejszych pomnik\u00f3w pochodzi z pocz\u0105tku XX wieku (kwatera 20). Przedstawia anio\u0142a z opuszczonymi skrzyd\u0142ami rzucaj\u0105cego p\u0142atki r\u00f3\u017c do ognia. Pochowana jest tam Aloise Klose<\/strong>. Autorem p\u0142askorze\u017aby jest Wac\u0142aw Konopka.<\/p>\n

\"\"
Anio\u0142 rzucaj\u0105cy p\u0142atki r\u00f3\u017c do ognia na Starym Cmentarzu w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n

W cz\u0119\u015bci katolickiej cmentarza, przy samym murze znajduje si\u0119 ciekawy grobowiec rodziny Moers<\/strong> (kwatera 40).<\/p>\n

\"\"
Nagrobek rodziny Moers na Starym Cmentarzu w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Gr\u00f3b rodziny \u0141awickich na Starym Cmentarzu w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n

Pomnik Piotra i Barbary z Fihauzer\u00f3w Danielewicz i rodziny Kowalewskich<\/strong> pochodzi z pocz\u0105tku XX wieku.<\/p>\n

\"\"
Pomnik rodziny Danielewicz\u00f3w na Starym Cmentarzu w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n

Do\u015b\u0107 nietypowy grobowiec w kszta\u0142cie egipskiej piramidy nale\u017cy do Edwarda Heimana-Jareckiego<\/strong>. Urodzi\u0142 si\u0119 10 wrze\u015bnia 1856 roku w rodzinie \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy przeprowadzili si\u0119 do \u0141odzi. Znacz\u0105cy \u0142\u00f3dzki przemys\u0142owiec d pocz\u0105tku zwi\u0105zany by\u0142\u00a0 z \u017bydowskim Towarzystwem Dobroczynno\u015bci. Udziela\u0142 si\u0119 w Fundacji Goldfeder\u00f3w „Tanie mieszkania”. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem „Polskiego Towarzystwa Teatralnego”, kt\u00f3re powsta\u0142o w 1903. Celem Towarzystwa nie by\u0142o tylko dofinansowywanie \u0142\u00f3dzkiego teatru, ale przede wszystkim propagowanie ambitnych przedstawie\u0144, kt\u00f3re nie cieszy\u0142y si\u0119 w \u0141odzi popularno\u015bci\u0105. Za jego pieni\u0105dze zosta\u0142 kupiony plac i wybudowany gmach, w kt\u00f3rym mie\u015bci si\u0119 dzi\u015b liceum im. Kopernika.<\/p>\n

Heiman by\u0142 wsp\u00f3\u0142inicjatorem Towarzystwa Kredytowego Przemys\u0142u Polskiego, dzi\u0119ki kt\u00f3remu po I wojnie \u015bwiatowej polska gospodarka zosta\u0142a odbudowana. Zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c prezesem Zwi\u0105zku Przemys\u0142u W\u0142\u00f3kienniczego w Pa\u0144stwie Polskim. W testamencie przekaza\u0142 2 tys. dolar\u00f3w na rzecz Towarzystwa Upi\u0119kszania Miasta Kleczewa.<\/p>\n

\"\"
Grobowiec rodziny Heimana-Jareckiego na Starym Cmentarzu w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Nagrobek Stanis\u0142awy z Kapu\u015bci\u0144skich Szeferowej na Starym Cmentarzu w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n

Pomnik Stanis\u0142awy Szeferowej<\/strong>\u00a0 nale\u017cy do grupy pomnik\u00f3w, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym motywem jest kobieta-\u017ca\u0142obnica, a autorem \u0142\u00f3dzki artysta Wac\u0142aw Konopka. Wsparta o nagrobn\u0105 p\u0142yt\u0119\u00a0 posta\u0107 m\u0142odej kobiety w pow\u0142\u00f3czystej sukni, z chust\u0105 zarzucon\u0105 na g\u0142ow\u0119 i twarz\u0105 przys\u0142oni\u0119t\u0105 woalk\u0105, rzuca na gr\u00f3b r\u00f3\u017ce, kt\u00f3re by\u0142y ulubionymi kwiatami rze\u017abiarza. By\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce maj\u0105 „umila\u0107 zmar\u0142ym spoczynek wieczny”, za\u015b kolce r\u00f3\u017cy maj\u0105 odp\u0119dza\u0107 wszelkie z\u0142e moce. To tak\u017ce odleg\u0142y, bo si\u0119gaj\u0105cy antyku przejaw czci dla zmar\u0142ych na pami\u0105tk\u0119 pi\u0119knego Adonisa, z kt\u00f3rego krwi wyros\u0142a pierwsza czerwona r\u00f3\u017ca. Kolor czerwieni i czerwony kwiat s\u0105 bodaj najstarszymi symbolami \u015bmierci, odleg\u0142ym wspomnieniem „czerwonych poch\u00f3wk\u00f3w” cz\u0142owieka pierwotnego w grobach wype\u0142nionych kolorem ochry, symbolem b\u00f3lu i \u017ca\u0142oby<\/p>\n

Julia Lewalt-Jezierska<\/strong> (1840-1910) by\u0142a w\u0142a\u015bcicielk\u0105 prywatnej szko\u0142y \u017ce\u0144skiej. \u00a0Pensja mie\u015bci\u0142a si\u0119 przy ul. Kamiennej 10 (obecnie W\u0142\u00f3kiennicza). Panowa\u0142 w niej duch polsko\u015bci. Szko\u0142a przygotowywa\u0142a uczennice do gimnazjum. W programie : religia, j\u0119zyk ruski, polski, francuski, niemiecki, arytmetyka, geografia powszechna, geografia Rosji, nauki przyrodnicze, kaligrafia, rysunki, roboty, \u015bpiewy.<\/span><\/p>\n

„To co w\u015br\u00f3d grom\u00f3w niewoli wytrwale, z zaparciem si\u0119 siebie sta\u0142a lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105t pod sztandarem o\u015bwiaty narodowej buduj\u0105c woln\u0105 Polsk\u0119”.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

\"\"
Grobowiec Julii Lewalt-Jezierskiej na Starym Cmentarzu w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Pomnik Janiny Miko\u0142ajczyk na Starym Cmentarzu w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Nagrobek Wiktorii G\u0142\u00f3wczy\u0144skiej na Cmentarzu Stary w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n

Wykonany z kremowego piaskowca, naturalnej wielko\u015bci pos\u0105g m\u0142odej kobiety-\u017ca\u0142obnicy, przyodzianej w antyczn\u0105 szat\u0119, z obszern\u0105 chust\u0105 narzucon\u0105 na g\u0142ow\u0119 i sp\u0142ywaj\u0105ca poprzez ramiona w d\u00f3\u0142 to dzie\u0142o Wac\u0142awa Konopki.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"
\u017ba\u0142obnica na grobie rodziny Duszkiewicz\u00f3w na Starym Cmentarzu w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Jezus Frasobliwy na Starym Cmentarzu e \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n

„Cmentarze pe\u0142ne s\u0105 ludzi, bez kt\u00f3rych \u015bwiat nie m\u00f3g\u0142by istnie\u0107”.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

Lubisz to co robi\u0119?\u00a0 B\u0119dzie mi niezmiernie mi\u0142o je\u015bli wypijemy razem kaw\u0119.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W ci\u0105gu zaledwie tygodnia na Starym Cmentarzu w \u0141odzi po\u017c\u00f3\u0142k\u0142y li\u015bcie i kasztany zacz\u0119\u0142y spada\u0107 z drzew. Wypatrywa\u0142am wiewi\u00f3rek, bo przecie\u017c ka\u017cdy cmentarz ma swoje wiewi\u00f3rki. Dostrzeg\u0142am tylko burego kota, kt\u00f3ry siedzia\u0142 na jednym z pomnik\u00f3w. Przypomnia\u0142 mi si\u0119 wtedy cmentarz na Starych Pow\u0105zkach w Warszawie, tam sta\u0142ym bywalcem jest czarny kot, \u0142asi si\u0119 do wszystkich, ten jest jednak inny, nie jest taki \u0142askawy, raczej z niepewno\u015bci\u0105 patrzy na ludzi. Pierwszy raz by\u0142am tu tydzie\u0144 temu, powoli zapada\u0142 ju\u017c zmierzch. Pami\u0119tam, \u017ce zaskoczy\u0142 mnie wtedy widok srok, lata\u0142y nisko nad grobami, do\u015b\u0107 osobliwy widok. Teraz jest\u00a0 \u015brodek dnia, li\u015bcie nie\u015bmia\u0142o ta\u0144cz\u0105 na wietrze. Promyki s\u0142o\u0144ca ogrzewaj\u0105 mi twarz, w powietrzu czu\u0107 zapach lilii. Przy niekt\u00f3rych grobach kwitn\u0105 jeszcze r\u00f3\u017ce, tak delikatne i ulotne jak ludzkie \u017cycie. Cmentarz Stary przy ulicy Ogrodowej powsta\u0142 w latach 1855-1858. Z uwagi na to, \u017ce \u0141\u00f3d\u017a ju\u017c wtedy by\u0142a wielowyznaniowa, cmentarz podzielono na trzy cz\u0119\u015bci, osobno wydzielono cz\u0119\u015b\u0107 dla katolik\u00f3w, protestant\u00f3w i prawos\u0142awnych. Stary Cmentarz to takie \u201e\u0141\u00f3dzkie Pow\u0105zki\u201d, pochowani s\u0105 tu wielcy przemys\u0142owcy, lekarze, prawnicy, aktorzy, jednym s\u0142owem \u0142\u00f3dzka elita. Ponad 200 grobowc\u00f3w zosta\u0142o wpisanych do rejestru zabytk\u00f3w. Niekt\u00f3re z nich to prawdziwe pere\u0142ki. Stara nekropolia, w odr\u00f3\u017cnieniu do wielu innych cmentarzy po\u0142o\u017cona jest w parku. Wysokie drzewa, groby oplecione bluszczem dodaj\u0119 temu miejscu odrobin\u0119 tajemniczo\u015bci. Do katolickiej cz\u0119\u015bci cmentarza prowadzi brama, na jej szczycie widzimy pochylonego Chrystusa. Brama zosta\u0142a odnowiona z pieni\u0119dzy zebranych podczas pierwszych kwest na rzecz ratowania Starego Cmentarza. W tej cz\u0119\u015bci \u0142\u00f3dzkiej nekropoli odnajdziemy gr\u00f3b Leona Niemczyka, znanego i lubianego aktora. Leon Niemczyk by\u0142 warszawiakiem. W czasie wojny bra\u0142 udzia\u0142 w ruchu oporu, by\u0142 uczestnikiem Powstania Warszawskiego, potem zosta\u0142 zes\u0142any na roboty do Niemiec. W 1947 roku wr\u00f3ci\u0142 do Polski. Przez ponad 50 lat swojej kariery zagra\u0142 w ponad 400 filmach, takich jak: „Poci\u0105g”, „Krzy\u017cacy”, „N\u00f3\u017c w wodzie”,”Wielki Szu”. Zmar\u0142 29 listopada 2006 roku na raka p\u0142uc. Bardzo ciekawy jest nagrobek Janusza Orli\u0144skiego (pseudonim Busiacki). Rze\u017aba zasmuconej kobiety, kt\u00f3ra trzyma w r\u0119ku portret m\u0119\u017cczyzny to dzie\u0142o Wac\u0142awa Konopki. Orli\u0144ski by\u0142 aktorem, re\u017cyserem urodzi\u0142 si\u0119 oko\u0142o 1868 roku, czasem mylnie podawana jest data urodzin jako 4 X 1872. Niekorzystne warunki zewn\u0119trzne sprawi\u0142y, \u017ce po\u00adcz\u0105tkowo grywa\u0142 tylko role epizodyczne. Z czasem jednak dzi\u0119ki swym zdolno\u015bciom sta\u0142 si\u0119 cenionym aktorem charakterystycznym. Gra\u0142 m.in. takie role jak: Chudog\u0119ba („Wiecz\u00f3r Trzech Kr\u00f3li”), Jago („Otello”), Ka\u00adpelan („Damy i huzary”), Rejent („Zemsta”), Pietro Negri („Beatryks Cenci”), \u015alaz („Lilla Weneda”), Kr\u00f3l („Mazepa”), Ksi\u0105dz Piotr („Dziady”), Sta\u0144czyk („Wesele”), Don Diego („Cyd”). By\u0142 te\u017c uwa\u017cany za zdolnego re\u017cysera. Re\u017cyse\u00adrowa\u0142 m.in. pierwsze w Warszawie przedstawienie „Dziad\u00f3w” (1909). Stefan Pogonowski by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 28. Pu\u0142ku Strzelc\u00f3w Kaniowskich, bra\u0142 udzia\u0142 w bitwie warszawskiej pod Radzyminem. Po\u015bmiertnie zosta\u0142 odznaczony Krzy\u017cem Orderu Virtuti Militari. „Najwi\u0119kszemu z rycerzy poleg\u0142ych w obronie ojczyzny przed nawa\u0142nic\u0105 bolszewick\u0105 w 1920 roku”. „Sobczakowie mieszkali na trzecim pi\u0119trze kamienicy przy ul. Piotrkowskiej 161, w lewej oficynie. Wchodzi\u0142o si\u0119 do nich tzw. schodami kuchennymi. By\u0142o tam jedno mieszkanie. By doj\u015b\u0107 do ich klatki schodowej, trzeba by\u0142o przej\u015b\u0107 ca\u0142e podw\u00f3rko. A potem wej\u015b\u0107 na ostatnie pi\u0119tro. Sobczakowie byli znan\u0105 w \u0141odzi rodzin\u0105. Ojca Magdy nazywano by dzi\u015b biznesmenem. Ale wtedy stanowi\u0142 tzw. prywatn\u0105 inicjatyw\u0119, na kt\u00f3r\u0105 \u00f3wczesne w\u0142adze nie patrzy\u0142y zbyt przychylnie. Stanis\u0142aw Sobczak prowadzi\u0142 zak\u0142ad cukierniczy. Jak wynika ze starej ksi\u0105\u017cki telefonicznej, znajdowa\u0142 si\u0119 on przy ul. Gda\u0144skiej 101. Ta ma\u0142a fabryczka produkowa\u0142a m.in. czekoladki. By\u0142 wi\u0119c jak na tamte czasy maj\u0119tnym cz\u0142owiekiem. Ma\u0142o kto m\u00f3g\u0142 wtedy by\u0107 w\u0142a\u015bcicielem samochodu marki Warszawa, je\u017adzi\u0107 na weekendy do Warszawy czy Zakopanego. \u017bona Maria zajmowa\u0142a si\u0119 domem, starsza c\u00f3rka Dorota pracowa\u0142a w jednym z \u0142\u00f3dzkich urz\u0119d\u00f3w. A jak\u0105 dziewczyn\u0105 by\u0142a Magda Sobczak? Wed\u0142ug opowie\u015bci jej kole\u017canek bardzo skromn\u0105, nie obnosz\u0105c\u0105 si\u0119 bogactwem swojej rodziny. Dobrze si\u0119 uczy\u0142a. W 1962 roku Wielkanoc przypada\u0142a na 22 i 23 kwietnia. Jak podaj\u0105 autorzy ksi\u0105\u017cki \u201ePitaval \u0141\u00f3dzki\u201d, by\u0142y to upalne dni. Rodzina Sobczak\u00f3w chcia\u0142a sp\u0119dzi\u0107 \u015bwi\u0119ta w Zakopanem, ale kilka dni przed Wielkanoc\u0105 zmieni\u0142a plany. Postanowi\u0142a jecha\u0107 do Warszawy. Ale w Wielk\u0105 Niedziel\u0119 byli jeszcze w \u0141odzi. Na wielkanocnym \u015bniadaniu mieli go\u015bci. By\u0142a to do\u015b\u0107 znana (dzi\u015b ju\u017c nie\u017cyj\u0105ca od lat) \u0142\u00f3dzka aktorka ze swym synem, w\u00f3wczas m\u0142odym lekarzem. Na drugi dzie\u0144 Sobczakowie szykowali si\u0119 do wyjazdu. Magda nie wybiera\u0142a si\u0119 do Warszawy z rodzicami i siostr\u0105. We wtorek rano mia\u0142a pojecha\u0107 ze swoim hufcem na wycieczk\u0119 do po\u0142\u00f3dzkich las\u00f3w. Z \u201ePitawalu\u201d mo\u017cemy dowiedzie\u0107 si\u0119, jak wygl\u0105da\u0142y ostatnie godziny \u017cycia Magdy. W wielkanocny poniedzia\u0142ek opala\u0142a si\u0119 na balkonie. Potem wr\u00f3ci\u0142a do pokoju i zacz\u0119\u0142a czyta\u0107 \u201eLalk\u0119\u201d. Rodzice i siostra wyjechali z domu oko\u0142o godz. 13.30. Po 16.00 Magda zadzwoni\u0142a do swojej najbli\u017cszej kole\u017canki Anny. Ta namawia\u0142a j\u0105, by posz\u0142y do \u0142\u00f3dzkiej Hali Sportowej na mecz koszyk\u00f3wki. Magda nie chcia\u0142a. Powiedzia\u0142a, \u017ce musi si\u0119 uczy\u0107. Um\u00f3wi\u0142y si\u0119, \u017ce razem p\u00f3jd\u0105 na wycieczk\u0119. Kiedy we wtorek, o godzinie 7.00 rano Ania zadzwoni\u0142a do Magdy, by przypomnie\u0107 jej by wzi\u0119\u0142a aparat fotograficzny, nikt nie podnosi\u0142 s\u0142uchawki. Potem posz\u0142a do mieszkania Sobczak\u00f3w, ale nikt nie otworzy\u0142 drzwi… W \u201ePitavalu \u0141\u00f3dzkim\u201d czytamy, \u017ce Sobczakowie wr\u00f3cili wieczorem ze stolicy. Stanis\u0142aw poszed\u0142 zaparkowa\u0107 swoj\u0105 Warszaw\u0119 w gara\u017cu, kt\u00f3ry znajdowa\u0142 si\u0119 na podw\u00f3rku s\u0105siedniej kamienicy, pod numerem 159. Gdy wr\u00f3ci\u0142, Maria i c\u00f3rka Dorota dzwoni\u0142y do drzwi mieszkania, ale nikt nie otwiera\u0142. Zauwa\u017cyli, \u017ce Magda nie sprz\u0105tn\u0119\u0142a butelek z mlekiem. Pomy\u015bleli, \u017ce c\u00f3rka si\u0119 k\u0105pie. Otworzyli drzwi kluczem i weszli do \u015brodka. Zauwa\u017cyli uchylone drzwi du\u017cego pokoju, tego z naro\u017cnym oknem, na pod\u0142odze le\u017ca\u0142y szcz\u0105tki pot\u0142uczonego wazonu. Na stole sta\u0142o jedzenie, pewnie po \u015bwi\u0105tecznym przyj\u0119ciu. Jedno krzes\u0142o by\u0142o przewr\u00f3cone. Obok, na uchylonym dywanie le\u017ca\u0142y zw\u0142oki Magdy… W piersi dziewczyny tkwi n\u00f3\u017c z zastawy sto\u0142owej. Rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 \u015bledztwo. Szukano mordercy, jednocze\u015bnie pr\u00f3bowano ustali\u0107 motywy zbrodni. Po mie\u015bcie zacz\u0119\u0142y kr\u0105\u017cy\u0107 r\u00f3\u017cne plotki na temat tego zab\u00f3jstwa. Jedn\u0105 z szeptanych potajemnie wersji dotycz\u0105c\u0105 motyw\u00f3w tego zab\u00f3jstwa by\u0142o te\u017c to, \u017ce za spraw\u0105 sta\u0142a S\u0142u\u017cba Bezpiecze\u0144stwa. Sobczak by\u0142 bogaty, a swego maj\u0105tku nie trzyma\u0142 w banku. Po zab\u00f3jstwie stwierdzi\u0142, \u017ce nic nie zgin\u0119\u0142o w domu. Ani bi\u017cuteria, ani drogie futra, ani siedemdziesi\u0105t pi\u0119\u0107 pi\u0119\u0107dziesi\u0119cioz\u0142otowych banknot\u00f3w… Ale mia\u0142 on podobno tzw. \u015bwinki, czyli z\u0142ote monety pi\u0119ciorublowe. I to \u201e\u015bwinki\u201d mia\u0142y znikn\u0105\u0107 z jego mieszkania po morderstwie c\u00f3rki. Gdyby si\u0119 przyzna\u0142 do ich posiadania, mia\u0142by k\u0142opoty”. *\u0179r\u00f3d\u0142o: Dziennik \u0141\u00f3dzki „Kto zabi\u0142 \u0142\u00f3dzk\u0105 licealistk\u0119, c\u00f3rk\u0119 w\u0142a\u015bciciela faryczki czekolady ? Pitawal: Zab\u00f3jstwo Magdy Sobczak z \u0141odzi”. \u201e\u2026. \u017ceby \u0142zy mog\u0142y budzi\u0107 z grobu umar\u0142ych a mi\u0142o\u015b\u0107 kruszy\u0107 \u015bmierci wrota one by Ciebie z mogi\u0142y wydar\u0142y by\u015b smu\u0107 mog\u0142a dalej ni\u0107 swego \u017cywota\u201d. Pomnik Mari Pogorzelskiej anio\u0142 z r\u00f3\u017c\u0105 to dzie\u0142o Wac\u0142awa Konopki. O r\u00f3\u017cy w symbolice cmentarnej wiadomo, \u017ce jej zadaniem jest „umila\u0107 zmar\u0142ym spoczynek wieczny”, za\u015b kolce maj\u0105 odp\u0119dza\u0107 od grobu wszelkie z\u0142e moce. Jeden z najpi\u0119kniejszych pomnik\u00f3w pochodzi z pocz\u0105tku XX wieku (kwatera 20). Przedstawia anio\u0142a z opuszczonymi skrzyd\u0142ami rzucaj\u0105cego p\u0142atki r\u00f3\u017c do ognia. Pochowana jest tam Aloise Klose. Autorem p\u0142askorze\u017aby jest Wac\u0142aw Konopka. W cz\u0119\u015bci katolickiej cmentarza, przy samym murze znajduje si\u0119 ciekawy grobowiec rodziny Moers (kwatera 40). Pomnik Piotra i Barbary z Fihauzer\u00f3w Danielewicz i rodziny Kowalewskich pochodzi z pocz\u0105tku XX wieku. Do\u015b\u0107 nietypowy grobowiec w kszta\u0142cie egipskiej piramidy nale\u017cy do Edwarda Heimana-Jareckiego. Urodzi\u0142 si\u0119 10 wrze\u015bnia 1856 roku w rodzinie \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy przeprowadzili si\u0119 do \u0141odzi. Znacz\u0105cy \u0142\u00f3dzki przemys\u0142owiec d pocz\u0105tku zwi\u0105zany by\u0142\u00a0 z \u017bydowskim Towarzystwem Dobroczynno\u015bci. Udziela\u0142 si\u0119 w Fundacji Goldfeder\u00f3w „Tanie mieszkania”. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem „Polskiego Towarzystwa Teatralnego”, kt\u00f3re powsta\u0142o w 1903. Celem Towarzystwa nie by\u0142o tylko dofinansowywanie \u0142\u00f3dzkiego teatru, ale przede wszystkim propagowanie ambitnych przedstawie\u0144, kt\u00f3re nie cieszy\u0142y si\u0119 w \u0141odzi popularno\u015bci\u0105. Za jego pieni\u0105dze zosta\u0142 kupiony plac i wybudowany gmach, w kt\u00f3rym mie\u015bci si\u0119 dzi\u015b liceum im. Kopernika. Heiman by\u0142 wsp\u00f3\u0142inicjatorem Towarzystwa Kredytowego Przemys\u0142u Polskiego, dzi\u0119ki kt\u00f3remu po I wojnie \u015bwiatowej polska gospodarka zosta\u0142a odbudowana. Zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c prezesem Zwi\u0105zku Przemys\u0142u W\u0142\u00f3kienniczego w Pa\u0144stwie Polskim. W testamencie przekaza\u0142 2 tys. dolar\u00f3w na rzecz Towarzystwa Upi\u0119kszania Miasta Kleczewa. Pomnik Stanis\u0142awy Szeferowej\u00a0 nale\u017cy do grupy pomnik\u00f3w, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym motywem jest kobieta-\u017ca\u0142obnica, a autorem \u0142\u00f3dzki artysta Wac\u0142aw Konopka. Wsparta o nagrobn\u0105 p\u0142yt\u0119\u00a0 posta\u0107 m\u0142odej kobiety w pow\u0142\u00f3czystej sukni, z chust\u0105 zarzucon\u0105 na g\u0142ow\u0119 i twarz\u0105 przys\u0142oni\u0119t\u0105 woalk\u0105, rzuca na gr\u00f3b r\u00f3\u017ce, kt\u00f3re by\u0142y ulubionymi kwiatami rze\u017abiarza. By\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce maj\u0105 „umila\u0107 zmar\u0142ym spoczynek wieczny”, za\u015b kolce r\u00f3\u017cy maj\u0105 odp\u0119dza\u0107 wszelkie z\u0142e moce. To tak\u017ce odleg\u0142y, bo si\u0119gaj\u0105cy antyku przejaw czci dla zmar\u0142ych na pami\u0105tk\u0119 pi\u0119knego Adonisa, z kt\u00f3rego krwi wyros\u0142a pierwsza czerwona r\u00f3\u017ca. Kolor czerwieni i czerwony kwiat s\u0105 bodaj najstarszymi symbolami \u015bmierci, odleg\u0142ym wspomnieniem „czerwonych poch\u00f3wk\u00f3w” cz\u0142owieka pierwotnego w grobach wype\u0142nionych kolorem ochry, symbolem b\u00f3lu i \u017ca\u0142oby Julia Lewalt-Jezierska (1840-1910) by\u0142a w\u0142a\u015bcicielk\u0105 prywatnej szko\u0142y \u017ce\u0144skiej. \u00a0Pensja mie\u015bci\u0142a si\u0119 przy ul. Kamiennej 10 (obecnie W\u0142\u00f3kiennicza). Panowa\u0142 w niej duch polsko\u015bci. Szko\u0142a przygotowywa\u0142a uczennice do gimnazjum. W programie : religia, j\u0119zyk ruski, polski, francuski, niemiecki, arytmetyka, geografia powszechna, geografia Rosji, nauki przyrodnicze, kaligrafia, rysunki, roboty, \u015bpiewy. „To co w\u015br\u00f3d grom\u00f3w niewoli wytrwale, z zaparciem si\u0119 siebie sta\u0142a lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105t pod sztandarem o\u015bwiaty narodowej buduj\u0105c woln\u0105 Polsk\u0119”. Wykonany z kremowego piaskowca, naturalnej wielko\u015bci pos\u0105g m\u0142odej kobiety-\u017ca\u0142obnicy, przyodzianej w antyczn\u0105 szat\u0119, z obszern\u0105 chust\u0105 narzucon\u0105 na g\u0142ow\u0119 i sp\u0142ywaj\u0105ca poprzez ramiona w d\u00f3\u0142 to dzie\u0142o Wac\u0142awa Konopki.     „Cmentarze pe\u0142ne s\u0105 ludzi, bez kt\u00f3rych \u015bwiat nie m\u00f3g\u0142by istnie\u0107”. Lubisz to co robi\u0119?\u00a0 B\u0119dzie mi niezmiernie mi\u0142o je\u015bli wypijemy razem kaw\u0119.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":14224,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[249,20],"tags":[],"class_list":["post-14215","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-niedoceniane-lodzkie","category-polska"],"aioseo_notices":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14215","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14215"}],"version-history":[{"count":29,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14215\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16710,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14215\/revisions\/16710"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14224"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14215"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14215"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14215"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}