{"id":14268,"date":"2022-10-19T19:59:49","date_gmt":"2022-10-19T17:59:49","guid":{"rendered":"https:\/\/bloganki.pl\/?p=14268"},"modified":"2023-09-03T18:27:13","modified_gmt":"2023-09-03T16:27:13","slug":"ktos-tutaj-byl-i-byl-a-potem-nagle-zniknal-i-uporczywie-go-nie-ma-spacer-po-cmentarzu-starym-ewangelicko-augsburskim-w-lodzi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/2022\/10\/19\/ktos-tutaj-byl-i-byl-a-potem-nagle-zniknal-i-uporczywie-go-nie-ma-spacer-po-cmentarzu-starym-ewangelicko-augsburskim-w-lodzi\/","title":{"rendered":"„Kto\u015b tutaj by\u0142 i by\u0142, a potem nagle znikn\u0105\u0142 i uporczywie go nie ma” – spacer po Cmentarzu Starym Ewangelicko -Augsburskim w \u0141odzi."},"content":{"rendered":"

Na Cmentarzu Starym Ewangelicko-Augsburskim spoczywaj\u0105 tw\u00f3rcy dawnej pot\u0119gi \u0141odzi przemys\u0142owej: fabrykanci, przedsi\u0119biorcy i kupcy, kt\u00f3rych w Polsce nigdy zbytnio si\u0119 nie ceni\u0142o.<\/p>\n

Przybyli tu oni, b\u0105d\u017a ich ojcowie, g\u0142\u00f3wnie z ziem niemieckich” Saksonii, Prus, Nadrenii, Wirtembergii, skuszeni nadziej\u0105 pracy i zysk\u00f3w. Pozostali tutaj na zawsze, tworzyli to miasto i wrastali w nie. W ci\u0105gu dziesi\u0105tek lat budowali \u0142\u00f3dzki przemys\u0142 i swoje rodzinne fortuny.<\/p>\n

\"\"
Anio\u0142 otwieraj\u0105cy drzwi na nagrobku Ernesta Guenzela na Starym Cmentarzy w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n

Herman Ernest Guenzel<\/strong> by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem najstarszego na terenie \u0141odzi zak\u0142adu sztukatorskiego o nazwie „Suck und Putzgeschaft”, dzia\u0142aj\u0105cego przy ulicy Mi\u0142osza 37 (obecnie ulica Miko\u0142aja Kopernika). W\u0142asny zak\u0142ad sztukatorski za\u0142o\u017cy\u0142 w 1877 roku. By\u0142 wykonawc\u0105 wi\u0119kszo\u015bci wn\u0119trz w budowanych przez fabrykant\u00f3w pa\u0142acach i elewacji.<\/p>\n

Pomnik jest przyk\u0142adem motywu „wr\u00f3t i Anio\u0142a \u015amierci”. Na drzwiach-wrotach widnieje niemieckoj\u0119zyczny napis „B\u00f3g jest mi\u0142o\u015bci\u0105”<\/em><\/strong>.<\/p>\n

Anio\u0142y bardzo cz\u0119sto s\u0105 przewodnikami w drodze do „lepszego \u015bwiata” i jednocze\u015bnie stra\u017cnikami bramy przej\u015bcia. Anio\u0142y wiary wskazuj\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 zbawienia, anio\u0142y \u015bmierci towarzysz\u0105 duszom, a czasem nawet unosz\u0105 zmar\u0142ego prosto do nieba.<\/p>\n

Ledwie mu zmys\u0142y anio\u0142 poprzestania<\/em><\/p>\n

Ju\u017c go wywodzi drugi Zmartwychwstania<\/em><\/p>\n

Z b\u0142og\u0105 rado\u015bci\u0105, \u017ce \u015bmier\u0107 jest nam progiem<\/em><\/p>\n

Pomi\u0119dzy \u015bwiatem do\u015bwiadcze\u0144 a Bogiem\u00a0<\/em><\/p>\n

Teofil Lenartowicz.<\/em><\/strong><\/p>\n

\"\"
Nagrobek Floriana Jarischa na Starym Cmentarzu w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Nagrobek Floriana Jarischa na Starym Cmentarzu w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n

Anio\u0142 Str\u00f3\u017c czuwaj\u0105cy nad dw\u00f3jk\u0105 dzieci, id\u0105cy po k\u0142adce nad przepa\u015bci\u0105 to posta\u0107 zmar\u0142ej w wieku zaledwie dwudziestu siedmiu (w niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142ach jest mowa o dwudziestu pi\u0119ciu) Zofii Bidermann<\/strong>, c\u00f3rki fabrykanta Ludwika Meyera, a bawi\u0105ce si\u0119 nad przepa\u015bci\u0105 dzieci, to d\u00f3jka osieroconych przez ni\u0105 syn\u00f3w: pi\u0119cioletniego Helmuta i trzyletniego Rolfa. Pomnik wykonany zosta\u0142 w rzymskiej pracowni Otto Lessinga w 1898 roku na zam\u00f3wienie rodzic\u00f3w Zofii.<\/p>\n

\"\"
Grobowiec Sophie Malwina Biedermann z domu Meyer – Stary Cmentarz w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n

„Elizabeth Triebe<\/strong> urodzi\u0142a si\u0119 5 sierpnia 1881 roku w \u0141odzi w zamo\u017cnej, ewangelickiej rodzinie Pfenhig. W wieku 19 lat wysz\u0142a za m\u0105\u017c za starszego o 16 lat kupca, Ernesta Juliusza Triebe. W 1901 roku urodzi\u0142a synka, kt\u00f3ry zmar\u0142 10 godzin po porodzie. El\u017cbieta zmar\u0142a 29 stycznia 1908 roku. Na obszernym polu grobowym spoczywa te\u017c jej rodzina.<\/p>\n

Pomnik Elizabeth Triebe jest jednym z wa\u017cniejszych akcent\u00f3w artystycznych g\u0142\u00f3wnej alei ewangelickiej cz\u0119\u015bci cmentarza. Z obeliskiem z czarnego gabra kontrastuje pos\u0105g z bia\u0142ego marmuru. Przedstawia on m\u0142od\u0105 kobiet\u0119 \u2013 \u017ca\u0142obnic\u0119 ubran\u0105 w zwiewn\u0105 szat\u0119 o antycznym charakterze. Nieznany autor nawi\u0105za\u0142 do najwybitniejszych osi\u0105gni\u0119\u0107 rze\u017aby staro\u017cytnej, w bardzo umiej\u0119tny spos\u00f3b oddaj\u0105c w kamieniu delikatno\u015b\u0107 tkaniny mi\u0119kko okrywaj\u0105cej cia\u0142o”.<\/p>\n

*\u0179r\u00f3d\u0142o:\u00a0\u201ePi\u0119kno odzyskane\u201d: pomniki Wojciecha Gozdowskiego i Elizabeth Triebe”.<\/span><\/p>\n

\"\"
Pomnik Elizabeth Triebe na Starym Cmentarzu w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n

Grobowiec Henryka Federa<\/strong> to wed\u0142ug mnie najciekawszy grobowiec na Starym Cmentarzu w \u0141odzi. Henryk Freder by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem prz\u0119dzalni bawe\u0142ny przy ulicy Benedykta (obecnie ulica 6 Sierpnia), w roku 1865 przyby\u0142 z Eupen do Ozorkowa. W 1875 roku osiad\u0142 w \u0141odzi.<\/p>\n

Pomnik H. Federa pochodzi z berli\u0144skiej pracowni Valentino Casala. Pochodz\u0105cy z Wenecji rze\u017abiarz, nazywany jest przez wsp\u00f3\u0142czesnych „wirtuozem marmuru”. Posta\u0107 antycznej \u017ca\u0142obnicy stoj\u0105cej u wr\u00f3t \u015bmierci to temat, kt\u00f3ry Casal zaczerpn\u0105\u0142 od w\u0142oskiego mistrza klasycyzmu Antoniego Canovy. W grobowcu spoczywaj\u0105 tak\u017ce inni cz\u0142onkowie tej rodzinym a wsr\u00f3d nich zi\u0119\u0107 H. Federa – Leopold Kindermann.<\/p>\n

\"\"
Grobowiec Henryka Fredera na Starym Cmentarzu w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n

Gr\u00f3b ma\u0142ego dziecka<\/strong> pochodzi z 1909 roku, ukryty w ziemi pod bluszczem zosta\u0142 odnaleziony w 2006 roku przy okazji porz\u0105dkowania cmentarza. Nie wiadomo, kim by\u0142o dziecko, dla kt\u00f3rego zosta\u0142 wykonany pomnik, gdy\u017c napisy s\u0105 nieczytelne. Najprawdopodobniej by\u0142 to czteroletni ch\u0142opiec,<\/p>\n

\"\"
Gr\u00f3b ma\u0142ego dziecka na Starym Cmentarzu w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Nagrobek na Starym Cmentarzu w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Pomnik Alfreda Kretschmera na Starym Cmentarzu w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Mauzoleum ma\u0142\u017conk\u00f3w Moenke na Starym Cmentarzu w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n

Mauzoleum ma\u0142\u017conk\u00f3w Moenke<\/strong> jest jednym z najciekawszych nagrobk\u00f3w w ewangelickiej cz\u0119\u015bci Cmentarza Starego. Powsta\u0142o w 1886 roku wed\u0142ug projektu Otto Gehliga, zbudowa\u0142a go znana \u0142\u00f3dzka firma kamieniarska A. Urbanowskiego. W centralnej cz\u0119\u015bci mauzoleum znajduje si\u0119 tumba z bia\u0142ego marmuru o wkl\u0119s\u0142ych bokach, maj\u0105ca lekko uko\u015bny blat. Pod ni\u0105 znajduje si\u0119 niedost\u0119pna krypta grobowca.<\/p>\n

Robert Moenke posiada\u0142 w \u0141odzi przy ulicy Piotrkowskiej niezbyt du\u017cy zak\u0142ad przemys\u0142owy.<\/p>\n

\"\"
Mauzoleum ma\u0142\u017conk\u00f3w Moenke na Starym Cmentarzu w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Stary Cmentarz w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n

Umrze\u0107 – tego si\u0119 nie robi kotu.
\nBo co ma pocz\u0105\u0107 kot
\nw pustym mieszkaniu.
\nWdrapywa\u0107 si\u0119 na \u015bciany.
\nOciera\u0107 mi\u0119dzy meblami.
\nNic niby tu nie zmienione,
\na jednak pozamieniane.
\nNiby nie przesuni\u0119te,
\na jednak porozsuwane.
\nI wieczorami lampa ju\u017c nie \u015bwieci.<\/p>\n

S\u0142ycha\u0107 kroki na schodach,
\nale to nie te.
\nR\u0119ka, co k\u0142adzie ryb\u0119 na talerzyk,
\ntak\u017ce nie ta, co k\u0142ad\u0142a.<\/p>\n

Co\u015b si\u0119 tu nie zaczyna
\nw swojej zwyk\u0142ej porze.
\nCo\u015b si\u0119 tu nie odbywa
\njak powinno.
\nKto\u015b tutaj by\u0142 i by\u0142,
\na potem nagle znikn\u0105\u0142
\ni uporczywie go nie ma.<\/p>\n

Do wszystkich szaf si\u0119 zajrza\u0142o.
\nPrzez p\u00f3\u0142ki przebieg\u0142o.
\nWcisn\u0119\u0142o si\u0119 pod dywan i sprawdzi\u0142o.
\nNawet z\u0142ama\u0142o zakaz
\ni rozrzuci\u0142o papiery.
\nCo wi\u0119cej jest do zrobienia.
\nSpa\u0107 i czeka\u0107.<\/p>\n

Niech no on tylko wr\u00f3ci,
\nniech no si\u0119 poka\u017ce.
\nJu\u017c on si\u0119 dowie,
\n\u017ce tak z kotem nie mo\u017cna.
\nB\u0119dzie si\u0119 sz\u0142o w jego stron\u0119
\njakby si\u0119 wcale nie chcia\u0142o,
\npomalutku,
\nna bardzo obra\u017conych \u0142apach.
\nO \u017cadnych skok\u00f3w pisk\u00f3w na pocz\u0105tek<\/p>\n

Wis\u0142awa Szymborska „Kot w pustym mieszkaniu”.<\/strong><\/em><\/p>\n

Lubisz to co robi\u0119?\u00a0 B\u0119dzie mi niezmiernie mi\u0142o je\u015bli wypijemy razem kaw\u0119.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na Cmentarzu Starym Ewangelicko-Augsburskim spoczywaj\u0105 tw\u00f3rcy dawnej pot\u0119gi \u0141odzi przemys\u0142owej: fabrykanci, przedsi\u0119biorcy i kupcy, kt\u00f3rych w Polsce nigdy zbytnio si\u0119 nie ceni\u0142o. Przybyli tu oni, b\u0105d\u017a ich ojcowie, g\u0142\u00f3wnie z ziem niemieckich” Saksonii, Prus, Nadrenii, Wirtembergii, skuszeni nadziej\u0105 pracy i zysk\u00f3w. Pozostali tutaj na zawsze, tworzyli to miasto i wrastali w nie. W ci\u0105gu dziesi\u0105tek lat budowali \u0142\u00f3dzki przemys\u0142 i swoje rodzinne fortuny. Herman Ernest Guenzel by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem najstarszego na terenie \u0141odzi zak\u0142adu sztukatorskiego o nazwie „Suck und Putzgeschaft”, dzia\u0142aj\u0105cego przy ulicy Mi\u0142osza 37 (obecnie ulica Miko\u0142aja Kopernika). W\u0142asny zak\u0142ad sztukatorski za\u0142o\u017cy\u0142 w 1877 roku. By\u0142 wykonawc\u0105 wi\u0119kszo\u015bci wn\u0119trz w budowanych przez fabrykant\u00f3w pa\u0142acach i elewacji. Pomnik jest przyk\u0142adem motywu „wr\u00f3t i Anio\u0142a \u015amierci”. Na drzwiach-wrotach widnieje niemieckoj\u0119zyczny napis „B\u00f3g jest mi\u0142o\u015bci\u0105”. Anio\u0142y bardzo cz\u0119sto s\u0105 przewodnikami w drodze do „lepszego \u015bwiata” i jednocze\u015bnie stra\u017cnikami bramy przej\u015bcia. Anio\u0142y wiary wskazuj\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 zbawienia, anio\u0142y \u015bmierci towarzysz\u0105 duszom, a czasem nawet unosz\u0105 zmar\u0142ego prosto do nieba. Ledwie mu zmys\u0142y anio\u0142 poprzestania Ju\u017c go wywodzi drugi Zmartwychwstania Z b\u0142og\u0105 rado\u015bci\u0105, \u017ce \u015bmier\u0107 jest nam progiem Pomi\u0119dzy \u015bwiatem do\u015bwiadcze\u0144 a Bogiem\u00a0 Teofil Lenartowicz. Anio\u0142 Str\u00f3\u017c czuwaj\u0105cy nad dw\u00f3jk\u0105 dzieci, id\u0105cy po k\u0142adce nad przepa\u015bci\u0105 to posta\u0107 zmar\u0142ej w wieku zaledwie dwudziestu siedmiu (w niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142ach jest mowa o dwudziestu pi\u0119ciu) Zofii Bidermann, c\u00f3rki fabrykanta Ludwika Meyera, a bawi\u0105ce si\u0119 nad przepa\u015bci\u0105 dzieci, to d\u00f3jka osieroconych przez ni\u0105 syn\u00f3w: pi\u0119cioletniego Helmuta i trzyletniego Rolfa. Pomnik wykonany zosta\u0142 w rzymskiej pracowni Otto Lessinga w 1898 roku na zam\u00f3wienie rodzic\u00f3w Zofii. „Elizabeth Triebe urodzi\u0142a si\u0119 5 sierpnia 1881 roku w \u0141odzi w zamo\u017cnej, ewangelickiej rodzinie Pfenhig. W wieku 19 lat wysz\u0142a za m\u0105\u017c za starszego o 16 lat kupca, Ernesta Juliusza Triebe. W 1901 roku urodzi\u0142a synka, kt\u00f3ry zmar\u0142 10 godzin po porodzie. El\u017cbieta zmar\u0142a 29 stycznia 1908 roku. Na obszernym polu grobowym spoczywa te\u017c jej rodzina. Pomnik Elizabeth Triebe jest jednym z wa\u017cniejszych akcent\u00f3w artystycznych g\u0142\u00f3wnej alei ewangelickiej cz\u0119\u015bci cmentarza. Z obeliskiem z czarnego gabra kontrastuje pos\u0105g z bia\u0142ego marmuru. Przedstawia on m\u0142od\u0105 kobiet\u0119 \u2013 \u017ca\u0142obnic\u0119 ubran\u0105 w zwiewn\u0105 szat\u0119 o antycznym charakterze. Nieznany autor nawi\u0105za\u0142 do najwybitniejszych osi\u0105gni\u0119\u0107 rze\u017aby staro\u017cytnej, w bardzo umiej\u0119tny spos\u00f3b oddaj\u0105c w kamieniu delikatno\u015b\u0107 tkaniny mi\u0119kko okrywaj\u0105cej cia\u0142o”. *\u0179r\u00f3d\u0142o:\u00a0\u201ePi\u0119kno odzyskane\u201d: pomniki Wojciecha Gozdowskiego i Elizabeth Triebe”. Grobowiec Henryka Federa to wed\u0142ug mnie najciekawszy grobowiec na Starym Cmentarzu w \u0141odzi. Henryk Freder by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem prz\u0119dzalni bawe\u0142ny przy ulicy Benedykta (obecnie ulica 6 Sierpnia), w roku 1865 przyby\u0142 z Eupen do Ozorkowa. W 1875 roku osiad\u0142 w \u0141odzi. Pomnik H. Federa pochodzi z berli\u0144skiej pracowni Valentino Casala. Pochodz\u0105cy z Wenecji rze\u017abiarz, nazywany jest przez wsp\u00f3\u0142czesnych „wirtuozem marmuru”. Posta\u0107 antycznej \u017ca\u0142obnicy stoj\u0105cej u wr\u00f3t \u015bmierci to temat, kt\u00f3ry Casal zaczerpn\u0105\u0142 od w\u0142oskiego mistrza klasycyzmu Antoniego Canovy. W grobowcu spoczywaj\u0105 tak\u017ce inni cz\u0142onkowie tej rodzinym a wsr\u00f3d nich zi\u0119\u0107 H. Federa – Leopold Kindermann. Gr\u00f3b ma\u0142ego dziecka pochodzi z 1909 roku, ukryty w ziemi pod bluszczem zosta\u0142 odnaleziony w 2006 roku przy okazji porz\u0105dkowania cmentarza. Nie wiadomo, kim by\u0142o dziecko, dla kt\u00f3rego zosta\u0142 wykonany pomnik, gdy\u017c napisy s\u0105 nieczytelne. Najprawdopodobniej by\u0142 to czteroletni ch\u0142opiec, Mauzoleum ma\u0142\u017conk\u00f3w Moenke jest jednym z najciekawszych nagrobk\u00f3w w ewangelickiej cz\u0119\u015bci Cmentarza Starego. Powsta\u0142o w 1886 roku wed\u0142ug projektu Otto Gehliga, zbudowa\u0142a go znana \u0142\u00f3dzka firma kamieniarska A. Urbanowskiego. W centralnej cz\u0119\u015bci mauzoleum znajduje si\u0119 tumba z bia\u0142ego marmuru o wkl\u0119s\u0142ych bokach, maj\u0105ca lekko uko\u015bny blat. Pod ni\u0105 znajduje si\u0119 niedost\u0119pna krypta grobowca. Robert Moenke posiada\u0142 w \u0141odzi przy ulicy Piotrkowskiej niezbyt du\u017cy zak\u0142ad przemys\u0142owy. Umrze\u0107 – tego si\u0119 nie robi kotu. Bo co ma pocz\u0105\u0107 kot w pustym mieszkaniu. Wdrapywa\u0107 si\u0119 na \u015bciany. Ociera\u0107 mi\u0119dzy meblami. Nic niby tu nie zmienione, a jednak pozamieniane. Niby nie przesuni\u0119te, a jednak porozsuwane. I wieczorami lampa ju\u017c nie \u015bwieci. S\u0142ycha\u0107 kroki na schodach, ale to nie te. R\u0119ka, co k\u0142adzie ryb\u0119 na talerzyk, tak\u017ce nie ta, co k\u0142ad\u0142a. Co\u015b si\u0119 tu nie zaczyna w swojej zwyk\u0142ej porze. Co\u015b si\u0119 tu nie odbywa jak powinno. Kto\u015b tutaj by\u0142 i by\u0142, a potem nagle znikn\u0105\u0142 i uporczywie go nie ma. Do wszystkich szaf si\u0119 zajrza\u0142o. Przez p\u00f3\u0142ki przebieg\u0142o. Wcisn\u0119\u0142o si\u0119 pod dywan i sprawdzi\u0142o. Nawet z\u0142ama\u0142o zakaz i rozrzuci\u0142o papiery. Co wi\u0119cej jest do zrobienia. Spa\u0107 i czeka\u0107. Niech no on tylko wr\u00f3ci, niech no si\u0119 poka\u017ce. Ju\u017c on si\u0119 dowie, \u017ce tak z kotem nie mo\u017cna. B\u0119dzie si\u0119 sz\u0142o w jego stron\u0119 jakby si\u0119 wcale nie chcia\u0142o, pomalutku, na bardzo obra\u017conych \u0142apach. O \u017cadnych skok\u00f3w pisk\u00f3w na pocz\u0105tek Wis\u0142awa Szymborska „Kot w pustym mieszkaniu”. Lubisz to co robi\u0119?\u00a0 B\u0119dzie mi niezmiernie mi\u0142o je\u015bli wypijemy razem kaw\u0119.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":14269,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[249,20],"tags":[],"class_list":["post-14268","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-niedoceniane-lodzkie","category-polska"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t