{"id":16219,"date":"2023-04-14T20:54:09","date_gmt":"2023-04-14T18:54:09","guid":{"rendered":"https:\/\/bloganki.pl\/?p=16219"},"modified":"2023-09-03T18:02:05","modified_gmt":"2023-09-03T16:02:05","slug":"walka-polsko-niemiecka-o-szkole-poczatkowa-w-krolestwie-kolonisci-niemieccy-w-famulkach-krolewskich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/2023\/04\/14\/walka-polsko-niemiecka-o-szkole-poczatkowa-w-krolestwie-kolonisci-niemieccy-w-famulkach-krolewskich\/","title":{"rendered":"„Walka polsko-niemiecka o szkol\u0119 pocz\u0105tkow\u0105 w Kr\u00f3lestwie”.- Koloni\u015bci niemieccy w Famu\u0142kach Kr\u00f3lewskich."},"content":{"rendered":"

„Jakby ust\u0119p z fantastycznej powie\u015bci! My, tu, w Kr\u00f3lestwie Polskiem, stacza\u0107 musimy walki zaci\u0119te o szko\u0142\u0119 elementarn\u0105 z Niemcami. Na wolnej od w\u0142adztwa pruskiego ziemi Polacy zniewoleni s\u0105 broni\u0107 si\u0119 przed zach\u0142anno\u015bci\u0105 nacjonalistyczn\u0105 Niemc\u00f3w! Nie, to nie do wiary, a jednak\u2014tem smutniejsza\u2014 rzecz prawdziwa!<\/p>\n

Z Niemcami spo\u0142ecze\u0144stwo polskie w \u0141odzi prowadzi walk\u0119 bardzo ostr\u0105 i \u00a0bardzo zaci\u0119t\u0105, tam, jak wiadomo, idzie o ocalenie cho\u0107 cz\u0119\u015bci szk\u00f3\u0142 pocz\u0105tkowych miejskich przed zamachami na nie mniejszo\u015bci narodowej niemieckiej. Idzie o powstrzymanie zap\u0119d\u00f3w germa\u0144skich, zmierzaj\u0105cych ostatniemi czasy ju\u017c nie do konserwowania j\u0119zyka i obyczaj\u00f3w zamieszka\u0142ych w \u0141odzi Niemc\u00f3w, ale do formalnego zdobycia miasta dla swoich cel\u00f3w politycznych.<\/p>\n

S\u0142ynna sprawa podzia\u0142u samowolnego kasy szkolnej miejskiej na niemieck\u0105 i polsk\u0105 i og\u0142oszenie, \u017ce ka\u017cdy, kto nie zaprotestuje w komisji niemieckiej, a nosz\u0105cy nazwisko niepolskie, musi p\u0142aci\u0107 podatek na rzecz uczelni germa\u0144skiej, nie znajduje r\u00f3wnego, przyk\u0142adu w dziejach Europy.<\/p>\n

Nie dziw te\u017c, \u017ce gospodarka niemiecka w \u0141odzi spotyka si\u0119 z jednomy\u015blnem oburzeniem prasy polskiej. Sprawa szkolna w \u0141odzi s\u0142usznie staje si\u0119 wi\u0119c \u017cywotn\u0105 aktualno\u015bci\u0105 chwili.<\/p>\n

Rozwa\u017caj\u0105c wszechstronnie spraw\u0119 szkoln\u0105 \u0142\u00f3dzk\u0105, niepotrzebnie jednak zapominamy jednocze\u015bnie o sprawie tej w ca\u0142em Kr\u00f3lestwie Polskiem, nie informuj\u0105c zgo\u0142a spo\u0142ecze\u0144stwa, \u017ce walka z Niemcami o uczelni\u0119 pocz\u0105tkow\u0105 wre nie tylko w stolicy naszego przemys\u0142u, ale w og\u00f3le na obszarze ca\u0142ego kraju.<\/p>\n

Nie masz w Kr\u00f3lestwie Polskiem powiatu, kt\u00f3rego by nie obsiedli koloni\u015bci niemieccy. Nie masz te\u017c prawie powiatu, gdzieby ch\u0142opi polscy nie walczyli z kolonistami o j\u0119zyk wyk\u0142adowy w szkole wiejskiej.<\/p>\n

Akcja ta wre u nas Ju\u017c od lat szeregu, ale prasa dziwnym zbiegiem pomija\u0142a j\u0105 najcz\u0119\u015bciej milczeniem, unikaj\u0105c nale\u017cytych o\u015bwietle\u0144. Dzi\u015b jednak, kiedy walka ze strony Niemc\u00f3w W Kr\u00f3lestwie przybiera\u0107 zaczyna coraz bardziej zaczepny charakter, nie czas chyba na dalsze przemilczania fakt\u00f3w.<\/p>\n

Kraj nasz posiada kilkaset szk\u00f3\u0142 pocz\u0105tkowych, b\u0119d\u0105cych w r\u0119ku niemieckich. Ale olbrzymia ich wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie utrzymuje si\u0119 z fundusz\u00f3w, \u0142o\u017conych przez kolonist\u00f3w; korzystaj\u0105 one z podatk\u00f3w \u00a0og\u00f3lnych, wp\u0142acanych do kas gminnych zar\u00f3wno przez Polak\u00f3w, jak Niemc\u00f3w.<\/p>\n

Musimy zaznaczy\u0107 powszechn\u0105 opini\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa, \u017ce nie broni ona \u017cadnej „narodowo\u015bci na ziemi polskiej zak\u0142ada\u0107 i utrzymywa\u0107 w\u0142asnych szk\u00f3\u0142 narodowych. B\u0119d\u0105c pozbawione dostatecznej ilo\u015bci polskich uczelni elementarnych, spo\u0142ecze\u0144stwo nasze nie mo\u017ce jednak godzi\u0107 si\u0119 na subsydiowanie lub utrzymywanie szk\u00f3\u0142 niemieckich, b\u0119d\u0105cych wyrazem potrzeb drobnej cz\u0119\u015bci ludno\u015bci w kraju naszym.<\/p>\n

Tymczasem Niemcy koloni\u015bci \u017c\u0105daj\u0105 op\u0142at na szko\u0142y swoje od gminiak\u00f3w polskich nie tylko w okolicach, gdzie stanowi\u0105 powa\u017cniejszy liczebnie zast\u0119p, ale w miejscowo\u015bciach nawet, gdzie s\u0105 tylko drobnym od\u0142amem ludno\u015bci wiejskiej.<\/p>\n

Od kilku lat senat pa\u0144stwowy stale rozwa\u017ca spory polsko-niemieckie w Kr\u00f3lestwie o samowolne zaw\u0142adni\u0119cie przez Niemc\u00f3w szko\u0142ami pocz\u0105tkowemi\u00a0na wsiach. Sprawy to nad wyraz ciekawe.<\/p>\n

Oto w gub. warszawskiej, we wsi Krzywa G\u00f3ra<\/strong>, na mocy ukazu z 1864 r. w\u0142o\u015bcianie otrzymali osad\u0119 szkoln\u0105 przestrzeni 5 morg\u00f3w 68 pr\u0119t\u00f3w wraz z budynkami z przeznaczeniem jej na u\u017cytek uczelni pocz\u0105tkowej. Maj\u0105tek ten szkolny zaw\u0142adn\u0119li niepodzielnie w swoje r\u0119ce koloni\u015bci niemieccy, nie bacz\u0105c wcale, \u017ce jest ich we wsi tylko 13, wobec og\u00f3lnej liczby w\u0142o\u015bcian polskich 20.<\/p>\n

Podobnie sytuacja przedstawia\u0142a si\u0119 we wsi Famu\u0142ki Kr\u00f3lewskie<\/strong>, w pow. sochaczewskim. I tu za pan\u00f3w szko\u0142y og\u0142osili si\u0119 koloni\u015bci niemieccy.<\/p>\n

W lutym 1906r. na zebranie w\u0142o\u015bcia\u0144skie w owej wsi zgromadzi\u0142o si\u0119 43 gospodarzy polskich z prawem g\u0142osu decyduj\u0105cego, domagaj\u0105c si\u0119 podzia\u0142u szko\u0142y na katolick\u0105 i ewangelick\u0105; przeciwko tej uchwale protestowa\u0142o ze wsi Famu\u0142ki<\/strong> 12 Niemc\u00f3w – kolonist\u00f3w.<\/p>\n

Jestem w posiadaniu odpis\u00f3w tych uchwa\u0142 niezwykle znamiennych, kt\u00f3re w ostateczno\u015bci opieraj\u0105 si\u0119 zwykle o wyrok senatu, r\u00f3\u017cne, nie zawsze korzystne dla interes\u00f3w w\u0142o\u015bcian polskich znajduj\u0105c wy\u015bwietlenie prawne.<\/p>\n

W bardzo wielu przypadkach senat odrzuca jednak skargi niemieckie na przejmowanie szk\u00f3\u0142 w r\u0119ce polskie; uczelnie wraz z maj\u0105tkiem ruchomym i nieruchomym zmieniaj\u0105 w\u0142a\u015bcicieli, przechodz\u0105c w r\u0119ce wi\u0119kszo\u015bci narodowej. Ale nie wszystkie wsie u nas sta\u0107 na kroki energiczne, opieraj\u0105ce si\u0119 a\u017c o instancj\u0119 petersbursk\u0105.<\/p>\n

Mamy w Kr\u00f3lestwie setki gmin, kt\u00f3re, nie bacz\u0105c na cel, na jaki \u0142o\u017c\u0105, opodatkowuj\u0105 si\u0119 nadal na rzecz szk\u00f3\u0142 niemieckich, dopomagaj\u0105c finansowo do dalszego umacniania si\u0119 kolonist\u00f3w w ich duchu pangerma\u0144skim.<\/p>\n

Czy tak dalej by\u0107 powinno? W kraju naszym znamy gminy polskie, kt\u00f3re zgo\u0142a \u017cadnej szko\u0142y nie utrzymuj\u0105, ale nie obce s\u0105 nam w zamian przypadki, gdzie dla sze\u015bciu, wyra\u017anie sze\u015bciu kolonist\u00f3w niemieckich gminy opodatkowuj\u0105 si\u0119 na rzecz utrzymywania dla nich szko\u0142y germa\u0144skiej!<\/p>\n

Nikt zdrowo patrz\u0105cy na rzeczy nie pos\u0105dzi nas o ch\u0119ci \u201egn\u0119bienia Niemc\u00f3w w Kr\u00f3lestwie”, o czem ju\u017c pisywa\u0142 Herold petersburski, je\u017celi odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 b\u0119dziemy do spo\u0142ecze\u0144stwa, aby zaj\u0119\u0142o si\u0119 raz wreszcie uregulowaniem sprawy, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do uwolnienia w drodze prawnej od obowi\u0105zk\u00f3w opodatkowywania w\u0142o\u015bcian polskich na rzecz szk\u00f3\u0142, kt\u00f3re wolno utrzymywa\u0107 w kraju naszym Niemcom, ale w \u017cadnym razie nie na koszt naszych kieszeni.<\/p>\n

Przy podejmowaniu rozwi\u0105zania sprawy na widoku jednak mie\u0107 nale\u017cy \u015bci\u015ble stron\u0119 prawn\u0105 zagadnienia i na tej drodze szuka\u0107 za\u0142atwienia kwestii. W kraju naszym bywa\u0142y bowiem przypadki, \u017ce w\u0142o\u015bcianie w przyst\u0119pie rozdra\u017cnienia si\u0142\u0105 pragn\u0119li zaw\u0142adn\u0105\u0107 szko\u0142\u0105 niemieck\u0105. W takich razach napadaj\u0105cy byli ostro karani przez s\u0105d koronny.<\/p>\n

Nie mo\u017cemy jednak przemilcze\u0107 fakt\u00f3w, \u017ce w wielu miejscowo\u015bciach ludno\u015b\u0107 niemiecka na wsi zachowuje si\u0119 wzgl\u0119dem Polak\u00f3w prowokuj\u0105co, co nie przyczynia si\u0119 zgo\u0142a do pokojowego rozstrzygania zatarg\u00f3w narodowo\u015bciowych na tle walki o szko\u0142\u0119 pocz\u0105tkow\u0105.<\/p>\n

Podsycanie antagonizm\u00f3w niemiecko-polskich w pismach pruskich, licznie dochodz\u0105cych r\u0105k kolonist\u00f3w w Kr\u00f3lestwie, tem bardziej zaostrza sytuacj\u0119 i walk\u0119 czyni zaci\u0119tsz\u0105. Nie jest zreszt\u0105 \u017cadnym sekretem, \u017ce krokami Niemc\u00f3w tutejszych dyryguj\u0105 cz\u0119sto emisariusze pruscy, nawiedzaj\u0105cy osady kolonist\u00f3w tutejszych. Dla zamaskowania swej lojalno\u015bci wzgl\u0119dem pa\u0144stwa, koloni\u015bci umy\u015blnie prenumeruj\u0105 Gubernskija wiedomosti<\/em>, a zdarza si\u0119 czasem pod strzech\u0105 niemieck\u0105 ujrze\u0107 nawet numery Russkoje Znamia<\/em>. Je\u017celi Niemcy nie tylko prenumeruj\u0105, ale istotnie czytaj\u0105 ten organ, nie da si\u0119 powiedzie\u0107, aby mogli by\u0107 wi\u0119cej od pism hakatystycznych podjudzani przeciwko Polakom. Lektura taka mo\u017ce jedynie zaostrza\u0107 podra\u017cnione ju\u017c stosunki”.<\/p>\n

Stefan G\u00f3rski.<\/em><\/strong><\/p>\n

[\u0179r\u00f3d\u0142o: Kurjer Warszawski Rok 88 numer 117 Wtorek 28 kwietnia 1908].<\/span><\/p>\n

\"\"
Kurjer Warszawski Rok 88 numer 117 Wtorek 28 kwietnia 1908<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Kurjer Warszawski Rok 88 numer 117 Wtorek 28 kwietnia 1908<\/figcaption><\/figure>\n

Lubisz to co robi\u0119?\u00a0 B\u0119dzie mi niezmiernie mi\u0142o je\u015bli wypijemy razem kaw\u0119.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

„Jakby ust\u0119p z fantastycznej powie\u015bci! My, tu, w Kr\u00f3lestwie Polskiem, stacza\u0107 musimy walki zaci\u0119te o szko\u0142\u0119 elementarn\u0105 z Niemcami. Na wolnej od w\u0142adztwa pruskiego ziemi Polacy zniewoleni s\u0105 broni\u0107 si\u0119 przed zach\u0142anno\u015bci\u0105 nacjonalistyczn\u0105 Niemc\u00f3w! Nie, to nie do wiary, a jednak\u2014tem smutniejsza\u2014 rzecz prawdziwa! Z Niemcami spo\u0142ecze\u0144stwo polskie w \u0141odzi prowadzi walk\u0119 bardzo ostr\u0105 i \u00a0bardzo zaci\u0119t\u0105, tam, jak wiadomo, idzie o ocalenie cho\u0107 cz\u0119\u015bci szk\u00f3\u0142 pocz\u0105tkowych miejskich przed zamachami na nie mniejszo\u015bci narodowej niemieckiej. Idzie o powstrzymanie zap\u0119d\u00f3w germa\u0144skich, zmierzaj\u0105cych ostatniemi czasy ju\u017c nie do konserwowania j\u0119zyka i obyczaj\u00f3w zamieszka\u0142ych w \u0141odzi Niemc\u00f3w, ale do formalnego zdobycia miasta dla swoich cel\u00f3w politycznych. S\u0142ynna sprawa podzia\u0142u samowolnego kasy szkolnej miejskiej na niemieck\u0105 i polsk\u0105 i og\u0142oszenie, \u017ce ka\u017cdy, kto nie zaprotestuje w komisji niemieckiej, a nosz\u0105cy nazwisko niepolskie, musi p\u0142aci\u0107 podatek na rzecz uczelni germa\u0144skiej, nie znajduje r\u00f3wnego, przyk\u0142adu w dziejach Europy. Nie dziw te\u017c, \u017ce gospodarka niemiecka w \u0141odzi spotyka si\u0119 z jednomy\u015blnem oburzeniem prasy polskiej. Sprawa szkolna w \u0141odzi s\u0142usznie staje si\u0119 wi\u0119c \u017cywotn\u0105 aktualno\u015bci\u0105 chwili. Rozwa\u017caj\u0105c wszechstronnie spraw\u0119 szkoln\u0105 \u0142\u00f3dzk\u0105, niepotrzebnie jednak zapominamy jednocze\u015bnie o sprawie tej w ca\u0142em Kr\u00f3lestwie Polskiem, nie informuj\u0105c zgo\u0142a spo\u0142ecze\u0144stwa, \u017ce walka z Niemcami o uczelni\u0119 pocz\u0105tkow\u0105 wre nie tylko w stolicy naszego przemys\u0142u, ale w og\u00f3le na obszarze ca\u0142ego kraju. Nie masz w Kr\u00f3lestwie Polskiem powiatu, kt\u00f3rego by nie obsiedli koloni\u015bci niemieccy. Nie masz te\u017c prawie powiatu, gdzieby ch\u0142opi polscy nie walczyli z kolonistami o j\u0119zyk wyk\u0142adowy w szkole wiejskiej. Akcja ta wre u nas Ju\u017c od lat szeregu, ale prasa dziwnym zbiegiem pomija\u0142a j\u0105 najcz\u0119\u015bciej milczeniem, unikaj\u0105c nale\u017cytych o\u015bwietle\u0144. Dzi\u015b jednak, kiedy walka ze strony Niemc\u00f3w W Kr\u00f3lestwie przybiera\u0107 zaczyna coraz bardziej zaczepny charakter, nie czas chyba na dalsze przemilczania fakt\u00f3w. Kraj nasz posiada kilkaset szk\u00f3\u0142 pocz\u0105tkowych, b\u0119d\u0105cych w r\u0119ku niemieckich. Ale olbrzymia ich wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie utrzymuje si\u0119 z fundusz\u00f3w, \u0142o\u017conych przez kolonist\u00f3w; korzystaj\u0105 one z podatk\u00f3w \u00a0og\u00f3lnych, wp\u0142acanych do kas gminnych zar\u00f3wno przez Polak\u00f3w, jak Niemc\u00f3w. Musimy zaznaczy\u0107 powszechn\u0105 opini\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa, \u017ce nie broni ona \u017cadnej „narodowo\u015bci na ziemi polskiej zak\u0142ada\u0107 i utrzymywa\u0107 w\u0142asnych szk\u00f3\u0142 narodowych. B\u0119d\u0105c pozbawione dostatecznej ilo\u015bci polskich uczelni elementarnych, spo\u0142ecze\u0144stwo nasze nie mo\u017ce jednak godzi\u0107 si\u0119 na subsydiowanie lub utrzymywanie szk\u00f3\u0142 niemieckich, b\u0119d\u0105cych wyrazem potrzeb drobnej cz\u0119\u015bci ludno\u015bci w kraju naszym. Tymczasem Niemcy koloni\u015bci \u017c\u0105daj\u0105 op\u0142at na szko\u0142y swoje od gminiak\u00f3w polskich nie tylko w okolicach, gdzie stanowi\u0105 powa\u017cniejszy liczebnie zast\u0119p, ale w miejscowo\u015bciach nawet, gdzie s\u0105 tylko drobnym od\u0142amem ludno\u015bci wiejskiej. Od kilku lat senat pa\u0144stwowy stale rozwa\u017ca spory polsko-niemieckie w Kr\u00f3lestwie o samowolne zaw\u0142adni\u0119cie przez Niemc\u00f3w szko\u0142ami pocz\u0105tkowemi\u00a0na wsiach. Sprawy to nad wyraz ciekawe. Oto w gub. warszawskiej, we wsi Krzywa G\u00f3ra, na mocy ukazu z 1864 r. w\u0142o\u015bcianie otrzymali osad\u0119 szkoln\u0105 przestrzeni 5 morg\u00f3w 68 pr\u0119t\u00f3w wraz z budynkami z przeznaczeniem jej na u\u017cytek uczelni pocz\u0105tkowej. Maj\u0105tek ten szkolny zaw\u0142adn\u0119li niepodzielnie w swoje r\u0119ce koloni\u015bci niemieccy, nie bacz\u0105c wcale, \u017ce jest ich we wsi tylko 13, wobec og\u00f3lnej liczby w\u0142o\u015bcian polskich 20. Podobnie sytuacja przedstawia\u0142a si\u0119 we wsi Famu\u0142ki Kr\u00f3lewskie, w pow. sochaczewskim. I tu za pan\u00f3w szko\u0142y og\u0142osili si\u0119 koloni\u015bci niemieccy. W lutym 1906r. na zebranie w\u0142o\u015bcia\u0144skie w owej wsi zgromadzi\u0142o si\u0119 43 gospodarzy polskich z prawem g\u0142osu decyduj\u0105cego, domagaj\u0105c si\u0119 podzia\u0142u szko\u0142y na katolick\u0105 i ewangelick\u0105; przeciwko tej uchwale protestowa\u0142o ze wsi Famu\u0142ki 12 Niemc\u00f3w – kolonist\u00f3w. Jestem w posiadaniu odpis\u00f3w tych uchwa\u0142 niezwykle znamiennych, kt\u00f3re w ostateczno\u015bci opieraj\u0105 si\u0119 zwykle o wyrok senatu, r\u00f3\u017cne, nie zawsze korzystne dla interes\u00f3w w\u0142o\u015bcian polskich znajduj\u0105c wy\u015bwietlenie prawne. W bardzo wielu przypadkach senat odrzuca jednak skargi niemieckie na przejmowanie szk\u00f3\u0142 w r\u0119ce polskie; uczelnie wraz z maj\u0105tkiem ruchomym i nieruchomym zmieniaj\u0105 w\u0142a\u015bcicieli, przechodz\u0105c w r\u0119ce wi\u0119kszo\u015bci narodowej. Ale nie wszystkie wsie u nas sta\u0107 na kroki energiczne, opieraj\u0105ce si\u0119 a\u017c o instancj\u0119 petersbursk\u0105. Mamy w Kr\u00f3lestwie setki gmin, kt\u00f3re, nie bacz\u0105c na cel, na jaki \u0142o\u017c\u0105, opodatkowuj\u0105 si\u0119 nadal na rzecz szk\u00f3\u0142 niemieckich, dopomagaj\u0105c finansowo do dalszego umacniania si\u0119 kolonist\u00f3w w ich duchu pangerma\u0144skim. Czy tak dalej by\u0107 powinno? W kraju naszym znamy gminy polskie, kt\u00f3re zgo\u0142a \u017cadnej szko\u0142y nie utrzymuj\u0105, ale nie obce s\u0105 nam w zamian przypadki, gdzie dla sze\u015bciu, wyra\u017anie sze\u015bciu kolonist\u00f3w niemieckich gminy opodatkowuj\u0105 si\u0119 na rzecz utrzymywania dla nich szko\u0142y germa\u0144skiej! Nikt zdrowo patrz\u0105cy na rzeczy nie pos\u0105dzi nas o ch\u0119ci \u201egn\u0119bienia Niemc\u00f3w w Kr\u00f3lestwie”, o czem ju\u017c pisywa\u0142 Herold petersburski, je\u017celi odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 b\u0119dziemy do spo\u0142ecze\u0144stwa, aby zaj\u0119\u0142o si\u0119 raz wreszcie uregulowaniem sprawy, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do uwolnienia w drodze prawnej od obowi\u0105zk\u00f3w opodatkowywania w\u0142o\u015bcian polskich na rzecz szk\u00f3\u0142, kt\u00f3re wolno utrzymywa\u0107 w kraju naszym Niemcom, ale w \u017cadnym razie nie na koszt naszych kieszeni. Przy podejmowaniu rozwi\u0105zania sprawy na widoku jednak mie\u0107 nale\u017cy \u015bci\u015ble stron\u0119 prawn\u0105 zagadnienia i na tej drodze szuka\u0107 za\u0142atwienia kwestii. W kraju naszym bywa\u0142y bowiem przypadki, \u017ce w\u0142o\u015bcianie w przyst\u0119pie rozdra\u017cnienia si\u0142\u0105 pragn\u0119li zaw\u0142adn\u0105\u0107 szko\u0142\u0105 niemieck\u0105. W takich razach napadaj\u0105cy byli ostro karani przez s\u0105d koronny. Nie mo\u017cemy jednak przemilcze\u0107 fakt\u00f3w, \u017ce w wielu miejscowo\u015bciach ludno\u015b\u0107 niemiecka na wsi zachowuje si\u0119 wzgl\u0119dem Polak\u00f3w prowokuj\u0105co, co nie przyczynia si\u0119 zgo\u0142a do pokojowego rozstrzygania zatarg\u00f3w narodowo\u015bciowych na tle walki o szko\u0142\u0119 pocz\u0105tkow\u0105. Podsycanie antagonizm\u00f3w niemiecko-polskich w pismach pruskich, licznie dochodz\u0105cych r\u0105k kolonist\u00f3w w Kr\u00f3lestwie, tem bardziej zaostrza sytuacj\u0119 i walk\u0119 czyni zaci\u0119tsz\u0105. Nie jest zreszt\u0105 \u017cadnym sekretem, \u017ce krokami Niemc\u00f3w tutejszych dyryguj\u0105 cz\u0119sto emisariusze pruscy, nawiedzaj\u0105cy osady kolonist\u00f3w tutejszych. Dla zamaskowania swej lojalno\u015bci wzgl\u0119dem pa\u0144stwa, koloni\u015bci umy\u015blnie prenumeruj\u0105 Gubernskija wiedomosti, a zdarza si\u0119 czasem pod strzech\u0105 niemieck\u0105 ujrze\u0107 nawet numery Russkoje Znamia. Je\u017celi Niemcy nie tylko prenumeruj\u0105, ale istotnie czytaj\u0105 ten organ, nie da si\u0119 powiedzie\u0107, aby mogli by\u0107 wi\u0119cej od pism hakatystycznych podjudzani przeciwko Polakom. Lektura taka mo\u017ce jedynie zaostrza\u0107 podra\u017cnione ju\u017c stosunki”. Stefan G\u00f3rski. [\u0179r\u00f3d\u0142o: Kurjer Warszawski Rok 88 numer 117 Wtorek 28 kwietnia 1908]. Lubisz to co robi\u0119?\u00a0 B\u0119dzie mi niezmiernie mi\u0142o je\u015bli wypijemy razem kaw\u0119.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":16226,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[673,21,605],"tags":[687,299,24],"class_list":["post-16219","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-karty-historii","category-puszcza-kampinoska","category-puszczanscy-olendrzy","tag-famulki-krolewskie","tag-kampinoski-park-narodowy","tag-puszcza-kampinoska"],"aioseo_notices":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16219","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16219"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16219\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16689,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16219\/revisions\/16689"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16226"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}