{"id":17091,"date":"2023-09-23T10:48:11","date_gmt":"2023-09-23T08:48:11","guid":{"rendered":"https:\/\/bloganki.pl\/?p=17091"},"modified":"2024-02-03T13:47:55","modified_gmt":"2024-02-03T12:47:55","slug":"osada-wierszalin-niedoszla-stolica-swiata-czy-eliasz-klimowicz-naprawde-byl-prorokiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/2023\/09\/23\/osada-wierszalin-niedoszla-stolica-swiata-czy-eliasz-klimowicz-naprawde-byl-prorokiem\/","title":{"rendered":"Osada Wierszalin – niedosz\u0142a stolica \u015bwiata."},"content":{"rendered":"

O Eliaszu Klimowiczu czyta\u0142am sporo, ogl\u0105da\u0142am filmy, ale najbardziej lubi\u0119 jak o Ilji opowiada „Moja Cela”. Cela prowadzi fantastyczn\u0105 stron\u0119: Krynki – historia, miejsca, ludzie. Uwielbiam s\u0142ucha\u0107 jej opowie\u015bci, Cela, jest dociekliwa, nie napisze nic czego wcze\u015bniej dok\u0142adnie nie sprawdzi\u0142a – prawdziwa skarbnica wiedzy, wiedzy i pasji. Czy Eliasz Klimowicz naprawd\u0119 by\u0142 prorokiem? Tego nie wiem, wiem, \u017ce takie historie, z odrobin\u0105 magii \u0142atwiej si\u0119 sprzedaj\u0105. Ludzie lubi\u0105 czyta\u0107 teksty o niesamowitych miejscach, o duchach, czarach i magii. Ja jestem osob\u0105, kt\u00f3ra wszystko analizuje i sprawdza. Swoje poszukiwania rozpocz\u0119\u0142am w male\u0144kiej wiosce, ukrytej po\u015br\u00f3d wysokich drzew, prawie na „ko\u0144cu \u015bwiata, w wiosce, kt\u00f3ra dzi\u0119ki Eliaszowi Klimowiczowi ma swoj\u0105 histori\u0119 i to do\u015b\u0107 ciekaw\u0105.<\/p>\n

Stara Grzybowszczyzna – tropem proroka Ilji.<\/span><\/h2>\n

 <\/p>\n

\"\"
Stara Grzybowszczyzna.<\/figcaption><\/figure>\n

We wschodniej Bia\u0142ostocczy\u017anie we wsiach prawos\u0142awnych, proces upadku tradycyjnej kultury ludowej na pocz\u0105tku XX stulecia mia\u0142 szczeg\u00f3lnie dramatyczny przebieg. Zachowana tu przez wieku w nienaruszonym prawie stanie kultura \u2013 poddana zosta\u0142a nag\u0142ej, drastycznej pr\u00f3bie. Sta\u0142o si\u0119 to w\u00f3wczas, gdy w 1915 roku prawie wszyscy mieszka\u0144cy wiosek i osad zgubionych w lasach, zostali deportowani przez ust\u0119puj\u0105ce wojska carskie w g\u0142\u0105b Rosji.<\/p>\n

Zetkn\u0119li si\u0119 tam z innymi zwyczajami, z lud\u017ami o odmiennej kulturze. Byli obserwatorami, a cz\u0119sto tak\u017ce aktywnymi uczestnikami rewolucji, burz\u0105cej od podstaw mistyczn\u0105 ch\u0142opsk\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 i tradycyjny kszta\u0142t wiejskiego \u017cycia. Okaza\u0142o si\u0119 przy tym niemo\u017cliwe, a w ka\u017cdym razie bardzo utrudnione, przej\u015bcie od \u015bwiadomo\u015bci etnicznej do \u015bwiadomo\u015bci narodowej, kt\u00f3ra mog\u0142aby nada\u0107 zmienno\u015bci sankcje i usprawiedliwienie.<\/p>\n

Byty to bowiem wsie prawos\u0142awne, dla kt\u00f3rych w tym czasie, w warunkach nierzadkiej dyskryminacji wyznaniowej i narodowo\u015bciowej, przekroczenie progu polsko\u015bci by\u0142o niezwykle trudne. Jednocze\u015bnie ich peryferyjno\u015b\u0107 uniemo\u017cliwia skuteczne oddzia\u0142ywanie idei narodu bia\u0142oruskiego.<\/p>\n

Ni st\u0105d, ni zow\u0105d w latach 20 i 30-tych dwudziestego wieku pojawi\u0142o si\u0119 na tych terenach \u201estado\u201d cudotw\u00f3rc\u00f3w i uzdrowicieli samozwa\u0144czych Mesjaszy i fa\u0142szywych car\u00f3w Miko\u0142aj\u00f3w, kt\u00f3rzy rzekomo cudem wymkn\u0119li si\u0119 bolszewikom. Wpisywali si\u0119 oni w luk\u0119, jaka wytworzy\u0142a si\u0119 z powodu braku duchownych w Ko\u015bciele prawos\u0142awnym. Jedn\u0105 z takich os\u00f3b by\u0142 w\u0142a\u015bnie Eliasz Klimowicz. Ten prosty niepi\u015bmienny ch\u0142op ze wsi Grzybowszczyzna w latach 30-tych XX wieku zacz\u0105\u0142 wznosi\u0107 wraz ze swymi wyznawcami Nowe Jeruzalem, czyli osad\u0119 Wierszalin.<\/p>\n

Setkami \u015bci\u0105gali do niego mieszka\u0144cy Ziemi Bielskiej, Nowogr\u00f3dczyzny i Wo\u0142ynia. Przyje\u017cd\u017cali te\u017c ci, co wierzyli w uzdrawiaj\u0105c\u0105 moc Eliasza.<\/p>\n

\"\"
Stara Grzybowszczyzna.<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Cerkiew Narodzenia \u015bw. Jana Chrzciciela w Starej Grzybowszczy\u017anie.<\/figcaption><\/figure>\n

„Zacz\u0119\u0142o si\u0119 jeszcze przed pierwsz\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. Mieszka\u0142 tu w kolonii w lesie Eliasz Klimowicz, stary nieuczony ch\u0142op. Koby\u0142\u0119 ma star\u0105, w\u00f3z na drewnianych osiach. Wszyscy mieli tu wozy na \u017celaznych osiach, a on \u2013 na drewnianych. Zap\u00f3\u017aniony by\u0142. Umia\u0142 troch\u0119 czyta\u0107, ale pisa\u0107 to prawie nic.<\/em><\/p>\n

I by\u0142 wtedy we wsi taki jeden bandzior, nazywa\u0142 si\u0119 P\u00f3\u0142torak. Rabowa\u0142 ludzi, grozi\u0142 zab\u00f3jstwami, \u017c\u0105da\u0142 wysokich okup\u00f3w. Nawet carscy \u017candarmi nie dawali mu rady. Dokucza\u0142 on i staremu Eliaszowi, bo to las, kolonia- \u0142atwo takiego by\u0142o straszy\u0107, prze\u015bladowa\u0107. W tym czasie gdzie\u015b tam w Kronsztadzie mieszka\u0142 taki pop \u2013 cudotw\u00f3rca, Joan Kronsztadzki. Do tego Joana poszed\u0142 Eliasz prosi\u0107, \u017ceby ratowa\u0142 ludzi przed P\u00f3\u0142torakiem. I jako\u015b tak wysz\u0142o, w tym akurat czasie jeden ch\u0142op, kt\u00f3rego dom P\u00f3\u0142torak rabowa\u0142, podczas rabunku \u2013 zabi\u0142 bandyt\u0119. Ale ludzie zamiast dzi\u0119kowa\u0107 temu, dzi\u0119kowali Eliaszowi: \u017ce niby to Joana pomoc, \u017ce P\u00f3\u0142torak zgina\u0142.<\/em><\/p>\n

No i zacz\u0105\u0142 Eliasz budowa\u0107 tutaj cerkiew. Ale przysz\u0142a wojna, co zbudowa\u0142 \u2013 zburzono, a ludzi wywieziono do Rosji. Po powrocie nie mieli pieni\u0119dzy na cerkiew \u2013 ludziom brak\u0142o chleba, u Eliasza te\u017c si\u0119 nie przelewa\u0142o. A do tego na wznowienie budowy polskie w\u0142adze nie dawa\u0142y zezwolenia, budowano tu wtedy ko\u015bcio\u0142y, nie cerkwie. Eliasz je\u017adzi\u0142 gdzie\u015b, pisa\u0142 podania, dochodzi\u0142 praw. Zacz\u0105\u0142 sprzedawa\u0107 pole, \u017ceby koszty op\u0142aci\u0107. I widzi pan: dopi\u0105\u0142 swego! Zezwolili mu nie tylko dalej budowa\u0107, ale i organizowa\u0107 kwesty w prawos\u0142awnych parafiach. Kobiety z Grzybowszczyzny i innych wiosek chodzi\u0142y od parafii do parafii, zbiera\u0142y pieni\u0105dze na wyko\u0144czenie cerkwi. <\/em>Opowiada\u0142y przy tym niestworzone rzeczy o Ilji i Grzybowszczy\u017anie. I ciemni ludzie zacz\u0119li wierzy\u0107, \u017ce niby na Grzybowszczy\u017anie biblijny prorok Ilja zmartwychwsta\u0142 czy zszed\u0142 z nieba, \u017ce cerkiew cudem z ziemi\u00a0 wyros\u0142a i wiele innych takich bajek. Wierzyli i szli t\u0142umami. Oj panie co tu si\u0119 dzia\u0142o \u2026. Aposto\u0142\u00f3w r\u00f3\u017cnych ile si\u0119 znalaz\u0142o: aposto\u0142 Bielski, aposto\u0142 Kobry\u0144ski, Jan Bogos\u0142ow \u2026 Czort ich wszystkich spami\u0119ta”.<\/em><\/p>\n

\"\"
Cerkiew Narodzenia \u015bw. Jana Chrzciciela w Starej Grzybowszczy\u017anie.<\/figcaption><\/figure>\n

Cerkiew Narodzenia \u015bw. Jana Chrzciciela wybudowan\u0105 w 1930 roku przez Eliasza Klimowicza znajdziemy w lesie na pag\u00f3rku na p\u00f3\u0142noc od wsi.\u00a0 Dzi\u015b jest \u015bwi\u0105tyni\u0105 filialn\u0105 parafii prawos\u0142awnej w Ostrowie P\u00f3\u0142nocnym.<\/p><\/blockquote>\n

\"\"
Cmentarz w Starej Grzybowszczy\u017anie.<\/figcaption><\/figure>\n

Nie podoba\u0142o si\u0119 w\u0142adzom cerkwi prawos\u0142awnej, \u017ce ojciec Ilia otacza g\u0142\u0119bok\u0105 czci\u0105 obraz Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej (z pochodzenia by\u0142 \u00a0przecie\u017c Unit\u0105), obawiaj\u0105c si\u0119 powstania nowej sekty, zapragn\u0119\u0142y usun\u0105\u0107 ojca z Grzybowszczyzny. Ojciec Ilja odda\u0142 im cerkiew i sw\u00f3j maj\u0105tek, w zamian mia\u0142 do \u015bmierci czyni\u0107 w cerkwi pos\u0142ug\u0119. Pomimo umowy notarialnej, w\u0142adze cerkwi nie dotrzyma\u0142y s\u0142owa i zamkn\u0119\u0142y Klimowicza w dalekim klasztorze. Dzi\u0119ki adwokatowi wygra\u0142 Eliasz spraw\u0119 w S\u0105dzie Okr\u0119gowym i Apelacyjnym, maj\u0105tek i cerkiewka do niego wr\u00f3ci\u0142y. Darowa\u0142 Ilja cerkiew Ko\u015bcio\u0142owi katolickiemu .<\/p>\n

Kolonia Leszczany (Wierszalin) – niedosz\u0142a stolica \u015bwiata.<\/span><\/h2>\n

Po konflikcie z Ko\u015bcio\u0142em prawos\u0142awnym Klimowicz przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na Koloni\u0119 Leszczany (Wierszalin)<\/strong> mawiano, \u017ce mia\u0142 tam zbudowa\u0107 now\u0105 stolice \u015bwiata, \u201eNowe Jeruzalem\u201d<\/strong>.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"
Wierszalin (Kolonia Leszczany).<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Dom Eliasza Klimowicza w Wierszalinie.<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Dom Eliasza Klimowicza w Wierszalinie.<\/figcaption><\/figure>\n

\u201eT\u0142umy, panie. Tysi\u0105ce narodu! (\u2026) Wszyscy cisn\u0105 do Ilji, \u017ceby pob\u0142ogos\u0142awi\u0142, rozgrzeszy\u0142. A jak\u017ce, rozgrzesza, b\u0142ogos\u0142awi. I raptem, panie nieruchomieje, wpatruje si\u0119 w kogo\u015b surowo i proroczym g\u0142osem og\u0142asza: \u201eCiebie nie pob\u0142ogos\u0142awi\u0119, ty niedawno zgrzeszy\u0142a\u015b ci\u0119\u017cko zgrzeszy\u0142a\u015b!\u201d I co? Ludzie odsuwaj\u0105 si\u0119 od takiej, odst\u0119puj\u0105, a ona Ilja r\u0119k\u0105 i wzrokiem gromi jak Pan B\u00f3g, gdy Adama z raju wyp\u0119dza\u0142! I kobieta pada na ziemi\u0119, j\u0119czy, wije si\u0119! A w\u015br\u00f3d ludzi przera\u017cenie i uwielbienie. Prorok! Jasnowidz! \u015awi\u0119ty! (\u2026)<\/em><\/p>\n

P\u00f3\u017aniej dosz\u0142o do ca\u0142kowitego ob\u0142\u0119du: przejdzie Ilja ulic\u0105 \u2013 ludzie rzucaj\u0105 si\u0119 tam, gdzie stan\u0119\u0142y jego stopy, dr\u0105 gar\u015bciami ziemi\u0119, bo \u015bwi\u0119ta, bo prorok stan\u0105\u0142 na niej. T\u0142umy czeka\u0142y pod jego oknami i progiem. Umyje si\u0119 Ilja, chlu\u015bnie na dw\u00f3r wod\u0119 \u2013 rzucaj\u0105 si\u0119 i pij\u0105 t\u0119 wod\u0119 z mydlinami, b\u0142oto zlizuj\u0105 bo \u015bwi\u0119te. Ot, panie, do czego dosz\u0142o \u2026.<\/em><\/p>\n

– A sam Ilja nie odprawia\u0142 nabo\u017ce\u0144stw?<\/em><\/p>\n

– O w\u0142a\u015bnie! Chcia\u0142 dosta\u0107 na to zezwolenie. Zgodzi\u0142 si\u0119 nawet wst\u0105pi\u0107 do zakonu. Sam archirej przyjecha\u0142 na wy\u015bwi\u0119cenie. A przecie\u017c sakrament kap\u0142a\u0144stwa to sakrament wielkiej wagi! Jaka\u017c uroczysto\u015b\u0107! Noc, nabo\u017ce\u0144stwo, cze\u015b\u0107, skupienie! Wszystko odbywa\u0142o si\u0119 jak trzeba \u2013 archirej wzi\u0105\u0142 no\u017cyce, uni\u00f3s\u0142 nad g\u0142owa Eliasza, potem upu\u015bci\u0142 na ziemie i spyta\u0142 go: \u201eA czy naprawd\u0119 wszystko przemy\u015bla\u0142e\u015b, czy naprawd\u0119 chcesz zostawi\u0107 \u015bwiat gwoli s\u0142u\u017cby Bo\u017cej, jeszcze si\u0119 zastan\u00f3w\u201d I tak trzykrotnie. I on nicpo\u0144, zwa\u017cy to pan, przyj\u0105\u0142 postrzy\u017cyny i pobywszy tylko par\u0119 dnie w stanie zakonnym, zrzek\u0142 si\u0119 wszystkiego: i zakonu, i \u015bwi\u0119tej religii prawos\u0142awnej, i cerkwi \u2013 cerkiew odda\u0142 katolikom na ko\u015bci\u00f3\u0142, a sam zacz\u0105\u0142 odprawia\u0107 nabo\u017ce\u0144stwa we w\u0142asnym domu\u201d<\/em><\/p>\n

\"\"
Wierszalin (Kolonia Leszczany).<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Wierszalin (Kolonia Leszczany).<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Wierszalin (Kolonia Leszczany).<\/figcaption><\/figure>\n

W Wierszalinie natomiast, w osadzie zbudowanej w \u015brodku lasu przez \u201ewiernych\u201d zbuntowanego wobec Cerkwi Eliasza Klimowicza, uznanego przez wyznawc\u00f3w za bia\u0142oruskie wcielenie Ilji, podobno \u017cy\u0142o si\u0119 lepie i spokojniej. Nawet szatan nie mia\u0142 tu dost\u0119pu \u2013 twierdzi\u0142 Ilja.<\/p>\n

\u201eBy\u0142o to w 1936 roku, polnymi drogami pod\u0105\u017ca\u0142a ch\u0142opska procesja \u2026. Cz\u0142owiek na czele d\u017awiga\u0142 du\u017cy drewniany krzy\u017c.<\/em><\/p>\n

Szli ukrzy\u017cowa\u0107 Chrystusa, kt\u00f3ry powt\u00f3rnie na \u015bwiat zst\u0105pi\u0142, tym razem w osobie Eliasza Klimowicza, proroka z Grzybowszczyzny. Nale\u017ca\u0142o go ukrzy\u017cowa\u0107 od nowa, bo tamto odkupienie by\u0142o zbyt dawno, ludzie zapomnieli o ofierze, diabe\u0142 si\u0119 rozpanoszy\u0142 na \u015bwiecie , grzech, sodoma, gomora: nie by\u0142o innego ratunku dla ludzko\u015bci, jak dokona\u0107 wt\u00f3rnego odkupienia\u201d.<\/em><\/p>\n

Ostatecznie jednak pielgrzymi, jak twierdz\u0105 \u015bwiadkowie tych wydarze\u0144, nie zrealizowali swojego zamiaru. Krzy\u017c za\u015b postawili gdzie\u015b w okolicy wsi Ozierskie.<\/p>\n

Eliasz Klimowicz mar\u0142 w 1939 roku w okolicach Krasnojarska wywieziony przez w\u0142adze sowieckie, Jednak legenda proroka Ilji i Wierszalina \u2013 stolicy nowego \u015bwiata, kt\u00f3r\u0105 zamierza\u0142 stworzy\u0107, przeros\u0142a rzeczywisto\u015b\u0107. Ilja natomiast sta\u0142 si\u0119 z czasem symbolem ludowej, kresowej religijno\u015bci \u2013 prostej i naiwnej, ale niejednokrotnie niepor\u00f3wnywanie g\u0142\u0119bszej ni\u017c ta z jak\u0105 na co dzie\u0144 mamy do czynienia.<\/p>\n

\"\"
Wierszalin (Kolonia Leszczany).<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Wierszalin (Kolonia Leszczany).<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Wierszalin (Kolonia Leszczany).<\/figcaption><\/figure>\n

Eliasz nigdy do sekty nie nale\u017ca\u0142 i \u017cadnej sekty nie stworzy\u0142, by\u0142 przecie\u017c niepi\u015bmienny. Teksty w jego imieniu pisali ludzie, kt\u00f3rzy byli sk\u0142onni czerpa\u0107 korzy\u015bci z jego popularno\u015bci.<\/p>\n

Klimowicz to by\u0142 cz\u0142owiek bardzo charyzmatyczny, uczciwy, na sw\u00f3j spos\u00f3b g\u0142\u0119bokiej wiary, co zas\u0142uguje na szacunek.<\/p>\n

Nigdy nie zamierza\u0142 budowa\u0107 \u201estolicy \u015bwiata\u201d. \u201eNowego Jeruzalem\u201d. W ksi\u0105\u017cce \u201eEliasz Fenomen pogranicza \u015bwiadomo\u015bci\u201d Wojciech Za\u0142\u0119ski pisze, \u017ce „Eliaszowi marzy\u0142 si\u0119 klasztor szerz\u0105cy o\u015bwiat\u0119 i zwyk\u0142a szko\u0142a rzemios\u0142a dla okolicznej m\u0142odzie\u017cy. Maj\u0105c nadziej\u0119 na takie rozwi\u0105zanie przekaza\u0142 ca\u0142y sw\u00f3j maj\u0105tek wraz z cerkiewk\u0105 prawos\u0142awnemu Ko\u015bcio\u0142owi”<\/strong>.<\/em><\/p>\n

„Raj na ziemi” – Najpi\u0119kniejszy film\u00f3w ostatnich lat.<\/span><\/h2>\n

„Sze\u015b\u0107 godzin poci\u0105giem z g\u0142\u00f3wnego dworca kolejowego w Berlinie. Potem trzy godziny jazdy samochodem z Warszawy.\u00a0Zawsze na wsch\u00f3d, zawsze w stron\u0119 las\u00f3w, przez kraj, gdzie wsie s\u0105 puste, a cmentarze pe\u0142ne.\u00a0I tak tak dalej, a\u017c nie da si\u0119 ju\u017c dalej jecha\u0107, a\u017c piaszczysta droga znika gdzie\u015b w brzozowym lesie Grzybowszczyzny.\u00a0Tam le\u017cy to, co mia\u0142o sta\u0107 si\u0119 stolic\u0105 \u015bwiata: Wierszalin, \u201eNowe Jeruzalem\u201d ch\u0142opskiego proroka Eliasza i jego zwolennik\u00f3w.<\/p>\n

Miejsce to nie jest pokazane na \u017cadnej mapie, a trafi\u0142em na nie przypadkiem podczas reporta\u017cu o wschodniej Polsce.<\/p>\n

Spotka\u0142em grup\u0119 starszych ludzi, dla kt\u00f3rych Biblia by\u0142a jak scenariusz na \u017cycie.\u00a0W latach trzydziestych ch\u0142opski prorok przydzieli\u0142 im biblijne role i poprosi\u0142, aby na le\u015bnej polanie zbudowali przysz\u0142\u0105 stolic\u0119 \u015bwiata, raj na ziemi.<\/p>\n

Kilka lat p\u00f3\u017aniej Eliasz znikn\u0105\u0142 bez \u015bladu.\u00a0Dla mieszka\u0144c\u00f3w wsi pozosta\u0142 zasad\u0105 nadziei, z kt\u00f3r\u0105 przez ponad 70 lat znosili rewolucje, wojny i wysiedlenia.\u00a0Moje pe\u0142ne przyg\u00f3d poszukiwania Eliasza zaprowadzi\u0142y mnie do stalinowskich oboz\u00f3w na Syberii.<\/p>\n

Fascynuj\u0105ce obrazy przenios\u0142y mnie w dziwny, nieznany \u015bwiat, w kt\u00f3rym biblijny mit miesza\u0142 si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105.\u00a0Nagle losy tych ludzi, odleg\u0142ych od naszego wsp\u00f3\u0142czesnego \u017cycia, wyda\u0142y mi si\u0119 przypowie\u015bci\u0105 o poszukiwaniu sensu \u017cycia”.<\/p>\n

Tak o Wierszalinie pisa\u0142 Hans Madej<\/strong> tw\u00f3rca jednego z najpi\u0119kniejszych dokument\u00f3w „Raj na ziemi”<\/strong>, dost\u0119pnego do obejrzenia\u00a0tu\u00a0Paradise on Earth<\/a><\/p>\n

\"\"
Dom Eliasza Klimowicza w Wierszalinie.<\/figcaption><\/figure>\n

\u201eRolnicy pami\u0119tali, \u017ce Dziewica Maryja co noc ukazywa\u0142a si\u0119 ma\u0142emu Eliaszowi: \u201eZbuduj ko\u015bci\u00f3\u0142, Eliaszu!\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142a.\u00a0Kiedy broda si\u0119ga\u0142a mu do piersi, rolnik Eliasz Klimowicz po\u017cyczy\u0142 950 srebrnych rubli i zacz\u0105\u0142 budowa\u0107 fundamenty swojego ko\u015bcio\u0142a…!\u201d<\/span><\/em><\/p>\n


\n\u2014 Aleksander Smoltczyk z \u201eCzekaj\u0105c na Eliasza\u201d, 1995<\/i><\/span><\/em><\/p>\n

\"\"
Osada Wierszalin.<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Osada Wierszalin.<\/figcaption><\/figure>\n

Jak tu trafi\u0107?<\/span><\/h2>\n
\"\"
Parking le\u015bny – okolice Wierszalina.<\/figcaption><\/figure>\n

Wbrew pozorom odnale\u017a\u0107 drog\u0119 do Wierszalina wcale nie jest trudno. Do Cerkwi Narodzenia \u015bw. Jana Chrzciciela w Starej Grzybowszczy\u017anie doprowadzi nas bez problemu nawigacja. Postawione s\u0105 te\u017c znaki. Ja przyjecha\u0142am drog\u0105 prowadz\u0105c\u0105 z Ostrowa. \u017beby bez problemu trafi\u0107 do Wierszalina najlepiej jest wr\u00f3ci\u0107 drogi kt\u00f3r\u0105 przyjechali\u015bmy, (prowadz\u0105cej z Ostrowa). Jad\u0105c z Ostrowa, \u017ceby dojecha\u0107 do Starej Grzybowszczyzny no rozstajach dr\u00f3g skr\u0119ca\u0142am w lewo, \u017ceby dojecha\u0107 do Osady Wierszalin, trzeba jecha\u0107 dalej prosto, drog\u0105 le\u015bn\u0105. Po oko\u0142o 1,5 km po lewej stronie widoczny b\u0119dzie parking le\u015bny, tam trzeba zostawi\u0107 samoch\u00f3d i skr\u0119ci\u0107 w lewo w \u015bcie\u017ck\u0119 le\u015bn\u0105. Ona doprowadzi nas do Osady.<\/p>\n

\"\"
Droga prowadz\u0105ca do Wierszalina.<\/figcaption><\/figure>\n

Lubisz to co robi\u0119?\u00a0 B\u0119dzie mi niezmiernie mi\u0142o je\u015bli wypijemy razem kaw\u0119.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O Eliaszu Klimowiczu czyta\u0142am sporo, ogl\u0105da\u0142am filmy, ale najbardziej lubi\u0119 jak o Ilji opowiada „Moja Cela”. Cela prowadzi fantastyczn\u0105 stron\u0119: Krynki – historia, miejsca, ludzie. Uwielbiam s\u0142ucha\u0107 jej opowie\u015bci, Cela, jest dociekliwa, nie napisze nic czego wcze\u015bniej dok\u0142adnie nie sprawdzi\u0142a – prawdziwa skarbnica wiedzy, wiedzy i pasji. Czy Eliasz Klimowicz naprawd\u0119 by\u0142 prorokiem? Tego nie wiem, wiem, \u017ce takie historie, z odrobin\u0105 magii \u0142atwiej si\u0119 sprzedaj\u0105. Ludzie lubi\u0105 czyta\u0107 teksty o niesamowitych miejscach, o duchach, czarach i magii. Ja jestem osob\u0105, kt\u00f3ra wszystko analizuje i sprawdza. Swoje poszukiwania rozpocz\u0119\u0142am w male\u0144kiej wiosce, ukrytej po\u015br\u00f3d wysokich drzew, prawie na „ko\u0144cu \u015bwiata, w wiosce, kt\u00f3ra dzi\u0119ki Eliaszowi Klimowiczowi ma swoj\u0105 histori\u0119 i to do\u015b\u0107 ciekaw\u0105. Stara Grzybowszczyzna – tropem proroka Ilji.   We wschodniej Bia\u0142ostocczy\u017anie we wsiach prawos\u0142awnych, proces upadku tradycyjnej kultury ludowej na pocz\u0105tku XX stulecia mia\u0142 szczeg\u00f3lnie dramatyczny przebieg. Zachowana tu przez wieku w nienaruszonym prawie stanie kultura \u2013 poddana zosta\u0142a nag\u0142ej, drastycznej pr\u00f3bie. Sta\u0142o si\u0119 to w\u00f3wczas, gdy w 1915 roku prawie wszyscy mieszka\u0144cy wiosek i osad zgubionych w lasach, zostali deportowani przez ust\u0119puj\u0105ce wojska carskie w g\u0142\u0105b Rosji. Zetkn\u0119li si\u0119 tam z innymi zwyczajami, z lud\u017ami o odmiennej kulturze. Byli obserwatorami, a cz\u0119sto tak\u017ce aktywnymi uczestnikami rewolucji, burz\u0105cej od podstaw mistyczn\u0105 ch\u0142opsk\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 i tradycyjny kszta\u0142t wiejskiego \u017cycia. Okaza\u0142o si\u0119 przy tym niemo\u017cliwe, a w ka\u017cdym razie bardzo utrudnione, przej\u015bcie od \u015bwiadomo\u015bci etnicznej do \u015bwiadomo\u015bci narodowej, kt\u00f3ra mog\u0142aby nada\u0107 zmienno\u015bci sankcje i usprawiedliwienie. Byty to bowiem wsie prawos\u0142awne, dla kt\u00f3rych w tym czasie, w warunkach nierzadkiej dyskryminacji wyznaniowej i narodowo\u015bciowej, przekroczenie progu polsko\u015bci by\u0142o niezwykle trudne. Jednocze\u015bnie ich peryferyjno\u015b\u0107 uniemo\u017cliwia skuteczne oddzia\u0142ywanie idei narodu bia\u0142oruskiego. Ni st\u0105d, ni zow\u0105d w latach 20 i 30-tych dwudziestego wieku pojawi\u0142o si\u0119 na tych terenach \u201estado\u201d cudotw\u00f3rc\u00f3w i uzdrowicieli samozwa\u0144czych Mesjaszy i fa\u0142szywych car\u00f3w Miko\u0142aj\u00f3w, kt\u00f3rzy rzekomo cudem wymkn\u0119li si\u0119 bolszewikom. Wpisywali si\u0119 oni w luk\u0119, jaka wytworzy\u0142a si\u0119 z powodu braku duchownych w Ko\u015bciele prawos\u0142awnym. Jedn\u0105 z takich os\u00f3b by\u0142 w\u0142a\u015bnie Eliasz Klimowicz. Ten prosty niepi\u015bmienny ch\u0142op ze wsi Grzybowszczyzna w latach 30-tych XX wieku zacz\u0105\u0142 wznosi\u0107 wraz ze swymi wyznawcami Nowe Jeruzalem, czyli osad\u0119 Wierszalin. Setkami \u015bci\u0105gali do niego mieszka\u0144cy Ziemi Bielskiej, Nowogr\u00f3dczyzny i Wo\u0142ynia. Przyje\u017cd\u017cali te\u017c ci, co wierzyli w uzdrawiaj\u0105c\u0105 moc Eliasza. „Zacz\u0119\u0142o si\u0119 jeszcze przed pierwsz\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. Mieszka\u0142 tu w kolonii w lesie Eliasz Klimowicz, stary nieuczony ch\u0142op. Koby\u0142\u0119 ma star\u0105, w\u00f3z na drewnianych osiach. Wszyscy mieli tu wozy na \u017celaznych osiach, a on \u2013 na drewnianych. Zap\u00f3\u017aniony by\u0142. Umia\u0142 troch\u0119 czyta\u0107, ale pisa\u0107 to prawie nic. I by\u0142 wtedy we wsi taki jeden bandzior, nazywa\u0142 si\u0119 P\u00f3\u0142torak. Rabowa\u0142 ludzi, grozi\u0142 zab\u00f3jstwami, \u017c\u0105da\u0142 wysokich okup\u00f3w. Nawet carscy \u017candarmi nie dawali mu rady. Dokucza\u0142 on i staremu Eliaszowi, bo to las, kolonia- \u0142atwo takiego by\u0142o straszy\u0107, prze\u015bladowa\u0107. W tym czasie gdzie\u015b tam w Kronsztadzie mieszka\u0142 taki pop \u2013 cudotw\u00f3rca, Joan Kronsztadzki. Do tego Joana poszed\u0142 Eliasz prosi\u0107, \u017ceby ratowa\u0142 ludzi przed P\u00f3\u0142torakiem. I jako\u015b tak wysz\u0142o, w tym akurat czasie jeden ch\u0142op, kt\u00f3rego dom P\u00f3\u0142torak rabowa\u0142, podczas rabunku \u2013 zabi\u0142 bandyt\u0119. Ale ludzie zamiast dzi\u0119kowa\u0107 temu, dzi\u0119kowali Eliaszowi: \u017ce niby to Joana pomoc, \u017ce P\u00f3\u0142torak zgina\u0142. No i zacz\u0105\u0142 Eliasz budowa\u0107 tutaj cerkiew. Ale przysz\u0142a wojna, co zbudowa\u0142 \u2013 zburzono, a ludzi wywieziono do Rosji. Po powrocie nie mieli pieni\u0119dzy na cerkiew \u2013 ludziom brak\u0142o chleba, u Eliasza te\u017c si\u0119 nie przelewa\u0142o. A do tego na wznowienie budowy polskie w\u0142adze nie dawa\u0142y zezwolenia, budowano tu wtedy ko\u015bcio\u0142y, nie cerkwie. Eliasz je\u017adzi\u0142 gdzie\u015b, pisa\u0142 podania, dochodzi\u0142 praw. Zacz\u0105\u0142 sprzedawa\u0107 pole, \u017ceby koszty op\u0142aci\u0107. I widzi pan: dopi\u0105\u0142 swego! Zezwolili mu nie tylko dalej budowa\u0107, ale i organizowa\u0107 kwesty w prawos\u0142awnych parafiach. Kobiety z Grzybowszczyzny i innych wiosek chodzi\u0142y od parafii do parafii, zbiera\u0142y pieni\u0105dze na wyko\u0144czenie cerkwi. Opowiada\u0142y przy tym niestworzone rzeczy o Ilji i Grzybowszczy\u017anie. I ciemni ludzie zacz\u0119li wierzy\u0107, \u017ce niby na Grzybowszczy\u017anie biblijny prorok Ilja zmartwychwsta\u0142 czy zszed\u0142 z nieba, \u017ce cerkiew cudem z ziemi\u00a0 wyros\u0142a i wiele innych takich bajek. Wierzyli i szli t\u0142umami. Oj panie co tu si\u0119 dzia\u0142o \u2026. Aposto\u0142\u00f3w r\u00f3\u017cnych ile si\u0119 znalaz\u0142o: aposto\u0142 Bielski, aposto\u0142 Kobry\u0144ski, Jan Bogos\u0142ow \u2026 Czort ich wszystkich spami\u0119ta”. Cerkiew Narodzenia \u015bw. Jana Chrzciciela wybudowan\u0105 w 1930 roku przez Eliasza Klimowicza znajdziemy w lesie na pag\u00f3rku na p\u00f3\u0142noc od wsi.\u00a0 Dzi\u015b jest \u015bwi\u0105tyni\u0105 filialn\u0105 parafii prawos\u0142awnej w Ostrowie P\u00f3\u0142nocnym. Nie podoba\u0142o si\u0119 w\u0142adzom cerkwi prawos\u0142awnej, \u017ce ojciec Ilia otacza g\u0142\u0119bok\u0105 czci\u0105 obraz Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej (z pochodzenia by\u0142 \u00a0przecie\u017c Unit\u0105), obawiaj\u0105c si\u0119 powstania nowej sekty, zapragn\u0119\u0142y usun\u0105\u0107 ojca z Grzybowszczyzny. Ojciec Ilja odda\u0142 im cerkiew i sw\u00f3j maj\u0105tek, w zamian mia\u0142 do \u015bmierci czyni\u0107 w cerkwi pos\u0142ug\u0119. Pomimo umowy notarialnej, w\u0142adze cerkwi nie dotrzyma\u0142y s\u0142owa i zamkn\u0119\u0142y Klimowicza w dalekim klasztorze. Dzi\u0119ki adwokatowi wygra\u0142 Eliasz spraw\u0119 w S\u0105dzie Okr\u0119gowym i Apelacyjnym, maj\u0105tek i cerkiewka do niego wr\u00f3ci\u0142y. Darowa\u0142 Ilja cerkiew Ko\u015bcio\u0142owi katolickiemu . Kolonia Leszczany (Wierszalin) – niedosz\u0142a stolica \u015bwiata. Po konflikcie z Ko\u015bcio\u0142em prawos\u0142awnym Klimowicz przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na Koloni\u0119 Leszczany (Wierszalin) mawiano, \u017ce mia\u0142 tam zbudowa\u0107 now\u0105 stolice \u015bwiata, \u201eNowe Jeruzalem\u201d.   \u201eT\u0142umy, panie. Tysi\u0105ce narodu! (\u2026) Wszyscy cisn\u0105 do Ilji, \u017ceby pob\u0142ogos\u0142awi\u0142, rozgrzeszy\u0142. A jak\u017ce, rozgrzesza, b\u0142ogos\u0142awi. I raptem, panie nieruchomieje, wpatruje si\u0119 w kogo\u015b surowo i proroczym g\u0142osem og\u0142asza: \u201eCiebie nie pob\u0142ogos\u0142awi\u0119, ty niedawno zgrzeszy\u0142a\u015b ci\u0119\u017cko zgrzeszy\u0142a\u015b!\u201d I co? Ludzie odsuwaj\u0105 si\u0119 od takiej, odst\u0119puj\u0105, a ona Ilja r\u0119k\u0105 i wzrokiem gromi jak Pan B\u00f3g, gdy Adama z raju wyp\u0119dza\u0142! I kobieta pada na ziemi\u0119, j\u0119czy, wije si\u0119! A w\u015br\u00f3d ludzi przera\u017cenie i uwielbienie. Prorok! Jasnowidz! \u015awi\u0119ty! (\u2026) P\u00f3\u017aniej dosz\u0142o do ca\u0142kowitego ob\u0142\u0119du: przejdzie Ilja ulic\u0105 \u2013 ludzie rzucaj\u0105 si\u0119 tam, gdzie stan\u0119\u0142y jego stopy, dr\u0105 gar\u015bciami ziemi\u0119, bo \u015bwi\u0119ta, bo prorok stan\u0105\u0142 na niej. T\u0142umy czeka\u0142y pod jego oknami i progiem. Umyje si\u0119 Ilja, chlu\u015bnie na dw\u00f3r wod\u0119 \u2013 rzucaj\u0105 si\u0119 i pij\u0105 t\u0119 wod\u0119 z mydlinami, b\u0142oto zlizuj\u0105 bo \u015bwi\u0119te. Ot, panie, do czego dosz\u0142o \u2026. – A sam Ilja nie odprawia\u0142 nabo\u017ce\u0144stw? – O w\u0142a\u015bnie! Chcia\u0142 dosta\u0107 na to zezwolenie. Zgodzi\u0142 si\u0119 nawet wst\u0105pi\u0107 do zakonu. Sam archirej przyjecha\u0142 na wy\u015bwi\u0119cenie. A przecie\u017c sakrament kap\u0142a\u0144stwa to sakrament wielkiej wagi! Jaka\u017c uroczysto\u015b\u0107! Noc, nabo\u017ce\u0144stwo, cze\u015b\u0107, skupienie! Wszystko odbywa\u0142o si\u0119 jak trzeba \u2013 archirej wzi\u0105\u0142 no\u017cyce, uni\u00f3s\u0142 nad g\u0142owa Eliasza, potem upu\u015bci\u0142 na ziemie i spyta\u0142 go: \u201eA czy naprawd\u0119 wszystko przemy\u015bla\u0142e\u015b, czy naprawd\u0119 chcesz zostawi\u0107 \u015bwiat gwoli s\u0142u\u017cby Bo\u017cej, jeszcze si\u0119 zastan\u00f3w\u201d I tak trzykrotnie. I on nicpo\u0144, zwa\u017cy to pan, przyj\u0105\u0142 postrzy\u017cyny i pobywszy tylko par\u0119 dnie w stanie zakonnym, zrzek\u0142 si\u0119 wszystkiego: i zakonu, i \u015bwi\u0119tej religii prawos\u0142awnej, i cerkwi \u2013 cerkiew odda\u0142 katolikom na ko\u015bci\u00f3\u0142, a sam zacz\u0105\u0142 odprawia\u0107 nabo\u017ce\u0144stwa we w\u0142asnym domu\u201d W Wierszalinie natomiast, w osadzie zbudowanej w \u015brodku lasu przez \u201ewiernych\u201d zbuntowanego wobec Cerkwi Eliasza Klimowicza, uznanego przez wyznawc\u00f3w za bia\u0142oruskie wcielenie Ilji, podobno \u017cy\u0142o si\u0119 lepie i spokojniej. Nawet szatan nie mia\u0142 tu dost\u0119pu \u2013 twierdzi\u0142 Ilja. \u201eBy\u0142o to w 1936 roku, polnymi drogami pod\u0105\u017ca\u0142a ch\u0142opska procesja \u2026. Cz\u0142owiek na czele d\u017awiga\u0142 du\u017cy drewniany krzy\u017c. Szli ukrzy\u017cowa\u0107 Chrystusa, kt\u00f3ry powt\u00f3rnie na \u015bwiat zst\u0105pi\u0142, tym razem w osobie Eliasza Klimowicza, proroka z Grzybowszczyzny. Nale\u017ca\u0142o go ukrzy\u017cowa\u0107 od nowa, bo tamto odkupienie by\u0142o zbyt dawno, ludzie zapomnieli o ofierze, diabe\u0142 si\u0119 rozpanoszy\u0142 na \u015bwiecie , grzech, sodoma, gomora: nie by\u0142o innego ratunku dla ludzko\u015bci, jak dokona\u0107 wt\u00f3rnego odkupienia\u201d. Ostatecznie jednak pielgrzymi, jak twierdz\u0105 \u015bwiadkowie tych wydarze\u0144, nie zrealizowali swojego zamiaru. Krzy\u017c za\u015b postawili gdzie\u015b w okolicy wsi Ozierskie. Eliasz Klimowicz mar\u0142 w 1939 roku w okolicach Krasnojarska wywieziony przez w\u0142adze sowieckie, Jednak legenda proroka Ilji i Wierszalina \u2013 stolicy nowego \u015bwiata, kt\u00f3r\u0105 zamierza\u0142 stworzy\u0107, przeros\u0142a rzeczywisto\u015b\u0107. Ilja natomiast sta\u0142 si\u0119 z czasem symbolem ludowej, kresowej religijno\u015bci \u2013 prostej i naiwnej, ale niejednokrotnie niepor\u00f3wnywanie g\u0142\u0119bszej ni\u017c ta z jak\u0105 na co dzie\u0144 mamy do czynienia. Eliasz nigdy do sekty nie nale\u017ca\u0142 i \u017cadnej sekty nie stworzy\u0142, by\u0142 przecie\u017c niepi\u015bmienny. Teksty w jego imieniu pisali ludzie, kt\u00f3rzy byli sk\u0142onni czerpa\u0107 korzy\u015bci z jego popularno\u015bci. Klimowicz to by\u0142 cz\u0142owiek bardzo charyzmatyczny, uczciwy, na sw\u00f3j spos\u00f3b g\u0142\u0119bokiej wiary, co zas\u0142uguje na szacunek. Nigdy nie zamierza\u0142 budowa\u0107 \u201estolicy \u015bwiata\u201d. \u201eNowego Jeruzalem\u201d. W ksi\u0105\u017cce \u201eEliasz Fenomen pogranicza \u015bwiadomo\u015bci\u201d Wojciech Za\u0142\u0119ski pisze, \u017ce „Eliaszowi marzy\u0142 si\u0119 klasztor szerz\u0105cy o\u015bwiat\u0119 i zwyk\u0142a szko\u0142a rzemios\u0142a dla okolicznej m\u0142odzie\u017cy. Maj\u0105c nadziej\u0119 na takie rozwi\u0105zanie przekaza\u0142 ca\u0142y sw\u00f3j maj\u0105tek wraz z cerkiewk\u0105 prawos\u0142awnemu Ko\u015bcio\u0142owi”. „Raj na ziemi” – Najpi\u0119kniejszy film\u00f3w ostatnich lat. „Sze\u015b\u0107 godzin poci\u0105giem z g\u0142\u00f3wnego dworca kolejowego w Berlinie. Potem trzy godziny jazdy samochodem z Warszawy.\u00a0Zawsze na wsch\u00f3d, zawsze w stron\u0119 las\u00f3w, przez kraj, gdzie wsie s\u0105 puste, a cmentarze pe\u0142ne.\u00a0I tak tak dalej, a\u017c nie da si\u0119 ju\u017c dalej jecha\u0107, a\u017c piaszczysta droga znika gdzie\u015b w brzozowym lesie Grzybowszczyzny.\u00a0Tam le\u017cy to, co mia\u0142o sta\u0107 si\u0119 stolic\u0105 \u015bwiata: Wierszalin, \u201eNowe Jeruzalem\u201d ch\u0142opskiego proroka Eliasza i jego zwolennik\u00f3w. Miejsce to nie jest pokazane na \u017cadnej mapie, a trafi\u0142em na nie przypadkiem podczas reporta\u017cu o wschodniej Polsce. Spotka\u0142em grup\u0119 starszych ludzi, dla kt\u00f3rych Biblia by\u0142a jak scenariusz na \u017cycie.\u00a0W latach trzydziestych ch\u0142opski prorok przydzieli\u0142 im biblijne role i poprosi\u0142, aby na le\u015bnej polanie zbudowali przysz\u0142\u0105 stolic\u0119 \u015bwiata, raj na ziemi. Kilka lat p\u00f3\u017aniej Eliasz znikn\u0105\u0142 bez \u015bladu.\u00a0Dla mieszka\u0144c\u00f3w wsi pozosta\u0142 zasad\u0105 nadziei, z kt\u00f3r\u0105 przez ponad 70 lat znosili rewolucje, wojny i wysiedlenia.\u00a0Moje pe\u0142ne przyg\u00f3d poszukiwania Eliasza zaprowadzi\u0142y mnie do stalinowskich oboz\u00f3w na Syberii. Fascynuj\u0105ce obrazy przenios\u0142y mnie w dziwny, nieznany \u015bwiat, w kt\u00f3rym biblijny mit miesza\u0142 si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105.\u00a0Nagle losy tych ludzi, odleg\u0142ych od naszego wsp\u00f3\u0142czesnego \u017cycia, wyda\u0142y mi si\u0119 przypowie\u015bci\u0105 o poszukiwaniu sensu \u017cycia”. Tak o Wierszalinie pisa\u0142 Hans Madej tw\u00f3rca jednego z najpi\u0119kniejszych dokument\u00f3w „Raj na ziemi”, dost\u0119pnego do obejrzenia\u00a0tu\u00a0Paradise on Earth \u201eRolnicy pami\u0119tali, \u017ce Dziewica Maryja co noc ukazywa\u0142a si\u0119 ma\u0142emu Eliaszowi: \u201eZbuduj ko\u015bci\u00f3\u0142, Eliaszu!\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142a.\u00a0Kiedy broda si\u0119ga\u0142a mu do piersi, rolnik Eliasz Klimowicz po\u017cyczy\u0142 950 srebrnych rubli i zacz\u0105\u0142 budowa\u0107 fundamenty swojego ko\u015bcio\u0142a…!\u201d \u2014 Aleksander Smoltczyk z \u201eCzekaj\u0105c na Eliasza\u201d, 1995 Jak tu trafi\u0107? Wbrew pozorom odnale\u017a\u0107 drog\u0119 do Wierszalina wcale nie jest trudno. Do Cerkwi Narodzenia \u015bw. Jana Chrzciciela w Starej Grzybowszczy\u017anie doprowadzi nas bez problemu nawigacja. Postawione s\u0105 te\u017c znaki. Ja przyjecha\u0142am drog\u0105 prowadz\u0105c\u0105 z Ostrowa. \u017beby bez problemu trafi\u0107 do Wierszalina najlepiej jest wr\u00f3ci\u0107 drogi kt\u00f3r\u0105 przyjechali\u015bmy, (prowadz\u0105cej z Ostrowa). Jad\u0105c z Ostrowa, \u017ceby dojecha\u0107 do Starej Grzybowszczyzny no rozstajach dr\u00f3g skr\u0119ca\u0142am w lewo, \u017ceby dojecha\u0107 do Osady Wierszalin, trzeba jecha\u0107 dalej prosto, drog\u0105 le\u015bn\u0105. Po oko\u0142o 1,5 km po lewej stronie widoczny b\u0119dzie parking le\u015bny, tam trzeba zostawi\u0107 samoch\u00f3d i skr\u0119ci\u0107 w lewo w \u015bcie\u017ck\u0119 le\u015bn\u0105. Ona doprowadzi nas do Osady. Lubisz to co robi\u0119?\u00a0 B\u0119dzie mi niezmiernie mi\u0142o je\u015bli wypijemy razem kaw\u0119.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":17092,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[160,20],"tags":[],"class_list":["post-17091","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-magiczne-podlasie","category-polska"],"aioseo_notices":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17091","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17091"}],"version-history":[{"count":35,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17091\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17627,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17091\/revisions\/17627"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17092"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17091"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17091"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17091"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}