{"id":2175,"date":"2020-05-28T19:18:55","date_gmt":"2020-05-28T17:18:55","guid":{"rendered":"https:\/\/bloganki.pl\/?p=2175"},"modified":"2026-07-25T20:23:24","modified_gmt":"2026-07-25T18:23:24","slug":"wies-ktora-niczym-sie-nie-wyroznia-ma-jedna-z-najpiekniejszych-atrakcji-w-calej-puszczy-kampinoskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/2020\/05\/28\/wies-ktora-niczym-sie-nie-wyroznia-ma-jedna-z-najpiekniejszych-atrakcji-w-calej-puszczy-kampinoskiej\/","title":{"rendered":"Granica \u2013 niepozorna wie\u015b z niezwyk\u0142ym skansenem w sercu Puszczy Kampinoskiej."},"content":{"rendered":"\r\n

Kilka drewnianych chat, cisza przerywana \u015bpiewem ptak\u00f3w i le\u015bne \u015bcie\u017cki prowadz\u0105ce w g\u0142\u0105b Puszczy Kampinoskiej \u2013 tak wygl\u0105da Granica, miejsce, kt\u00f3re \u0142atwo min\u0105\u0107, a trudno zapomnie\u0107.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Do Granicy mo\u017cna dotrze\u0107 samochodem \u2014 na miejscu znajduje si\u0119 du\u017cy parking. Ja jednak wybra\u0142am rowerow\u0105 wycieczk\u0119 i ruszy\u0142am malownicz\u0105 tras\u0105. Z Leszna do Granicy jest oko\u0142o 14 km, a drog\u0119 wskazuje niebieski szlak.<\/p>\r\n

\"\"
Parking – Granica.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Lubi\u0119 niebieski szlak, a szczeg\u00f3lnie jego odcinek prowadz\u0105cy od wsi Grabina do Karpat. Trasa wiedzie tam malownicz\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105 przez bagna, kt\u00f3re najpi\u0119kniej prezentuj\u0105 si\u0119 w maju. W tym czasie w kanale jest du\u017co wody, kwitnie knie\u0107 b\u0142otna, a w powietrzu unosi si\u0119 intensywny zapach konwalii.<\/p>\r\n

\u015acie\u017cka prowadz\u0105ca po grobli ma oko\u0142o 500 metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci. W czasach, gdy w Zamczysku funkcjonowa\u0142 jeszcze tartak, by\u0142a wysypana trocinami. Dzi\u015b, szczeg\u00f3lnie w okresach wysokiego poziomu wody, przej\u015bcie tym odcinkiem bywa trudne.<\/p>\r\n

Droga przecina Kana\u0142 Olszowiecki \u2013 sztuczny kana\u0142 odwadniaj\u0105cy, kt\u00f3rego budow\u0119 rozpocz\u0119to przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 i kontynuowano a\u017c do 1934 roku.<\/p>\r\n

\"\"
Niebieski szlak odcinek od Grabiny do Karpat.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Niebieski szlak odcinek od Grabiny do Karpat.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Karpaty dzieli od Zamczyska zaledwie 1,5 km. Jest to fragment szlaku, kt\u00f3ry z jednej strony graniczy z terenami bagiennymi, a z drugiej prowadzi w\u015br\u00f3d wydm nazywanych Karpatami. W 1997 roku na powierzchni 31 ha utworzono tutaj obszar ochrony \u015bcis\u0142ej. Wydmy porastaj\u0105 majestatyczne d\u0119by i sosny, a wzd\u0142u\u017c szlaku mo\u017cna podziwia\u0107 kwitn\u0105ce konwalie, kt\u00f3re dodaj\u0105 temu miejscu wyj\u0105tkowego uroku.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Po drodze mo\u017cna zatrzyma\u0107 si\u0119 na chwil\u0119, \u017ceby odwiedzi\u0107 Zamczysko. Wi\u0119cej o tym miejscu, o skarbach kr\u00f3lowej Bony i o tajemniczym grobie w oddzielnym wpisie: tu .<\/a><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n
\"\"
Wiata piknikowa na szlaku do Zamczyska<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Zamczysko<\/figcaption><\/figure>\r\n

<\/strong><\/strong>\r\n
\"\"
Rezerwat Zamczysko – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Rezerwat Zamczysko – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Rezerwat Zamczysko – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Rezerwat Zamczysko – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Rezerwat Zamczysko – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\r\n
\"\"
Rezerwat Zamczysko – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"Obszar
Obszar Ochrony \u015acis\u0142ej Nart – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Tu\u017c za Zamczyskiem rozci\u0105ga si\u0119 obszar ochrony \u015bcis\u0142ej „Nart”, utworzony zosta\u0142 w 1951 r. zajmuje 16,5 ha, Jego patronem zosta\u0142 Stanis\u0142aw Richter – nadle\u015bniczy z Nadle\u015bnictwa Kampinos oraz Kromn\u00f3w. By\u0142 m. im. inicjatorem powstania cmentarza \u017co\u0142nierskiego w Granicy ju\u017c w czasie wojny. Ten male\u0144ki teren poro\u015bni\u0119ty jest przez najstarszy drzewostan sosnowy.<\/p>\r\n

\"\"
Obszar Ochrony \u015acis\u0142ej Nart – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Obszar Ochrony \u015acis\u0142ej Nart – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Obszar Ochrony \u015acis\u0142ej Nart – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Przydro\u017cny krzy\u017c – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

W lesie cisza i spok\u00f3j, nikogo nie ma, jestem tylko ja, po drodze mijam pi\u0119kn\u0105 ponad 100-letni\u0105 kapliczk\u0119 przedstawiaj\u0105c\u0105 figur\u0119 Matki Bo\u017cej oraz przydro\u017cny krzy\u017c.\u00a0<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Ksi\u0105dz Jan Twardowski w jednym ze swoich utwor\u00f3w powiedzia\u0142:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

,, krzy\u017c przypomina nam drog\u0119 … Widzimy krzy\u017ce przydro\u017cne, na kt\u00f3re jesieni\u0105 spadaj\u0105 li\u015bcie, zim\u0105 \u015bnieg, wiosn\u0105 ciep\u0142y deszcz. Latem rzucaj\u0105 cie\u0144. M\u00f3wimy, „krzy\u017cyk na drog\u0119” – to znaczy „z Bogiem”. Krzy\u017c jest drogowskazem. Mo\u017cna i\u015b\u0107 od krzy\u017ca do krzy\u017ca i jeszcze dalej. Nie jest nieszcz\u0119\u015bciem -jest drog\u0105”.<\/strong><\/em><\/p>\r\n

\"\"
Ponad 100-letnia figurka Matki Boskiej – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Miejsce u\u015bwi\u0119cenia krwi\u0105 zamordowanego Tadeusz \u015awierczewskiego – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Po drodze mijam \u0142\u0105k\u0119, kt\u00f3ra z daleka przypomina pla\u017c\u0119. Docieram do Granicy, gdzie chc\u0119 zobaczy\u0107 skansen budownictwa puszcza\u0144skiego oraz \u201eChat\u0119 Kampinosk\u0105\u201d. Wybieramy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na wie\u017c\u0119 widokow\u0105 nad \u201eOlszowieckim B\u0142otem\u201d, pospaceruj\u0119 Alej\u0105 Trzeciego Tysi\u0105clecia oraz odwiedz\u0119 cmentarz wojenny, aby zapali\u0107 tam znicze.<\/p>\r\n

Idea utworzenia muzeum na wolnym powietrzu zrodzi\u0142a si\u0119 w po\u0142owie lat 70. XX wieku. Jej inicjatorami by\u0142y: Towarzystwo Kulturalno-Naukowe w Pruszkowie, Mazowiecki O\u015brodek Bada\u0144 Naukowych oraz Dyrekcja Kampinoskiego Parku Narodowego.<\/p>\r\n

Pierwsz\u0105 zagrod\u0105, kt\u00f3r\u0105 odwiedzamy, jest zagroda \u201eWidymajera\u201d. Jest to przyk\u0142ad zagrody zamo\u017cnego ch\u0142opa, sk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 z pi\u0119ciu obiekt\u00f3w. Centralnym budynkiem jest dwutraktowy dom mieszkalny wybudowany na pocz\u0105tku XX wieku, kt\u00f3ry pierwotnie znajdowa\u0142 si\u0119 w Szyman\u00f3wku ko\u0142o Leszna. Obok niego stoi kryta strzech\u0105 stodo\u0142a przeniesiona z Juliopola. Kolejne obiekty to spichlerze oraz drewutnia, zrekonstruowane na podstawie zabudowa\u0144 z oko\u0142o 1910 roku pochodz\u0105cych ze wsi Maszna. W sk\u0142ad zagrody wchodzi r\u00f3wnie\u017c przeniesiona stamt\u0105d obora datowana na 1902 rok.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n\r\nSkansen budownictwa puszcza\u0144skiego – Granica.\r\n\r\n

\"\"
Skansen budownictwa puszcza\u0144skiego – Granica.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Alej\u0119 Trzeciego Tysi\u0105clecia zlokalizowano na terenie O\u015brodka Dydaktyczno-Muzealnego w Granicy nie bez powodu. Istotne by\u0142o aby odwiedza\u0142o j\u0105 jak najwi\u0119cej ludzi, gdy po latach stanie si\u0119 obiektem refleksji, edukacji i \u017ar\u00f3d\u0142em obywatelskiej odpowiedzialno\u015bci za zachowanie naszego naturalnego dziedzictwa i troski o los Ziemi.<\/p>\r\n

\"\"
Aleja Trzeciego Tysi\u0105clecia – Granica.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Aleja Trzeciego Tysi\u0105clecia – Granica.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Kapliczka Le\u015bnik\u00f3w – Granica.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Id\u0105c drog\u0105 z zagrody „Widymajera” do „Chaty Kampinoskiej” po drodze mijam „Kapliczk\u0119 Le\u015bnik\u00f3w”. Zosta\u0142a ona wybudowana przez kampinoskich le\u015bnik\u00f3w jako votum wdzi\u0119czno\u015bci Matce Boskiej za odzyskanie przez Polsk\u0119 w 1918 roku niepodleg\u0142o\u015bci. Wed\u0142ug ustnych przekaz\u00f3w najstarszych mieszka\u0144c\u00f3w gminy, kapliczka zosta\u0142a zbudowana w latach 20-tych jak ca\u0142a osada Nadle\u015bnictwa.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Materia\u0142em u\u017cytym do budowy kapliczki by\u0142a ceg\u0142a wyrobiona gospodarczym sposobem z gliny pochodz\u0105cej z G\u00f3ry Kampinoskiej z posiad\u0142o\u015bci Ka\u017amierskich.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Od momentu jej powstania co roku w maju przed zachodem s\u0142o\u0144ca, wszyscy mieszka\u0144cy Granicy oraz okolicznych wiosek na g\u0142os dzwonka znajduj\u0105cego si\u0119 w kapliczce zbieraj\u0105 si\u0119 na nabo\u017ce\u0144stwa majowe ku czci Matki Bo\u017cej.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Nabo\u017ce\u0144stwa te odbywa\u0142y si\u0119 tak\u017ce w okresie okupacji niemieckiej oraz po wyzwoleniu Polski, a\u017c do lat 80-tych, kiedy to ludno\u015b\u0107 polskich wiosek na skutek wykupu ziemi i gospodarstw opu\u015bci\u0142a swoje domostwa i przeprowadzi\u0142a si\u0119 do innych miejscowo\u015bci i miast.<\/p>\r\n

\"\"
Chata Kampinoska – Granica.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Chata Kampinoska to drewniany dom kt\u00f3rego w\u0142a\u015bcicielem by\u0142 Tomasz Po\u0142e\u0107. Zosta\u0142 postawiony w 1911 r. z budulca stuletniej wi\u0119kszej cha\u0142upy. Architektura chaty jest typowa dla puszcza\u0144skiej wsi przedwojennego okresu. Wewn\u0105trz domu s\u0105 trzy izby. Pe\u0142ni\u0142y funkcj\u0119 mieszkalno-kuchenn\u0105. Jedynym opa\u0142em by\u0142o drewno. Niegdy\u015b pozyskiwa\u0142o si\u0119 go jako zap\u0142at\u0119 za prace porz\u0105dkowe w lesie.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 wie\u015b Granica liczy\u0142a 40 gospodarstw, Zabudowa mia\u0142a charakter „ulic\u00f3wki”, co oznacza ustawienie dom\u00f3w po jednej lub dw\u00f3ch stronach jedynej drogi we wsi, co wygl\u0105dem przypomina\u0142o ulic\u0119 w mie\u015bcie.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Do czas\u00f3w wojny wszystkie budynki by\u0142y pod strzech\u0105. Poszycie zmieniano co 10-15 lat. Do krycia dach\u00f3w nadawa\u0142a si\u0119 s\u0142oma \u017cytnia, prosta ze zbo\u017ca r\u0119cznie m\u0142\u00f3conego. Ka\u017cdy gospodarz sam wi\u0105za\u0142 s\u0142om\u0119 w snopki na strzech\u0119. Niezb\u0119dnym elementem w ka\u017cdej zagrodzie by\u0142a studnia z \u017curawiem.<\/p>\r\n

\"\"
Chata Kampinoska – Granica.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

W chacie Po\u0142cia mieszkali rodzice z o\u015bmiorgiem dzieci. Dom by\u0142 z zewn\u0105trz bielony wapnem jeden raz w roku przed Wielkanoc\u0105, Do bielenia \u015bcian wewn\u0105trz budynku dodawa\u0142o si\u0119 do wapna klej stolarski, co zapewnia\u0142o wi\u0119ksz\u0105 trwa\u0142o\u015b\u0107. Pod\u0142ogi, okiennice i drzwi s\u0105 z surowego drewna. Kuchnia i piec chlebowy wykonane s\u0105 z ceg\u0142y wi\u0105zanej glin\u0105 z domieszk\u0105 soli kuchennej.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

*\u0179r\u00f3d\u0142o : Fragment wywiadu z Barbar\u0105 Szulczy\u0144sk\u0105 prezesem Stowarzyszenia-Towarzystwo Kampinoskie umieszczonego w Kwartalnik Kampinoskiego Parku Narodowego numer 3(83) 2015 „Puszcza Kampinoska” str. 4-5.<\/p>\r\n

\"\"
Chata Kampinoska – Granica.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Dalej \u015bcie\u017cka prowadzi do cmentarza wojennego z 1939 roku. Zawsze tu zagl\u0105dam, zatrzymam si\u0119 na chwil\u0119, zapal\u0119 znicz.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Mam ogromny szacunek do tego miejsca. Znajduj\u0105 si\u0119 tu groby 800 \u017co\u0142nierzy g\u0142\u00f3wnie z 7 pu\u0142ku Strzelc\u00f3w Konnych Wielkopolskich i 14 Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Jaz\u0142owieckich, poleg\u0142ych podczas bitwy nad Bzur\u0105. W\u015br\u00f3d grob\u00f3w mo\u017cna jeszcze znale\u017a\u0107 miejsca poch\u00f3wku \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej pochodz\u0105ce z lat okupacji.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Nad cmentarzem g\u00f3ruje pomnik autorstwa W\u0142adys\u0142awa Frycza, mam wra\u017cenie, \u017ce strze\u017ce tego miejsca.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Pami\u0119tajcie \u017ceby zabra\u0107 ze sob\u0105 znicz, nie widzia\u0142am, \u017ceby mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 tu gdzie\u015b na miejscu.<\/p>\r\n

\"\"
Cmentarz wojenny – Granica.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Cmentarz wojenny – Granica.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Cmentarz wojenny – Granica.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

\u201c\u015apijcie \u017bo\u0142nierze\u201d<\/strong><\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u201cCi co w tych mogi\u0142ach cichutko \u015bpi\u0105 to \u017co\u0142nierze polscy s\u0105. Po zgie\u0142ku bitew, trudach i znoju tu spoczywaj\u0105 w wiecznym pokoju. Imiona Ich, a nazwiska jakie ? Dla wszystkich jedne, dla wszystkich jednakie. To bohaterzy, to nie\u015bmiertelni. Cz\u0119\u015b\u0107 Im i chwa\u0142a na wieki !\u201d<\/strong><\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Autor nieznany<\/strong><\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

\u015acie\u017cka dydaktyczna \u201cSkrajem Puszczy\u201d. Rozpoczyna si\u0119 przy parkingu w Granicy i prowadzi alej\u0105 d\u0119b\u00f3w. Dalej wida\u0107 k\u0142adk\u0119 do wierzy widokowej, z kt\u00f3rej mo\u017cna obserwowa\u0107 Olszowieckie B\u0142oto. Jest ono ostoj\u0105 wielu gatunk\u00f3w ptak\u00f3w. Pono\u0107 wiosn\u0105 mo\u017cna obserwowa\u0107 tam \u017curawie.\u00a0<\/p>\r\n

\"\"
Granica – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Olszowieckie B\u0142oto – Gran<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Olszowieckie B\u0142oto – Granica.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Olszowieckie B\u0142oto – Granica.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Olszowieckie B\u0142oto – Granica.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Plenerowa wystawa po\u015bwi\u0119cona parkom narodowym – Granica.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
\u015acie\u017cka dydaktyczna „Skrajem Puszczy” – Granica.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
\u015acie\u017cka dydaktyczna „Skrajem Puszczy” – Granica.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

W Granicy mo\u017cna sp\u0119dzi\u0107 ca\u0142y dzie\u0144, bardzo lubi\u0119 tu przyje\u017cd\u017ca\u0107. Jest to te\u017c dobre miejsce wypadowe, ja zawsze zostawiam tu samoch\u00f3d jak wybieram si\u0119 w kierunku Bromierzyka lub Famu\u0142ek \u0141azowskich. My\u015bl\u0119, \u017ce i duzi i mali znajd\u0105 co\u015b dla siebie.<\/p>\r\n

Lubisz to co robi\u0119?\u00a0 B\u0119dzie mi niezmiernie mi\u0142o je\u015bli wypijemy razem kaw\u0119.<\/p>\r\n

\"\"<\/a><\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kilka drewnianych chat, cisza przerywana \u015bpiewem ptak\u00f3w i le\u015bne \u015bcie\u017cki prowadz\u0105ce w g\u0142\u0105b Puszczy Kampinoskiej \u2013 tak wygl\u0105da Granica, miejsce, kt\u00f3re \u0142atwo min\u0105\u0107, a trudno zapomnie\u0107. Do Granicy mo\u017cna dotrze\u0107 samochodem \u2014 na miejscu znajduje si\u0119 du\u017cy parking. Ja jednak wybra\u0142am rowerow\u0105 wycieczk\u0119 i ruszy\u0142am malownicz\u0105 tras\u0105. Z Leszna do Granicy jest oko\u0142o 14 km, a drog\u0119 wskazuje niebieski szlak. Lubi\u0119 niebieski szlak, a szczeg\u00f3lnie jego odcinek prowadz\u0105cy od wsi Grabina do Karpat. Trasa wiedzie tam malownicz\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105 przez bagna, kt\u00f3re najpi\u0119kniej prezentuj\u0105 si\u0119 w maju. W tym czasie w kanale jest du\u017co wody, kwitnie knie\u0107 b\u0142otna, a w powietrzu unosi si\u0119 intensywny zapach konwalii. \u015acie\u017cka prowadz\u0105ca po grobli ma oko\u0142o 500 metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci. W czasach, gdy w Zamczysku funkcjonowa\u0142 jeszcze tartak, by\u0142a wysypana trocinami. Dzi\u015b, szczeg\u00f3lnie w okresach wysokiego poziomu wody, przej\u015bcie tym odcinkiem bywa trudne. Droga przecina Kana\u0142 Olszowiecki \u2013 sztuczny kana\u0142 odwadniaj\u0105cy, kt\u00f3rego budow\u0119 rozpocz\u0119to przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 i kontynuowano a\u017c do 1934 roku. Karpaty dzieli od Zamczyska zaledwie 1,5 km. Jest to fragment szlaku, kt\u00f3ry z jednej strony graniczy z terenami bagiennymi, a z drugiej prowadzi w\u015br\u00f3d wydm nazywanych Karpatami. W 1997 roku na powierzchni 31 ha utworzono tutaj obszar ochrony \u015bcis\u0142ej. Wydmy porastaj\u0105 majestatyczne d\u0119by i sosny, a wzd\u0142u\u017c szlaku mo\u017cna podziwia\u0107 kwitn\u0105ce konwalie, kt\u00f3re dodaj\u0105 temu miejscu wyj\u0105tkowego uroku. Po drodze mo\u017cna zatrzyma\u0107 si\u0119 na chwil\u0119, \u017ceby odwiedzi\u0107 Zamczysko. Wi\u0119cej o tym miejscu, o skarbach kr\u00f3lowej Bony i o tajemniczym grobie w oddzielnym wpisie: tu .   Tu\u017c za Zamczyskiem rozci\u0105ga si\u0119 obszar ochrony \u015bcis\u0142ej „Nart”, utworzony zosta\u0142 w 1951 r. zajmuje 16,5 ha, Jego patronem zosta\u0142 Stanis\u0142aw Richter – nadle\u015bniczy z Nadle\u015bnictwa Kampinos oraz Kromn\u00f3w. By\u0142 m. im. inicjatorem powstania cmentarza \u017co\u0142nierskiego w Granicy ju\u017c w czasie wojny. Ten male\u0144ki teren poro\u015bni\u0119ty jest przez najstarszy drzewostan sosnowy. W lesie cisza i spok\u00f3j, nikogo nie ma, jestem tylko ja, po drodze mijam pi\u0119kn\u0105 ponad 100-letni\u0105 kapliczk\u0119 przedstawiaj\u0105c\u0105 figur\u0119 Matki Bo\u017cej oraz przydro\u017cny krzy\u017c.\u00a0 Ksi\u0105dz Jan Twardowski w jednym ze swoich utwor\u00f3w powiedzia\u0142: ,, krzy\u017c przypomina nam drog\u0119 … Widzimy krzy\u017ce przydro\u017cne, na kt\u00f3re jesieni\u0105 spadaj\u0105 li\u015bcie, zim\u0105 \u015bnieg, wiosn\u0105 ciep\u0142y deszcz. Latem rzucaj\u0105 cie\u0144. M\u00f3wimy, „krzy\u017cyk na drog\u0119” – to znaczy „z Bogiem”. Krzy\u017c jest drogowskazem. Mo\u017cna i\u015b\u0107 od krzy\u017ca do krzy\u017ca i jeszcze dalej. Nie jest nieszcz\u0119\u015bciem -jest drog\u0105”. Po drodze mijam \u0142\u0105k\u0119, kt\u00f3ra z daleka przypomina pla\u017c\u0119. Docieram do Granicy, gdzie chc\u0119 zobaczy\u0107 skansen budownictwa puszcza\u0144skiego oraz \u201eChat\u0119 Kampinosk\u0105\u201d. Wybieramy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na wie\u017c\u0119 widokow\u0105 nad \u201eOlszowieckim B\u0142otem\u201d, pospaceruj\u0119 Alej\u0105 Trzeciego Tysi\u0105clecia oraz odwiedz\u0119 cmentarz wojenny, aby zapali\u0107 tam znicze. Idea utworzenia muzeum na wolnym powietrzu zrodzi\u0142a si\u0119 w po\u0142owie lat 70. XX wieku. Jej inicjatorami by\u0142y: Towarzystwo Kulturalno-Naukowe w Pruszkowie, Mazowiecki O\u015brodek Bada\u0144 Naukowych oraz Dyrekcja Kampinoskiego Parku Narodowego. Pierwsz\u0105 zagrod\u0105, kt\u00f3r\u0105 odwiedzamy, jest zagroda \u201eWidymajera\u201d. Jest to przyk\u0142ad zagrody zamo\u017cnego ch\u0142opa, sk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 z pi\u0119ciu obiekt\u00f3w. Centralnym budynkiem jest dwutraktowy dom mieszkalny wybudowany na pocz\u0105tku XX wieku, kt\u00f3ry pierwotnie znajdowa\u0142 si\u0119 w Szyman\u00f3wku ko\u0142o Leszna. Obok niego stoi kryta strzech\u0105 stodo\u0142a przeniesiona z Juliopola. Kolejne obiekty to spichlerze oraz drewutnia, zrekonstruowane na podstawie zabudowa\u0144 z oko\u0142o 1910 roku pochodz\u0105cych ze wsi Maszna. W sk\u0142ad zagrody wchodzi r\u00f3wnie\u017c przeniesiona stamt\u0105d obora datowana na 1902 rok. Skansen budownictwa puszcza\u0144skiego – Granica. Alej\u0119 Trzeciego Tysi\u0105clecia zlokalizowano na terenie O\u015brodka Dydaktyczno-Muzealnego w Granicy nie bez powodu. Istotne by\u0142o aby odwiedza\u0142o j\u0105 jak najwi\u0119cej ludzi, gdy po latach stanie si\u0119 obiektem refleksji, edukacji i \u017ar\u00f3d\u0142em obywatelskiej odpowiedzialno\u015bci za zachowanie naszego naturalnego dziedzictwa i troski o los Ziemi. Id\u0105c drog\u0105 z zagrody „Widymajera” do „Chaty Kampinoskiej” po drodze mijam „Kapliczk\u0119 Le\u015bnik\u00f3w”. Zosta\u0142a ona wybudowana przez kampinoskich le\u015bnik\u00f3w jako votum wdzi\u0119czno\u015bci Matce Boskiej za odzyskanie przez Polsk\u0119 w 1918 roku niepodleg\u0142o\u015bci. Wed\u0142ug ustnych przekaz\u00f3w najstarszych mieszka\u0144c\u00f3w gminy, kapliczka zosta\u0142a zbudowana w latach 20-tych jak ca\u0142a osada Nadle\u015bnictwa. Materia\u0142em u\u017cytym do budowy kapliczki by\u0142a ceg\u0142a wyrobiona gospodarczym sposobem z gliny pochodz\u0105cej z G\u00f3ry Kampinoskiej z posiad\u0142o\u015bci Ka\u017amierskich. Od momentu jej powstania co roku w maju przed zachodem s\u0142o\u0144ca, wszyscy mieszka\u0144cy Granicy oraz okolicznych wiosek na g\u0142os dzwonka znajduj\u0105cego si\u0119 w kapliczce zbieraj\u0105 si\u0119 na nabo\u017ce\u0144stwa majowe ku czci Matki Bo\u017cej. Nabo\u017ce\u0144stwa te odbywa\u0142y si\u0119 tak\u017ce w okresie okupacji niemieckiej oraz po wyzwoleniu Polski, a\u017c do lat 80-tych, kiedy to ludno\u015b\u0107 polskich wiosek na skutek wykupu ziemi i gospodarstw opu\u015bci\u0142a swoje domostwa i przeprowadzi\u0142a si\u0119 do innych miejscowo\u015bci i miast. Chata Kampinoska to drewniany dom kt\u00f3rego w\u0142a\u015bcicielem by\u0142 Tomasz Po\u0142e\u0107. Zosta\u0142 postawiony w 1911 r. z budulca stuletniej wi\u0119kszej cha\u0142upy. Architektura chaty jest typowa dla puszcza\u0144skiej wsi przedwojennego okresu. Wewn\u0105trz domu s\u0105 trzy izby. Pe\u0142ni\u0142y funkcj\u0119 mieszkalno-kuchenn\u0105. Jedynym opa\u0142em by\u0142o drewno. Niegdy\u015b pozyskiwa\u0142o si\u0119 go jako zap\u0142at\u0119 za prace porz\u0105dkowe w lesie. Przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 wie\u015b Granica liczy\u0142a 40 gospodarstw, Zabudowa mia\u0142a charakter „ulic\u00f3wki”, co oznacza ustawienie dom\u00f3w po jednej lub dw\u00f3ch stronach jedynej drogi we wsi, co wygl\u0105dem przypomina\u0142o ulic\u0119 w mie\u015bcie. Do czas\u00f3w wojny wszystkie budynki by\u0142y pod strzech\u0105. Poszycie zmieniano co 10-15 lat. Do krycia dach\u00f3w nadawa\u0142a si\u0119 s\u0142oma \u017cytnia, prosta ze zbo\u017ca r\u0119cznie m\u0142\u00f3conego. Ka\u017cdy gospodarz sam wi\u0105za\u0142 s\u0142om\u0119 w snopki na strzech\u0119. Niezb\u0119dnym elementem w ka\u017cdej zagrodzie by\u0142a studnia z \u017curawiem. W chacie Po\u0142cia mieszkali rodzice z o\u015bmiorgiem dzieci. Dom by\u0142 z zewn\u0105trz bielony wapnem jeden raz w roku przed Wielkanoc\u0105, Do bielenia \u015bcian wewn\u0105trz budynku dodawa\u0142o si\u0119 do wapna klej stolarski, co zapewnia\u0142o wi\u0119ksz\u0105 trwa\u0142o\u015b\u0107. Pod\u0142ogi, okiennice i drzwi s\u0105 z surowego drewna. Kuchnia i piec chlebowy wykonane s\u0105 z ceg\u0142y wi\u0105zanej glin\u0105 z domieszk\u0105 soli kuchennej. *\u0179r\u00f3d\u0142o : Fragment wywiadu z Barbar\u0105 Szulczy\u0144sk\u0105 prezesem Stowarzyszenia-Towarzystwo Kampinoskie umieszczonego w Kwartalnik Kampinoskiego Parku Narodowego numer 3(83) 2015 „Puszcza Kampinoska” str. 4-5. Dalej \u015bcie\u017cka prowadzi do cmentarza wojennego z 1939 roku. Zawsze tu zagl\u0105dam, zatrzymam si\u0119 na chwil\u0119, zapal\u0119 znicz. Mam ogromny szacunek do tego miejsca. Znajduj\u0105 si\u0119 tu groby 800 \u017co\u0142nierzy g\u0142\u00f3wnie z 7 pu\u0142ku Strzelc\u00f3w Konnych Wielkopolskich i 14 Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Jaz\u0142owieckich, poleg\u0142ych podczas bitwy nad Bzur\u0105. W\u015br\u00f3d grob\u00f3w mo\u017cna jeszcze znale\u017a\u0107 miejsca poch\u00f3wku \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej pochodz\u0105ce z lat okupacji. Nad cmentarzem g\u00f3ruje pomnik autorstwa W\u0142adys\u0142awa Frycza, mam wra\u017cenie, \u017ce strze\u017ce tego miejsca. Pami\u0119tajcie \u017ceby zabra\u0107 ze sob\u0105 znicz, nie widzia\u0142am, \u017ceby mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 tu gdzie\u015b na miejscu. \u201c\u015apijcie \u017bo\u0142nierze\u201d \u201cCi co w tych mogi\u0142ach cichutko \u015bpi\u0105 to \u017co\u0142nierze polscy s\u0105. Po zgie\u0142ku bitew, trudach i znoju tu spoczywaj\u0105 w wiecznym pokoju. Imiona Ich, a nazwiska jakie ? Dla wszystkich jedne, dla wszystkich jednakie. To bohaterzy, to nie\u015bmiertelni. Cz\u0119\u015b\u0107 Im i chwa\u0142a na wieki !\u201d Autor nieznany \u015acie\u017cka dydaktyczna \u201cSkrajem Puszczy\u201d. Rozpoczyna si\u0119 przy parkingu w Granicy i prowadzi alej\u0105 d\u0119b\u00f3w. Dalej wida\u0107 k\u0142adk\u0119 do wierzy widokowej, z kt\u00f3rej mo\u017cna obserwowa\u0107 Olszowieckie B\u0142oto. Jest ono ostoj\u0105 wielu gatunk\u00f3w ptak\u00f3w. Pono\u0107 wiosn\u0105 mo\u017cna obserwowa\u0107 tam \u017curawie.\u00a0 W Granicy mo\u017cna sp\u0119dzi\u0107 ca\u0142y dzie\u0144, bardzo lubi\u0119 tu przyje\u017cd\u017ca\u0107. Jest to te\u017c dobre miejsce wypadowe, ja zawsze zostawiam tu samoch\u00f3d jak wybieram si\u0119 w kierunku Bromierzyka lub Famu\u0142ek \u0141azowskich. My\u015bl\u0119, \u017ce i duzi i mali znajd\u0105 co\u015b dla siebie. Lubisz to co robi\u0119?\u00a0 B\u0119dzie mi niezmiernie mi\u0142o je\u015bli wypijemy razem kaw\u0119.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":16135,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[606,21],"tags":[77,75,299,24,203,377],"class_list":["post-2175","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polecane-szlaki","category-puszcza-kampinoska","tag-chata-kampinoska","tag-granica","tag-kampinoski-park-narodowy","tag-puszcza-kampinoska","tag-skansen-budownictwa-puszczanskiego","tag-skarby-mazowsza"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t