{"id":2717,"date":"2020-12-09T20:06:14","date_gmt":"2020-12-09T19:06:14","guid":{"rendered":"https:\/\/bloganki.pl\/?p=2717"},"modified":"2024-05-02T13:10:57","modified_gmt":"2024-05-02T11:10:57","slug":"szlakiem-cmentarzy-ewangelickich-i-nieczynnej-waskotorowki-puszcza-kampinoska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/2020\/12\/09\/szlakiem-cmentarzy-ewangelickich-i-nieczynnej-waskotorowki-puszcza-kampinoska\/","title":{"rendered":"Szlakiem Cmentarzy Ewangelickich i nieczynnej w\u0105skotor\u00f3wki – Puszcza Kampinoska."},"content":{"rendered":"\r\n

W tamtym roku w Dzie\u0144 Zaduszny odwiedzi\u0142am Cmentarze Ewangelickie znajduj\u0105ce si\u0119 w Puszczy Kampinoskiej. My\u015bl\u0119, \u017ce jeden z najciekawszych znajduje si\u0119 w Wilkowie nad Wis\u0142\u0105. Groby by\u0142y wysprz\u0105tane, na niekt\u00f3rych pali\u0142y si\u0119 znicze. To taki \u017cywy, namacalny znak, \u017ce kto\u015b o tych ludziach jednak ci\u0105gle jeszcze pami\u0119ta. Ale ju\u017c te inne np. w Secyminie Nowym by\u0142y zaniedbane i zapomniane. Mieszka\u0144cy nie wiedzieli nawet nic o ich istnieniu.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Wyszukuj\u0105c informacje na temat Ol\u0119dr\u00f3w (Mennonit\u00f3w) natkn\u0119\u0142am si\u0119 na okre\u015blenie „Bobry Pana Boga”<\/strong>. W Polsce nie brakowa\u0142o przecie\u017c teren\u00f3w zalewowych, czego przyk\u0142adem s\u0105 \u017bu\u0142awy. Polscy rolnicy mieli problem z upraw\u0105 tych teren\u00f3w, zdecydowali si\u0119 zezwoli\u0107 na osadnictwo przybysz\u00f3w w Niderland\u00f3w czy Fryzji. Tak w\u0142a\u015bnie rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 osadnictwo ol\u0119derskie. Pierwsi przybysze zacz\u0119li si\u0119 pojawia\u0107 w Polsce w XV wieku. Do Warszawy dotarli w 1624 roku, pierwsze osady ol\u0119derskie w Puszczy Kampinoskiej dotowane s\u0105 na koniec XVIII wieku. W 1773 r. przybyli do Kazunia, a w 1778 r. do Wilkowa Nowego. Osadnictwo na tych terenach mocno nasili\u0142o si\u0119 po 1793 roku, gdy zosta\u0142y one w\u0142\u0105czone do zaboru pruskiego.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Pocz\u0105tkowo Ol\u0119drzy osiedlaj\u0105cy si\u0119 w Polsce pochodzili z Holandii, ale akurat w przypadku Puszczy Kampinoskiej nale\u017cy m\u00f3wi\u0107 przede wszystkich o Niemcach, a tak\u017ce \u2013 co ciekawe \u2013 o Polakach. Potwierdzaj\u0105 to nie tylko niemieckoj\u0119zyczne inskrypcje na nagrobkach, ale tak\u017ce nazwy miejscowo\u015bci, takie jak cho\u0107by Dziekan\u00f3w Niemiecki (oczywi\u015bcie po II wojnie \u015bwiatowej zosta\u0142y one zmienione).<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[*\u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/kampinoski.eu\/olendrzy<\/a> ]<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Dzisiejsza wyprawa to taki ma\u0142y powr\u00f3t do przesz\u0142o\u015bci, a rozpoczynamy j\u0105 przy cmentarzu ewangelickim w \u015aladowie.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\r\n

Trasa : Nowa Wie\u015b – \u015alad\u00f3w \u2013 Wilcze \u015aladowskie \u2013 Tu\u0142owice \u2013<\/strong>Wilcze Tu\u0142owskie \u2013 Kromn\u00f3w<\/strong><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

\"\"
Nowa Wie\u015b – \u015alad\u00f3w.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
\u015alad\u00f3w.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Do cmentarza ewangelickiego w \u015aladowie, trafi\u0142am bez wi\u0119kszego problemu, przy g\u0142\u00f3wnej drodze numer 575 w miejscowo\u015bci \u015alad\u00f3w <\/strong>znajduje si\u0119 tabliczka, rodzaj drogowskazu z napisem „Cmentarz ewangelicki”. Nagrobki znajduje si\u0119 na g\u00f3rce, w s\u0105siedztwie szko\u0142y podstawowej, przy asfaltowej drodze, w sosnowym lesie.<\/p>\r\n

\"\"
Cmentarz Ewangelicki w \u015aladowie – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Cmentarz Ewangelicki w \u015aladowie – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Cmentarz Ewangelicki w \u015aladowie – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Zachowa\u0142a si\u0119 tu bardzo du\u017ca ilo\u015b\u0107 nagrobk\u00f3w. Wiele z nich pochodzi z ko\u0144ca XIX wieku i pierwszej po\u0142owy XX wieku. Cmentarz pierwotnie by\u0142 mennonicki, p\u00f3\u017aniej ewangelicki. Za\u0142o\u017cony zosta\u0142 prawdopodobnie na pocz\u0105tki XIX wieku.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Koloni\u015bci zwani Ol\u0119drami byli pochodzenia holenderskiego i niemieckiego. Zostali sprowadzeni na tereny dzisiejszej gminy Broch\u00f3w w celu osuszenia bagien i zagospodarowania teren\u00f3w zalewowych. Znani z pracowito\u015bci, oraz surowo\u015bci \u017cycia, zamieszkiwali te tereny przez ponad 150 lat wsp\u00f3\u0142\u017cyj\u0105c z Polakami i tworz\u0105c wielokulturowy krajobraz Mazowsza. W okresie mi\u0119dzywojennym na 797 mieszka\u0144c\u00f3w \u015aladowa, 303 by\u0142o wyznania ewangelickiego.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[*\u0179r\u00f3d\u0142o: tablica informacyjna znajduj\u0105ca si\u0119 na terenie cmentarza.]<\/p>\r\n

\"\"
Cmentarz Ewangelicki w \u015aladowie – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Cmentarz Ewangelicki w \u015aladowie – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
\u015alad\u00f3w.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Kana\u0142 Kromnowski – \u015alad\u00f3w.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Kana\u0142 Kromnowski – \u015alad\u00f3w.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Dalej wyruszy\u0142am zielonym rowerowym szlakiem w stron\u0119 Tu\u0142owic, co prawda zielony szlak po pewnym czasie odbija, ja jednak pojecha\u0142a ca\u0142y czas przed siebie. Dojecha\u0142am do Drogi Jagie\u0142\u0142y (droga numer 705)<\/strong>, skr\u0119ci\u0142am w prawo w stron\u0119 kolejki w\u0105skotorowej. Na szlaku pusto, nie spotka\u0142am nikogo, cisza i spok\u00f3j.<\/p>\r\n

\"\"
\u015alad\u00f3w – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Okolice \u015aladowa – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Le\u015bna droga Wilcze \u015aladowskie.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Zimowisko dla nietoperzy – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Zimowisko dla nietoperzy – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Le\u015bna droga Wilcze \u015aladowskie.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Droga Jagie\u0142\u0142y – okolice Tu\u0142owic.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Tu\u0142owice.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Tu\u0142owice.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Tu\u0142owice.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Wspomnienie kolejek le\u015bnych<\/em> – Puszcza Kampinoska.<\/span><\/h3>\r\n\r\n\r\n\r\n

W latach 1916-17 okupanci niemieccy rozpocz\u0119li w puszczy budow\u0119 kolejki le\u015bnej, kt\u00f3ra mia\u0142a u\u0142atwi\u0107 transport masowo wycinanego drzewostanu. W Niemczech bowiem by\u0142o potrzebne drewno, a najdogodniej by\u0142o je zdobywa\u0107 w krajach okupowanych, nie niszcz\u0105c w\u0142asnych las\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Od Zamczyska tory prowadzi\u0142y do Piask\u00f3w Kr\u00f3lewskich i nad Wis\u0142\u0119. Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci Polacy kontynuowali prace \u2013 kraj by\u0142 wszak biedny a drewno mia\u0142o swoj\u0105 cen\u0119. Jesieni\u0105 1923 roku uko\u0144czono r\u00f3wnie\u017c budow\u0119 w\u0105skotorowej Powiatowej Kolei Sochaczewskiej, kt\u00f3ra wiod\u0142a od stacji kolei normalnotorowej w Sochaczewie do Tu\u0142owic, gdzie rozdziela\u0142a si\u0119 na dwie odnogi, do Wyszogrodu i do Piask\u00f3w Kr\u00f3lewskich.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Piaski sta\u0142y si\u0119 wi\u0119c \u201ew\u0119z\u0142em kolejowym\u201d. \u00a0Znajdowa\u0142 si\u0119 tu tartak i prze\u0142adownia drewna, bowiem kolejka le\u015bna i kolej sochaczewska, mimo i\u017c obie w\u0105skotorowe, r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 rozstawem szyn. Istnia\u0142y te\u017c w Piaskach: tr\u00f3jk\u0105t do obracania lokomotyw, rampa prze\u0142adunkowa i budynek stacyjny oraz studnia do naboru wody dla parowoz\u00f3w. Do dzi\u015b w rejonie zalesionej ju\u017c polany zachowa\u0142y si\u0119 fragmenty tor\u00f3w i zabytkowa zwrotnica (na zach\u00f3d od szlaku \u017c\u00f3\u0142tego).<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

W czasie II wojny \u015bwiatowej Niemcy ponownie podj\u0119li rabunkowy wyr\u0105b puszczy. Pod koniec sierpnia 1944\u00a0 r. wywiad Armii Krajowej otrzyma\u0142 informacje, \u017ce okupanci planuj\u0105 na Wi\u015ble budow\u0119 trzech most\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 ewentualnemu wycofaniu wojsk. Drewno na budow\u0119 by\u0142o przygotowywane w Piaskach, wi\u0119c postanowiono tartak zaatakowa\u0107. Po dok\u0142adnym rozpoznaniu, w nocy z 6 na 7 wrze\u015bnia z oddalonych o ponad 30 km Wierszy wyruszy\u0142a partyzancka kawaleria i wozy z piechot\u0105. Tu\u017c przed p\u00f3\u0142noc\u0105 zacz\u0105\u0142 si\u0119 szturm. Tartak zosta\u0142 zdemolowany, w rezultacie\u00a0 mosty nigdy nie powsta\u0142y.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Wraz z utworzeniem Kampinoskiego Parku Narodowego tartak i stacja w Piaskach straci\u0142y znaczenie, ich budynki rozebrano.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Dzi\u015b turystyczne poci\u0105gi z Sochaczewa docieraj\u0105 jedynie do skraju Parku w Wilczach ko\u0142o Tu\u0142owic.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

[*\u0179r\u00f3d\u0142o: Lechos\u0142aw Herz \u201ePuszcza Kampinoska \u2013 przewodnik\u201d, Oficyna Wydawnicza REWASZ, Pruszk\u00f3w 2012]<\/p>\r\n

\"\"
Stacja kolejowa – Tu\u0142owice.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Stacja kolejowa – Tu\u0142owice.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Stacja kolejowa – Tu\u0142owice.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Stacja kolejowa – Tu\u0142owice.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Z Tu\u0142owic wyruszy\u0142am w powrotn\u0105 drog\u0119 w kierunki miejscowo\u015bci Wilcze Tu\u0142owskie (Droga Jagie\u0142\u0142y) tam odchodzi czerwony szlak<\/strong>. Czerwonym szlakiem jad\u0119 oko\u0142o 4 kilometry, <\/strong>ca\u0142y czas przed siebie, w pewnym momencie docieram do skrzy\u017cowania z torami kolejowymi<\/strong>. Skr\u0119cam w lewo w drog\u0119 po\u017carow\u0105<\/strong>. I jad\u0119 ca\u0142y czas wzd\u0142u\u017c tor\u00f3w. Po oko\u0142o kolejnych 4 kilometrach po prawej stronie stoi przydro\u017cy krzy\u017c, to znak, \u017ce musz\u0119 skr\u0119ci\u0107 w lewo, \u017ceby dotrze\u0107 do Kromnowa.<\/strong><\/p>\r\n

\"\"
Okolice Tu\u0142owic – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Okolice Tu\u0142owic – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Pozosta\u0142o\u015bci kolejki le\u015bnej w Puszczy Kampinoskiej.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Pozosta\u0142o\u015bci kolejki le\u015bnej w Puszczy Kampinoskiej.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Pozosta\u0142o\u015bci kolejki le\u015bnej w Puszczy Kampinoskiej.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Kromn\u00f3w – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Kromn\u00f3w – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Kromn\u00f3w – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Kromn\u00f3w – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Cmentarz Ewangelicki w Kromnowie – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Cmentarz Ewangelicki w Kromnowie, jest ukryty w lesie, bardzo ci\u0119\u017cko jest go znale\u017a\u0107. Ja b\u0142\u0105dzi\u0142am, pyta\u0142am mieszka\u0144c\u00f3w, oni te\u017c nic nie wiedzieli, zacz\u0105\u0142 pada\u0107 deszcz, by\u0142am ju\u017c zrezygnowana, dopiero zapuka\u0142am do jednego z dom\u00f3w i mi\u0142a starsza pani mnie pokierowa\u0142a. Groby by\u0142y praktycznie niewidoczne, znalaz\u0142am kilka p\u0142yt ukrytych w paprociach. Na 370 mieszka\u0144c\u00f3w Kromnowa 148 by\u0142o wyznania ewangelickiego.<\/p>\r\n

\"\"
Cmentarz Ewangelicki w Kromnowie – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Cmentarz Ewangelicki w Kromnowie – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Cmentarz Ewangelicki w Kromnowie – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n

Lubisz to co robi\u0119?\u00a0 B\u0119dzie mi niezmiernie mi\u0142o je\u015bli wypijemy razem kaw\u0119.<\/p>\r\n

\"\"<\/a><\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W tamtym roku w Dzie\u0144 Zaduszny odwiedzi\u0142am Cmentarze Ewangelickie znajduj\u0105ce si\u0119 w Puszczy Kampinoskiej. My\u015bl\u0119, \u017ce jeden z najciekawszych znajduje si\u0119 w Wilkowie nad Wis\u0142\u0105. Groby by\u0142y wysprz\u0105tane, na niekt\u00f3rych pali\u0142y si\u0119 znicze. To taki \u017cywy, namacalny znak, \u017ce kto\u015b o tych ludziach jednak ci\u0105gle jeszcze pami\u0119ta. Ale ju\u017c te inne np. w Secyminie Nowym by\u0142y zaniedbane i zapomniane. Mieszka\u0144cy nie wiedzieli nawet nic o ich istnieniu. Wyszukuj\u0105c informacje na temat Ol\u0119dr\u00f3w (Mennonit\u00f3w) natkn\u0119\u0142am si\u0119 na okre\u015blenie „Bobry Pana Boga”. W Polsce nie brakowa\u0142o przecie\u017c teren\u00f3w zalewowych, czego przyk\u0142adem s\u0105 \u017bu\u0142awy. Polscy rolnicy mieli problem z upraw\u0105 tych teren\u00f3w, zdecydowali si\u0119 zezwoli\u0107 na osadnictwo przybysz\u00f3w w Niderland\u00f3w czy Fryzji. Tak w\u0142a\u015bnie rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 osadnictwo ol\u0119derskie. Pierwsi przybysze zacz\u0119li si\u0119 pojawia\u0107 w Polsce w XV wieku. Do Warszawy dotarli w 1624 roku, pierwsze osady ol\u0119derskie w Puszczy Kampinoskiej dotowane s\u0105 na koniec XVIII wieku. W 1773 r. przybyli do Kazunia, a w 1778 r. do Wilkowa Nowego. Osadnictwo na tych terenach mocno nasili\u0142o si\u0119 po 1793 roku, gdy zosta\u0142y one w\u0142\u0105czone do zaboru pruskiego. Pocz\u0105tkowo Ol\u0119drzy osiedlaj\u0105cy si\u0119 w Polsce pochodzili z Holandii, ale akurat w przypadku Puszczy Kampinoskiej nale\u017cy m\u00f3wi\u0107 przede wszystkich o Niemcach, a tak\u017ce \u2013 co ciekawe \u2013 o Polakach. Potwierdzaj\u0105 to nie tylko niemieckoj\u0119zyczne inskrypcje na nagrobkach, ale tak\u017ce nazwy miejscowo\u015bci, takie jak cho\u0107by Dziekan\u00f3w Niemiecki (oczywi\u015bcie po II wojnie \u015bwiatowej zosta\u0142y one zmienione). [*\u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/kampinoski.eu\/olendrzy ] Dzisiejsza wyprawa to taki ma\u0142y powr\u00f3t do przesz\u0142o\u015bci, a rozpoczynamy j\u0105 przy cmentarzu ewangelickim w \u015aladowie. Trasa : Nowa Wie\u015b – \u015alad\u00f3w \u2013 Wilcze \u015aladowskie \u2013 Tu\u0142owice \u2013Wilcze Tu\u0142owskie \u2013 Kromn\u00f3w Do cmentarza ewangelickiego w \u015aladowie, trafi\u0142am bez wi\u0119kszego problemu, przy g\u0142\u00f3wnej drodze numer 575 w miejscowo\u015bci \u015alad\u00f3w znajduje si\u0119 tabliczka, rodzaj drogowskazu z napisem „Cmentarz ewangelicki”. Nagrobki znajduje si\u0119 na g\u00f3rce, w s\u0105siedztwie szko\u0142y podstawowej, przy asfaltowej drodze, w sosnowym lesie. Zachowa\u0142a si\u0119 tu bardzo du\u017ca ilo\u015b\u0107 nagrobk\u00f3w. Wiele z nich pochodzi z ko\u0144ca XIX wieku i pierwszej po\u0142owy XX wieku. Cmentarz pierwotnie by\u0142 mennonicki, p\u00f3\u017aniej ewangelicki. Za\u0142o\u017cony zosta\u0142 prawdopodobnie na pocz\u0105tki XIX wieku. Koloni\u015bci zwani Ol\u0119drami byli pochodzenia holenderskiego i niemieckiego. Zostali sprowadzeni na tereny dzisiejszej gminy Broch\u00f3w w celu osuszenia bagien i zagospodarowania teren\u00f3w zalewowych. Znani z pracowito\u015bci, oraz surowo\u015bci \u017cycia, zamieszkiwali te tereny przez ponad 150 lat wsp\u00f3\u0142\u017cyj\u0105c z Polakami i tworz\u0105c wielokulturowy krajobraz Mazowsza. W okresie mi\u0119dzywojennym na 797 mieszka\u0144c\u00f3w \u015aladowa, 303 by\u0142o wyznania ewangelickiego. [*\u0179r\u00f3d\u0142o: tablica informacyjna znajduj\u0105ca si\u0119 na terenie cmentarza.] Dalej wyruszy\u0142am zielonym rowerowym szlakiem w stron\u0119 Tu\u0142owic, co prawda zielony szlak po pewnym czasie odbija, ja jednak pojecha\u0142a ca\u0142y czas przed siebie. Dojecha\u0142am do Drogi Jagie\u0142\u0142y (droga numer 705), skr\u0119ci\u0142am w prawo w stron\u0119 kolejki w\u0105skotorowej. Na szlaku pusto, nie spotka\u0142am nikogo, cisza i spok\u00f3j. Wspomnienie kolejek le\u015bnych – Puszcza Kampinoska. W latach 1916-17 okupanci niemieccy rozpocz\u0119li w puszczy budow\u0119 kolejki le\u015bnej, kt\u00f3ra mia\u0142a u\u0142atwi\u0107 transport masowo wycinanego drzewostanu. W Niemczech bowiem by\u0142o potrzebne drewno, a najdogodniej by\u0142o je zdobywa\u0107 w krajach okupowanych, nie niszcz\u0105c w\u0142asnych las\u00f3w. Od Zamczyska tory prowadzi\u0142y do Piask\u00f3w Kr\u00f3lewskich i nad Wis\u0142\u0119. Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci Polacy kontynuowali prace \u2013 kraj by\u0142 wszak biedny a drewno mia\u0142o swoj\u0105 cen\u0119. Jesieni\u0105 1923 roku uko\u0144czono r\u00f3wnie\u017c budow\u0119 w\u0105skotorowej Powiatowej Kolei Sochaczewskiej, kt\u00f3ra wiod\u0142a od stacji kolei normalnotorowej w Sochaczewie do Tu\u0142owic, gdzie rozdziela\u0142a si\u0119 na dwie odnogi, do Wyszogrodu i do Piask\u00f3w Kr\u00f3lewskich. Piaski sta\u0142y si\u0119 wi\u0119c \u201ew\u0119z\u0142em kolejowym\u201d. \u00a0Znajdowa\u0142 si\u0119 tu tartak i prze\u0142adownia drewna, bowiem kolejka le\u015bna i kolej sochaczewska, mimo i\u017c obie w\u0105skotorowe, r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 rozstawem szyn. Istnia\u0142y te\u017c w Piaskach: tr\u00f3jk\u0105t do obracania lokomotyw, rampa prze\u0142adunkowa i budynek stacyjny oraz studnia do naboru wody dla parowoz\u00f3w. Do dzi\u015b w rejonie zalesionej ju\u017c polany zachowa\u0142y si\u0119 fragmenty tor\u00f3w i zabytkowa zwrotnica (na zach\u00f3d od szlaku \u017c\u00f3\u0142tego). W czasie II wojny \u015bwiatowej Niemcy ponownie podj\u0119li rabunkowy wyr\u0105b puszczy. Pod koniec sierpnia 1944\u00a0 r. wywiad Armii Krajowej otrzyma\u0142 informacje, \u017ce okupanci planuj\u0105 na Wi\u015ble budow\u0119 trzech most\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 ewentualnemu wycofaniu wojsk. Drewno na budow\u0119 by\u0142o przygotowywane w Piaskach, wi\u0119c postanowiono tartak zaatakowa\u0107. Po dok\u0142adnym rozpoznaniu, w nocy z 6 na 7 wrze\u015bnia z oddalonych o ponad 30 km Wierszy wyruszy\u0142a partyzancka kawaleria i wozy z piechot\u0105. Tu\u017c przed p\u00f3\u0142noc\u0105 zacz\u0105\u0142 si\u0119 szturm. Tartak zosta\u0142 zdemolowany, w rezultacie\u00a0 mosty nigdy nie powsta\u0142y. Wraz z utworzeniem Kampinoskiego Parku Narodowego tartak i stacja w Piaskach straci\u0142y znaczenie, ich budynki rozebrano. Dzi\u015b turystyczne poci\u0105gi z Sochaczewa docieraj\u0105 jedynie do skraju Parku w Wilczach ko\u0142o Tu\u0142owic. [*\u0179r\u00f3d\u0142o: Lechos\u0142aw Herz \u201ePuszcza Kampinoska \u2013 przewodnik\u201d, Oficyna Wydawnicza REWASZ, Pruszk\u00f3w 2012] Z Tu\u0142owic wyruszy\u0142am w powrotn\u0105 drog\u0119 w kierunki miejscowo\u015bci Wilcze Tu\u0142owskie (Droga Jagie\u0142\u0142y) tam odchodzi czerwony szlak. Czerwonym szlakiem jad\u0119 oko\u0142o 4 kilometry, ca\u0142y czas przed siebie, w pewnym momencie docieram do skrzy\u017cowania z torami kolejowymi. Skr\u0119cam w lewo w drog\u0119 po\u017carow\u0105. I jad\u0119 ca\u0142y czas wzd\u0142u\u017c tor\u00f3w. Po oko\u0142o kolejnych 4 kilometrach po prawej stronie stoi przydro\u017cy krzy\u017c, to znak, \u017ce musz\u0119 skr\u0119ci\u0107 w lewo, \u017ceby dotrze\u0107 do Kromnowa. Cmentarz Ewangelicki w Kromnowie, jest ukryty w lesie, bardzo ci\u0119\u017cko jest go znale\u017a\u0107. Ja b\u0142\u0105dzi\u0142am, pyta\u0142am mieszka\u0144c\u00f3w, oni te\u017c nic nie wiedzieli, zacz\u0105\u0142 pada\u0107 deszcz, by\u0142am ju\u017c zrezygnowana, dopiero zapuka\u0142am do jednego z dom\u00f3w i mi\u0142a starsza pani mnie pokierowa\u0142a. Groby by\u0142y praktycznie niewidoczne, znalaz\u0142am kilka p\u0142yt ukrytych w paprociach. Na 370 mieszka\u0144c\u00f3w Kromnowa 148 by\u0142o wyznania ewangelickiego. Lubisz to co robi\u0119?\u00a0 B\u0119dzie mi niezmiernie mi\u0142o je\u015bli wypijemy razem kaw\u0119.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":15987,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[606,21,605],"tags":[314,299,372,32,312,31,24,377,371,313],"class_list":["post-2717","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polecane-szlaki","category-puszcza-kampinoska","category-puszczanscy-olendrzy","tag-cmentarze-ewangelickie","tag-kampinoski-park-narodowy","tag-kolejki-lesne","tag-mennonici","tag-nieczynna-waskotorowka","tag-oledrzy","tag-puszcza-kampinoska","tag-skarby-mazowsza","tag-tulowice","tag-waskotorowka"],"aioseo_notices":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2717","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2717"}],"version-history":[{"count":56,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2717\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16940,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2717\/revisions\/16940"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15987"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2717"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2717"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2717"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}