{"id":4391,"date":"2020-11-12T20:53:20","date_gmt":"2020-11-12T19:53:20","guid":{"rendered":"https:\/\/bloganki.pl\/?p=4391"},"modified":"2023-09-08T19:11:47","modified_gmt":"2023-09-08T17:11:47","slug":"od-recznika-do-wstazki-czyli-o-zwyczaju-zdobienia-krzyzy-na-podlasiu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/2020\/11\/12\/od-recznika-do-wstazki-czyli-o-zwyczaju-zdobienia-krzyzy-na-podlasiu\/","title":{"rendered":"Od r\u0119cznika do wst\u0105\u017cki czyli o zwyczaju zdobienia krzy\u017cy na Podlasiu."},"content":{"rendered":"\r\n

O tym, jak wielk\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu naszych przodk\u00f3w odgrywa\u0142 r\u0119cznik, opowiada s\u0142owia\u0144ska legenda o zapadaniu ziemi w zimowy odpoczynek. Wszystkie w\u0119\u017ce i gady oddalaj\u0105 si\u0119 na ten czas do Wyraju. Je\u015bli kto\u015b ma w sobie wystarczaj\u0105co du\u017co odwagi, mo\u017ce ujrze\u0107 ten gadzi poch\u00f3d, gdy zdecyduje si\u0119 p\u00f3j\u015b\u0107 noc\u0105 do lasu. Na czele tego osobliwego pochodu idzie W\u0105\u017c-Kr\u00f3l, w z\u0142otej koronie na g\u0142owie \u2013 symbol mocy i m\u0105dro\u015bci. Nasi przodkowie radzili: nie przegapcie tego momentu, roz\u015bcielcie na ziemi r\u0119cznik, kl\u0119knijcie na nim i oddajcie pok\u0142on. W\u0105\u017c-Kr\u00f3l zdejmie swoj\u0105 koron\u0119 i i przeka\u017ce j\u0105 wam, a wraz z ni\u0105 sekretn\u0105 wiedz\u0119 na temat wszech\u015bwiata, m\u0105dro\u015b\u0107, dar jasnowidzenia oraz rozumienia mowy przyrody. T\u0119 w\u0142a\u015bnie tajemn\u0105 wiedz\u0119, kod \u017cycia i wszech\u015bwiata, zakl\u0119cia, pro\u015bby i marzenia, a tak\u017ce opowie\u015bci o swoim \u017cyciu wyszywa\u0142y kobiety na lnianym p\u0142\u00f3tnie.<\/p>\r\n

\"\"
Haftowane r\u0119czniki – SkanSen Soce .<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Ludowe r\u0119czniki obrz\u0119dowe towarzyszy\u0142y mieszka\u0144com prawos\u0142awnego Podlasia w najwa\u017cniejszych momentach ich \u017cycia, od narodzin do \u015bmierci.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Kobieta w trakcie porodu, aby u\u015bmierzy\u0107 b\u00f3l przewiesza\u0142a r\u0119cznik przez belk\u0119 na suficie i trzymaj\u0105c si\u0119 za jego ko\u0144ce rodzi\u0142a. Dziecko od razu po przyj\u015bciu na \u015bwiat otulano w nowy r\u0119cznik, kt\u00f3ry towarzyszy\u0142 mu do ko\u0144ca \u017cycia (zawini\u0119cie to by\u0142o symbolicznym przyj\u0119ciem noworodka w poczet cz\u0142onk\u00f3w rodziny). Niemowl\u0119, po swojej pierwszej w \u017cyciu k\u0105pieli, owijano w bia\u0142\u0105 pieluszk\u0119 i przewi\u0105zywano r\u0119cznikiem wykonanym z cienkiej tkaniny.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Ka\u017cda m\u0142oda dziewczyna przed zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bciem mia\u0142a obowi\u0105zek w\u0142asnor\u0119cznie utka\u0107 i wyhaftowa\u0107 odpowiedni\u0105 liczb\u0119 obrz\u0119dowych r\u0119cznik\u00f3w.<\/p>\r\n

\"\"
„\u015awi\u0119ty K\u0105t” – SkanSen Soce.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
„\u015awi\u0119ty K\u0105t” – SkanSen Soce.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
„\u015awi\u0119ty K\u0105t” – SkanSen Soce.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
„\u015awi\u0119ty K\u0105t” – SkanSen Soce.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

R\u0119czniki obrz\u0119dowe by\u0142y otaczane szczeg\u00f3ln\u0105 czci\u0105. Stanowi\u0142y symbol \u017cycia rodzinnego, by\u0142y znakiem rodu. W domu wieszano go zazwyczaj w „\u015bwi\u0119tym k\u0105cie”<\/strong>, dekorowano tak ikony. Zgodnie z tradycj\u0105 „\u015bwi\u0119ty k\u0105t” znajdowa\u0142 si\u0119 naprzeciwko pieca.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

W cerkwi podczas ceremonii \u015blubnej, para m\u0142oda mia\u0142a r\u0119cznik pod stopami jako symbol wsp\u00f3lnego rozpocz\u0119cia \u017cycia. W trakcie ceremonii obchodzili o\u0142tarz dooko\u0142a trzy razy. Zdaniem panny m\u0142odej by\u0142o w\u00f3wczas zaczepi\u0107 praw\u0105 nog\u0105 i r\u0119cznik i poci\u0105gn\u0105\u0107 go za sob\u0105. Wierzono, \u017ce dzi\u0119ki temu obecne na \u015blubie dziewczyny w nied\u0142ugim czasie tak\u017ce wyjd\u0105 za m\u0105\u017c.<\/p>\r\n

\"\"
„\u015awi\u0119ty K\u0105t” – Kaniuki.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

To w\u0142a\u015bnie r\u0119czniki by\u0142y te\u017c nieod\u0142\u0105cznym elementem pogrzeb\u00f3w. Tu\u017c po \u015bmierci zawieszano go na ikonie i w nim mia\u0142a znale\u017a\u0107 schronienie dusza zmar\u0142ego. Haftowane r\u0119czniki wieszano tak\u017ce na krzy\u017cu pogrzebowym. R\u0119cznik stawa\u0142 si\u0119 tym samum przewodnikiem zmar\u0142ego w ostatniej drodze<\/em><\/strong>.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Temat niebieskich wst\u0105\u017ceczek na pomnikach nie dawa\u0142 mi d\u0142ugo spokoju. Z czasem miejsce r\u0119cznik\u00f3w zast\u0105pi\u0142y najcz\u0119\u015bciej w\u0142a\u015bnie niebieskie wst\u0105\u017cki. Niebieski to przecie\u017c kolor Matki Boskiej.<\/p>\r\n

\"\"
Cmentarz w Paw\u0142ach.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Cmentarz w Paw\u0142ach.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Niebieska wst\u0105\u017ceczka na pomniku – Podlasie.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n
\"\"
Krzy\u017ce przydro\u017cne w miejscowo\u015bci Soce.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Krzy\u017c przydro\u017cny – Cie\u0142uszki.<\/figcaption><\/figure>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Haftowany r\u0119cznik jest charakterystycznym elementem dekoracyjnym kapliczek. Opr\u00f3cz funkcji dekoracyjnej ozdabianie p\u0142\u00f3ciennym r\u0119cznikiem ma w tradycji ludowej charakter symboliczny (religijny). P\u0142\u00f3tno towarzyszy bowiem cz\u0142owiekowi w \u017cyciowych obrz\u0119dach, \u015bwi\u0119tach liturgicznych. Zawijanie r\u0119cznika wok\u00f3\u0142 krucyfiksu nadawa\u0142o magicznego znaczenia i mia\u0142o mie\u0107 dobroczynny wp\u0142yw poprzez kontakt z Sacrum na osob\u0119, kt\u00f3ra r\u0119cznik przynios\u0142a lub wykona\u0142a.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Szczeg\u00f3lne dekorowanie kapliczek i krzy\u017cy przydro\u017cnych (tzw. \u201emajenie\u201d<\/strong>) odbywa si\u0119 na czas \u015bwi\u0105t religijnych zwi\u0105zanych z osob\u0105 ich patrona oraz na okres odbywaj\u0105cych si\u0119 specjalnych nabo\u017ce\u0144stw i modlitw, jak maj\u00f3wki lub r\u00f3\u017caniec.<\/p>\r\n

\"\"
Kapliczka – Rybo\u0142y.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Kapliczka – Rybo\u0142y.<\/figcaption><\/figure>\r\n
\"\"
Kapliczka – Rybo\u0142y.<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Do dnia dzisiejszego mo\u017cemy spotka\u0107 na Podlasiu krzy\u017ce przydro\u017cne, na kt\u00f3rych na wietrze delikatnie powiewa, r\u0119cznie haftowany r\u0119cznik ludowy. Wiele pomnik\u00f3w na cmentarzach ozdobionych jest niebiesk\u0105 wst\u0105\u017ck\u0105 i w wielu domach jest jeszcze „\u015bwi\u0119ty k\u0105t”. W symbolice r\u0119cznika splataj\u0105 si\u0119 zatem ze sob\u0105 rado\u015b\u0107 i smutek, \u017cycie i \u015bmier\u0107.<\/p>\r\n

Lubisz to co robi\u0119?\u00a0 B\u0119dzie mi niezmiernie mi\u0142o je\u015bli wypijemy razem kaw\u0119.<\/p>\r\n

\"\"<\/a><\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O tym, jak wielk\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu naszych przodk\u00f3w odgrywa\u0142 r\u0119cznik, opowiada s\u0142owia\u0144ska legenda o zapadaniu ziemi w zimowy odpoczynek. Wszystkie w\u0119\u017ce i gady oddalaj\u0105 si\u0119 na ten czas do Wyraju. Je\u015bli kto\u015b ma w sobie wystarczaj\u0105co du\u017co odwagi, mo\u017ce ujrze\u0107 ten gadzi poch\u00f3d, gdy zdecyduje si\u0119 p\u00f3j\u015b\u0107 noc\u0105 do lasu. Na czele tego osobliwego pochodu idzie W\u0105\u017c-Kr\u00f3l, w z\u0142otej koronie na g\u0142owie \u2013 symbol mocy i m\u0105dro\u015bci. Nasi przodkowie radzili: nie przegapcie tego momentu, roz\u015bcielcie na ziemi r\u0119cznik, kl\u0119knijcie na nim i oddajcie pok\u0142on. W\u0105\u017c-Kr\u00f3l zdejmie swoj\u0105 koron\u0119 i i przeka\u017ce j\u0105 wam, a wraz z ni\u0105 sekretn\u0105 wiedz\u0119 na temat wszech\u015bwiata, m\u0105dro\u015b\u0107, dar jasnowidzenia oraz rozumienia mowy przyrody. T\u0119 w\u0142a\u015bnie tajemn\u0105 wiedz\u0119, kod \u017cycia i wszech\u015bwiata, zakl\u0119cia, pro\u015bby i marzenia, a tak\u017ce opowie\u015bci o swoim \u017cyciu wyszywa\u0142y kobiety na lnianym p\u0142\u00f3tnie. Ludowe r\u0119czniki obrz\u0119dowe towarzyszy\u0142y mieszka\u0144com prawos\u0142awnego Podlasia w najwa\u017cniejszych momentach ich \u017cycia, od narodzin do \u015bmierci. Kobieta w trakcie porodu, aby u\u015bmierzy\u0107 b\u00f3l przewiesza\u0142a r\u0119cznik przez belk\u0119 na suficie i trzymaj\u0105c si\u0119 za jego ko\u0144ce rodzi\u0142a. Dziecko od razu po przyj\u015bciu na \u015bwiat otulano w nowy r\u0119cznik, kt\u00f3ry towarzyszy\u0142 mu do ko\u0144ca \u017cycia (zawini\u0119cie to by\u0142o symbolicznym przyj\u0119ciem noworodka w poczet cz\u0142onk\u00f3w rodziny). Niemowl\u0119, po swojej pierwszej w \u017cyciu k\u0105pieli, owijano w bia\u0142\u0105 pieluszk\u0119 i przewi\u0105zywano r\u0119cznikiem wykonanym z cienkiej tkaniny. Ka\u017cda m\u0142oda dziewczyna przed zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bciem mia\u0142a obowi\u0105zek w\u0142asnor\u0119cznie utka\u0107 i wyhaftowa\u0107 odpowiedni\u0105 liczb\u0119 obrz\u0119dowych r\u0119cznik\u00f3w. R\u0119czniki obrz\u0119dowe by\u0142y otaczane szczeg\u00f3ln\u0105 czci\u0105. Stanowi\u0142y symbol \u017cycia rodzinnego, by\u0142y znakiem rodu. W domu wieszano go zazwyczaj w „\u015bwi\u0119tym k\u0105cie”, dekorowano tak ikony. Zgodnie z tradycj\u0105 „\u015bwi\u0119ty k\u0105t” znajdowa\u0142 si\u0119 naprzeciwko pieca. W cerkwi podczas ceremonii \u015blubnej, para m\u0142oda mia\u0142a r\u0119cznik pod stopami jako symbol wsp\u00f3lnego rozpocz\u0119cia \u017cycia. W trakcie ceremonii obchodzili o\u0142tarz dooko\u0142a trzy razy. Zdaniem panny m\u0142odej by\u0142o w\u00f3wczas zaczepi\u0107 praw\u0105 nog\u0105 i r\u0119cznik i poci\u0105gn\u0105\u0107 go za sob\u0105. Wierzono, \u017ce dzi\u0119ki temu obecne na \u015blubie dziewczyny w nied\u0142ugim czasie tak\u017ce wyjd\u0105 za m\u0105\u017c. To w\u0142a\u015bnie r\u0119czniki by\u0142y te\u017c nieod\u0142\u0105cznym elementem pogrzeb\u00f3w. Tu\u017c po \u015bmierci zawieszano go na ikonie i w nim mia\u0142a znale\u017a\u0107 schronienie dusza zmar\u0142ego. Haftowane r\u0119czniki wieszano tak\u017ce na krzy\u017cu pogrzebowym. R\u0119cznik stawa\u0142 si\u0119 tym samum przewodnikiem zmar\u0142ego w ostatniej drodze. Temat niebieskich wst\u0105\u017ceczek na pomnikach nie dawa\u0142 mi d\u0142ugo spokoju. Z czasem miejsce r\u0119cznik\u00f3w zast\u0105pi\u0142y najcz\u0119\u015bciej w\u0142a\u015bnie niebieskie wst\u0105\u017cki. Niebieski to przecie\u017c kolor Matki Boskiej. Haftowany r\u0119cznik jest charakterystycznym elementem dekoracyjnym kapliczek. Opr\u00f3cz funkcji dekoracyjnej ozdabianie p\u0142\u00f3ciennym r\u0119cznikiem ma w tradycji ludowej charakter symboliczny (religijny). P\u0142\u00f3tno towarzyszy bowiem cz\u0142owiekowi w \u017cyciowych obrz\u0119dach, \u015bwi\u0119tach liturgicznych. Zawijanie r\u0119cznika wok\u00f3\u0142 krucyfiksu nadawa\u0142o magicznego znaczenia i mia\u0142o mie\u0107 dobroczynny wp\u0142yw poprzez kontakt z Sacrum na osob\u0119, kt\u00f3ra r\u0119cznik przynios\u0142a lub wykona\u0142a. Szczeg\u00f3lne dekorowanie kapliczek i krzy\u017cy przydro\u017cnych (tzw. \u201emajenie\u201d) odbywa si\u0119 na czas \u015bwi\u0105t religijnych zwi\u0105zanych z osob\u0105 ich patrona oraz na okres odbywaj\u0105cych si\u0119 specjalnych nabo\u017ce\u0144stw i modlitw, jak maj\u00f3wki lub r\u00f3\u017caniec. Do dnia dzisiejszego mo\u017cemy spotka\u0107 na Podlasiu krzy\u017ce przydro\u017cne, na kt\u00f3rych na wietrze delikatnie powiewa, r\u0119cznie haftowany r\u0119cznik ludowy. Wiele pomnik\u00f3w na cmentarzach ozdobionych jest niebiesk\u0105 wst\u0105\u017ck\u0105 i w wielu domach jest jeszcze „\u015bwi\u0119ty k\u0105t”. W symbolice r\u0119cznika splataj\u0105 si\u0119 zatem ze sob\u0105 rado\u015b\u0107 i smutek, \u017cycie i \u015bmier\u0107. Lubisz to co robi\u0119?\u00a0 B\u0119dzie mi niezmiernie mi\u0142o je\u015bli wypijemy razem kaw\u0119.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":15848,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[160,20],"tags":[344,158,345],"class_list":["post-4391","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-magiczne-podlasie","category-polska","tag-haftowane-reczniki","tag-magiczne-podlasie","tag-zdobienie-krzyzy-na-podlasiu"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t