{"id":6342,"date":"2021-02-21T23:20:25","date_gmt":"2021-02-21T22:20:25","guid":{"rendered":"https:\/\/bloganki.pl\/?p=6342"},"modified":"2022-11-21T20:05:52","modified_gmt":"2022-11-21T19:05:52","slug":"malta-wyspa-rycerzy-sw-jana-atrakcje-zabytki-ciekawe-miejsca-10-miejsc-ktore-warto-zobaczyc-zeby-poczuc-jej-prawdziwy-klimat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/2021\/02\/21\/malta-wyspa-rycerzy-sw-jana-atrakcje-zabytki-ciekawe-miejsca-10-miejsc-ktore-warto-zobaczyc-zeby-poczuc-jej-prawdziwy-klimat\/","title":{"rendered":"Malta wyspa rycerzy \u015bw. Jana: atrakcje, zabytki, ciekawe miejsca."},"content":{"rendered":"\n

Pocz\u0105tki Suwerennego Rycerskiego Zakonu Szpitalnik\u00f3w \u015bw. Jana z Jerozolimy, z Rodos i z Malty si\u0119gaj\u0105 \u015bredniowiecza. W 1070 r. w\u0142oscy kupcy z Amalfi za\u0142o\u017cyli w zdobytej przez Turk\u00f3w Jerozolimie szpital imienia \u015bw. Jana Chrzciciela przeznaczony dla ubogich i pielgrzym\u00f3w. Prowadzili go mnisi nosz\u0105cy o\u015bmioramienny krzy\u017c amalfita\u0144ski. W 1085 r. podczas I krucjaty, utworzyli oni zakon rycerzy \u015bw. Jana. Po odbiciu Jerozolimy w 1099 r. kontynuowali leczenie chorych i rannych. W 1113 r. Stolica Apostolska nada\u0142a im status niezale\u017cnego zakonu religijnego, powszechnie zwanego szpitalnikami. Rycerze wywodzili si\u0119 ze szlachty europejskiej, sk\u0142adali \u015bluby ub\u00f3stwa, pos\u0142usze\u0144stwa i czysto\u015bci, podlegali dyscyplinie wojskowej. Pochodzili z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w, podzielenie wi\u0119c byli na osiem narodowo\u015bci (tzw. j\u0119zyk\u00f3w- langues): W\u0142ochy, Francj\u0119, Prowansj\u0119, Owerni\u0119, Kastyli\u0119 i Le\u00f3n, Aragoni\u0119, Niemcy i Angli\u0119. Na trasie pielgrzymek z W\u0142och do Ziemi \u015awi\u0119tej zak\u0142adali kolejne szpitale, kt\u00f3re charakteryzowa\u0142o nowoczesne podej\u015bcie do kwestii higieny i wysoki standard leczenia.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fasady kamienicy z charakterystycznymi balkonami \u2013 Valletta<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Kiedy w 1291 r. wojska muzu\u0142ma\u0144skie podbi\u0142y Ziemi\u0119 \u015awi\u0119t\u0105, kawalerowie szukali schronienia na Cyprze. Dzi\u0119ki ofiarno\u015bci hierarch\u00f3w i pacjent\u00f3w par\u0119 lat p\u00f3\u017aniej kupili wysp\u0119 Rodos. Przez 200 lat protekcji szpitalnicy przesiedli si\u0119 z koni na okr\u0119ty i przekszta\u0142cili wysp\u0119 w jedn\u0105 z najgro\u017aniejszych pot\u0119g morskich \u015bredniowiecza.<\/p>\n\n\n\n

Po przej\u0119ciu jej przez Turk\u00f3w w 1522 r. kawalerowie osiedlili si\u0119 na Malcie. Zarz\u0105dzali tutejszym archipelagiem a\u017c do przybycia Francuz\u00f3w w XVIII w\/ Bronili Cesarstwa przed inwazj\u0105 innowierc\u00f3w, ekspansj\u0105 imperium osma\u0144skiego. Tak Malta znalaz\u0142a si\u0119 w centrum konfliktu mi\u0119dzy dwiema religiami (islamem i chrze\u015bcija\u0144stwem) oraz kulturami (Wschodem i Zachodem). Po odparciu Turk\u00f3w podczas Wielkiego Obl\u0119\u017cenia (1565 r.) szpitalnicy zyskali miano „zbawc\u00f3w Europy”, a wraz z nim – bogactwa i honory.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Valletta – Malta<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Gdy min\u0119\u0142o zagro\u017cenie tureckie, morale w zakonie podupad\u0142o, rycerze zaj\u0119li si\u0119 piractwem, handlem i b\u00f3jkami. Wygonieni z Malty przez Napoleona w 1786 r. szukali schronienia w Rosji i we W\u0142oszech, a\u017c utworzyli g\u0142\u00f3wn\u0105 siedzib\u0119 w Rzymie. Zakon istnieje do dzi\u015b i zajmuje si\u0119 pomoc\u0105 humanitarn\u0105. Jego cele najlepiej obrazuje symbolika cn\u00f3t rycerskich zawarta w krzy\u017cu: prawda, wiara, pokuta, pokora, sprawiedliwo\u015b\u0107, mi\u0142osierdzie, czysto\u015b\u0107, wytrwa\u0142o\u015b\u0107 podczas prze\u015bladowa\u0144.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Malta „Wyspa kobiet”<\/h3>\n\n\n\n

Malta nie bez powody nazywana jest wysp\u0105 kobiet. Terakotowe figurki postaci o obfitych kszta\u0142tach, kr\u0105g\u0142ych udach, ramionach i piersiach, za ro o male\u0144kich stopach i d\u0142oniach \u015bci\u015ble wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z kultem p\u0142odnej natury w okresie cywilizacji \u015bwi\u0105ty\u0144. S\u0105 zmys\u0142owe, powabne i pe\u0142ne wdzi\u0119ku. Znaleziona w \u015bwi\u0105tyni \u0126a\u0121ar Qim statuetka nazywana „Malta\u0144sk\u0105 Wenus” mimo niewielkich rozmiar\u00f3w (oko\u0142o 10 cm) zaskakuje realizmem i kunsztem wykonania. Warto przystan\u0105\u0107 tak\u017ce przy „\u015api\u0105cej kobiecie” – wyj\u0105tkowym osi\u0105gni\u0119ciu sztuki prehistorycznej Malty. Odkryta w korytarzach Hypogeum \u0126al Saflieni, datowana na okres ok. 3000 lat p.n.e. figurka przedstawia prawdopodobnie \u015bpi\u0105c\u0105 bogini\u0119 matk\u0119, symbolizuj\u0105c\u0105 \u015bmier\u0107 , wieczny sen. Kolejna s\u0142ynna „grubaska” (w\u0142a\u015bciwie same jej nogi odziane w „sp\u00f3dniczk\u0119”) tym razem o gigantycznych wymiarach pochodzi ze \u015bwi\u0105tyni Tarxien. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 figurek nie ma g\u0142\u00f3w – mo\u017cliwe, ze by\u0142y one wykonane z drewna, aby mo\u017cna je by\u0142o \u0142atwo demontowa\u0107 (wskazuj\u0105 na to specjalne bolce u nasady). Przeznaczenie statuetek pozostaje jednak zagadk\u0105<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Wyspy malta\u0144skie s\u0105 jak skrzynie ze skarbami. Kryj\u0105 si\u0119 w nich sekretne zatoczki, zabytkowe miasta, mieni\u0105ce si\u0119 kolorami groty, megalityczne \u015bwi\u0105tynie, tajemnicze koleiny, podziemne labirynty. Jest 10 miejsc, kt\u00f3re koniecznie trzeba odwiedzi\u0107, \u017ceby poczu\u0107 prawdziwy klimat Malty.<\/p>\n\n\n\n

1. Valletta stolica Malty.<\/h2>\n\n\n\n
\"\"
Fontanna Trytona w Valletcie<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Valletta – najmniejsza ze wszystkich i zarazem najbardziej na po\u0142udnie po\u0142o\u017cona europejska stolica. Jej strome uliczki, widok z g\u00f3ry na morze, kolorowe balkony i monumentalna katedra tworz\u0105 idealn\u0105 scenerie do spaceru. Mury Valletty kryj\u0105 w sobie muzea, ko\u015bcio\u0142y i pi\u0119kny Teatr Manoela. <\/p>\n\n\n\n

Valletta uchodzi za pierwsze nowo\u017cytne miasto wybudowane w ca\u0142o\u015bci wed\u0142ug planu. Ulice wytyczono na planie szachownicy, Dziewi\u0119\u0107 arterii komunikacyjnych przecina miasto wzd\u0142u\u017c. R\u00f3\u017cnic\u0119 poziom\u00f3w mi\u0119dzy ich 12 przecznicami niweluj\u0105 schody. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fasady kamienicy z charakterystycznymi balkonami \u2013 Valletta<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Valletta oferuje szerok\u0105 gam\u0119 festiwali.<\/strong> Malta International Fireworks Festival, czyli festiwal sztucznych ogni, odbywa si\u0119 pod koniec kwietnia w r\u00f3\u017cnych miejscach nad Wielkim Portem. Valletta Film Festival rozpoczyna si\u0119 w drugim tygodniu czerwca. Pokazy film\u00f3w maj\u0105 miejsce w bastionie \u015bw. Jakuba na Pjazza Teatru Rjal, Misrah San Gorg<\/em> i w forcie \u015bw. Elma. Trwaj\u0105cy trzy tygodnie Malta Arts Festival startuje na pocz\u0105tku lipca. Obejmuje muzyk\u0119, taniec, teatr, literatur\u0119, sztuk\u0119 odbywa si\u0119 w Vallettcie i we Florianie. Malta Jazz Festival zaczyna si\u0119 pod koniec lipca na wolnym powietrzu pod bastionem \u015bw. Jakuba. Warto te\u017c poleci\u0107: karnawa\u0142 zim\u0105 i latem; festiwal muzyki klasycznej i jazzowej The Three Palaces Festival, odbywaj\u0105cy si\u0119 w pa\u0142acach: Verdala w ogrodach Buskett, San Anton w Attard i Wielkich Mistrz\u00f3w w Vallettcie; Malta Word Music Festival i G\u0127anafest<\/em> – festiwal muzyki folkowej.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Stolica Malty jest nierozerwalnie zwi\u0105zana z histori\u0105 joannit\u00f3w. Wpisana na list\u0119 UNESCO star\u00f3wka skupia 320 zabytk\u00f3w na powierzchni 55 ha – to jeden z najbardziej skoncentrowanych historycznych obszar\u00f3w na \u015bwiecie. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fasady kamienicy z charakterystycznymi balkonami \u2013 Valletta<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Widzie\u0107 i nie by\u0107 widzianym<\/strong> – to jedna z funkcji<\/em>, kt\u00f3r\u0105 pe\u0142ni\u0105 gallarias<\/strong>, charakterystyczne zamkni\u0119te balkony ze wspornikami, kt\u00f3re s\u0105 powszechnym elementem fasad malta\u0144skich kamienic.<\/em> Gallarias to wyra\u017any wp\u0142yw architektury arabskiej, s\u0142u\u017c\u0105cy kobietom jako zas\u0142ona intymno\u015bci, a jednocze\u015bnie zapewniaj\u0105cy mo\u017cliwo\u015b\u0107 uczestnictwa w\u017cyciu publicznym. Pierwszym pisemnym wzmiankowym balkonem w Valletcie jest d\u0142ugi zamkni\u0119ty balkon wzd\u0142u\u017c skrzyd\u0142a Pa\u0142acu Wielkich Mistrz\u00f3w z ko\u0144ca XVII w. Inaczej na Gozo. W pierwszym przypadku s\u0105 wykonane z drewna i szk\u0142a, w drugim z dekorowanego rze\u017abieniami kamienia. W pobli\u017cu port\u00f3w malowane s\u0105 cz\u0119sto na te same \u017cywe kolory, co \u0142odzie rybackie luzzu.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Siege Belle Memorial \u2013 Valletta<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ka\u017cdego dnia w po\u0142udnie, najwi\u0119kszy dzwon ma Malcie dzwoni, jego d\u017awi\u0119k rozbrzmiewa nad spokojnymi wodami Wielkiego Portu.<\/p>\n\n\n\n

Podczas II Wojny \u015awiatowej Malta by\u0142a nieustannie bombardowana, szczeg\u00f3lnie w latach 1940-1943. Rzucili wysp\u0119 na kolana \u2013 jej duch zosta\u0142 zmia\u017cd\u017cony, ale nigdy nie pokonany. Rodzice i dziadkowie opowiadali historie o trudach i bohaterstwie w odleg\u0142ych dniach niewyobra\u017calnych horror\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Mi\u0119dzy lutym a czerwcem 1942 r. Obl\u0119\u017cenie Malty zaostrzy\u0142o si\u0119 do tego stopnia, \u017ce \u200b\u200btylko dwa z 24 statk\u00f3w handlowych przyby\u0142y i skutecznie roz\u0142adowa\u0142y sw\u00f3j \u0142adunek, przynosz\u0105c bardzo potrzebne zapasy na wysp\u0119. W pierwszej po\u0142owie 1942 r. Malta przetrwa\u0142a 154 dni i noce ci\u0105g\u0142ych bombardowa\u0144. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Siege Belle Memorial \u2013 Valletta<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Obl\u0119\u017cenie zosta\u0142o ostatecznie przerwane wraz z przybyciem w sierpniu 1942 r. 14 statk\u00f3w Marynarki Handlowej, eskortowanych przez najwi\u0119ksz\u0105 i najpot\u0119\u017cniejsz\u0105 eskort\u0119, jak\u0105 brytyjska flota kiedykolwiek zgromadzi\u0142a w tak zwanej Operacji Pedestal. Tylko pi\u0119\u0107 z tych statk\u00f3w w ko\u0144cu uwiod\u0142o si\u0119 w Grand Harbour, ratuj\u0105c Malt\u0119 przed g\u0142odem. A\u017c 400 \u017co\u0142nierzy alianckich straci\u0142o \u017cycie w tej operacji. <\/p>\n\n\n\n

\u201ePonad 7 000 cywil\u00f3w, \u017co\u0142nierzy i kobiet zmar\u0142o podczas trzyletniego obl\u0119\u017cenia\u201d.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

Ka\u017cda osoba by\u0142a bohaterem w taki czy inny spos\u00f3b, czy to na linii frontu, czy w domu, modl\u0105c si\u0119 o koniec okrucie\u0144stw. Pomnik Dzwon\u00f3w Obl\u0119\u017cniczych w Valletcie upami\u0119tnia wszystkich bohater\u00f3w, kt\u00f3rzy oddali \u017cycie, aby chroni\u0107 innych. <\/p>\n\n\n\n

Obok dzwonnicy znajduje si\u0119 katafalk z br\u0105zu zawieszony na balustradzie bastionu, symbolizuj\u0105cy poch\u00f3wek zw\u0142ok nieznanego \u017co\u0142nierza na morzu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Siege Belle Memorial \u2013 Valletta<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Dolne Ogrody Barrakka <\/strong>po\u0142o\u017cone s\u0105 tarasowo na szczycie Bastionu \u015awi\u0119tego Krzysztofa. Znajduj\u0105 si\u0119 tam wa\u017cne pami\u0105tki historii. m.in. \u015bwi\u0105tynia w stylu doryckim wzniesiona w 1810 roku na cze\u015b\u0107 Alexandra Balla, pierwszego gubernatora Malty, kt\u00f3ry dowodzi\u0142 brytyjsko \u2013 malta\u0144skimi si\u0142ami podczas powstania przeciw Francuzom w 1799 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dolne Ogrody Barrakka – Valletta.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W pobli\u017cu Dolnych Ogrod\u00f3w Barrakka znajduj\u0105 si\u0119 malowniczo usytuowane domki rybak\u00f3w<\/strong>. Nie wiem jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce wcze\u015bniej ich nie zauwa\u017cyli\u015bmy, mo\u017ce ukry\u0142y si\u0119 przed \u015bwiatem. Wygl\u0105daj\u0105 jakby wyrasta\u0142y ze ska\u0142. Usiedli\u015bmy nad brzegiem, chcieli\u015bmy troch\u0119 odpocz\u0105\u0107. W powietrzu czu\u0107 zapach morza, z domk\u00f3w rozchodzi si\u0119 aromat \u015bwie\u017cych ryb. W ko\u0142o s\u0142ycha\u0107 rozmowy domownik\u00f3w. Spotkali\u015bmy te\u017c wygrzewaj\u0105cego si\u0119 na s\u0142o\u0144cu koci\u0119ta. Miejsce tak bardzo inne ni\u017c ca\u0142a Valletta.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Malowniczo usytuowane domki rybak\u00f3w \u2013 Valletta<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

2. Marsaxlokk „Port ciep\u0142ego wiatru” i kolorowe \u0142\u00f3dki luzzu – Malta.<\/h2>\n\n\n\n
\"\"
Marsaxlokk<\/strong> – Malta.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u201ePort ciep\u0142ego wiatru\u201d <\/strong>bo to w\u0142a\u015bnie oznacza nazwa Marsaxlokk (wymawia si\u0119 Marsaszlok) urzeka kolorami.  Ma\u0142e urocze miasteczko rybackie przyci\u0105ga wielu turyst\u00f3w. Warto wybra\u0107 si\u0119 tu w niedziel\u0119, bo wtedy odbywa si\u0119 tu targ rybny.<\/p>\n\n\n\n

W tutejszym porcie cumuje najwi\u0119ksza flota luzzu <\/strong>(kolorowych \u0142\u00f3dek) na Malcie (70% wszystkich \u0142odzi rybackich na wyspie). Kolorowe malta\u0144skie \u0142\u00f3dki, b\u0119d\u0105ce jednym z symboli kraju zacumowane we wszystkich portach na wyspach, a wymalowane na burtach oczy Ozyrysa <\/strong>czuwaj\u0105 nad pomy\u015blnym powrotem rybak\u00f3w do portu. Nie spos\u00f3b przegapi\u0107 rejsu \u0142\u00f3dk\u0105 po turkusowych wodach Morza \u015ar\u00f3dziemnego. <\/p>\n\n\n\n

Malowane tradycyjnie na \u017c\u00f3\u0142to, niebiesko, czerwono i zielono \u0142odzie rybackie luzzu s\u0105 wizyt\u00f3wk\u0105 Malty. Ich pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 prawdopodobnie czas\u00f3w Fenicjan, by\u0107 mo\u017ce ju\u017c wtedy ich dzioby zdobione by\u0142y okiem Ozyrysa. Wierzy si\u0119 bowiem, \u017ce oddala on z\u0142e moce, zapewnia szcz\u0119\u015bliwy po\u0142\u00f3w i bezpieczny powr\u00f3t do portu. Luzzu maj\u0105 tak\u017ce podw\u00f3jnie wzniesiony kad\u0142ub, co chroni je podczas sztorm\u00f3w. Dawniej by\u0142y zaopatrzone w \u017cagiel, obecnie wi\u0119kszo\u015b\u0107 jest wyposa\u017cona w silniki.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Innym rodzajem tradycyjnej malta\u0144skiej \u0142odzi, nienadaj\u0105cej si\u0119 jednak do po\u0142owu ryb, jest mniejsza i zwinniejsza dg\u0127ajsa, nazywana „malta\u0144sk\u0105 gondol\u0105”. Ma bardzo wysoki dzi\u00f3b i ruf\u0119 zasilana jest prac\u0105 r\u0105k wio\u015blarza i s\u0142u\u017cy cz\u0119sto jako taks\u00f3wka wodna.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nad samym miasteczkiem g\u00f3ruje ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny Our Lady of Pompei<\/strong>. Parafia Marsaxlokk zosta\u0142a za\u0142o\u017cona gdy rybacy zacz\u0119li budowa\u0107 domy w pobli\u017cu wybrze\u017ca morskiego, aby zaoszcz\u0119dzi\u0107 czasu na podr\u00f3\u017cach. Tak wi\u0119c pod koniec XIX wieku postanowiono zbudowa\u0107 ko\u015bci\u00f3\u0142. Budowa ko\u015bcio\u0142a rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1890 roku.<\/p>\n\n\n\n

W porcie Marsaxlokk po\u0142awia si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 ryb sprzedawanych na Malcie. W ci\u0105gu tygodnia handluje si\u0119 nimi na targu w Valletcie, z kt\u00f3rego trafiaj\u0105 do najbardziej ekskluzywnych restauracji na wyspie. Codziennie od raba na nabrze\u017cu Marsaxlokk odbywa si\u0119 wielobran\u017cowy bazar. W niedzielne poranki w porcie sprzedaje si\u0119 \u015bwie\u017ce, dopiero wyj\u0119te z sieci, cz\u0119sto jeszcze podskakuj\u0105ce na wadze ryby wszelkich gatunk\u00f3w oraz owoce morza. Na wybrze\u017cu czeka te\u017c wiele doskona\u0142ych restauracji rybackich.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Luzzu \u2013 kolorowe \u0142\u00f3dki w porcie Marsaxlokk<\/strong> – Malta.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

3. Vittoriosa (Birgu) – Malta.<\/h2>\n\n\n\n
\"\"
Vittoriosa (Birgu) – Malta.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Usytuowane w pobli\u017cu siebie Vittoriosa, Cospicua i Senglea tworz\u0105 sp\u00f3jn\u0105 aglomeracj\u0119 po\u0142o\u017con\u0105 naprzeciwko Valletty. Pe\u0142ne malowniczych zau\u0142k\u00f3w, pomimo blisko\u015bci stolicy zachowa\u0142y sw\u00f3j lokalny i autentyczny charakter. <\/p>\n\n\n\n

Nazwa Vittoriosa (Zwyci\u0119ska)<\/strong> przypomina i Pierwszym Wielkim Obl\u0119\u017ceniu w 1565 roku. Tutaj wielki mistrz La Valette i jego oddzia\u0142y urz\u0105dzili baz\u0119 operacyjn\u0105 i ostatni\u0105 lini\u0119 obrony przed osma\u0144skimi naje\u017ad\u017acami. Wcze\u015bniej miejscowo\u015b\u0107 nosi\u0142a nazw\u0119 Birgu i ta u\u017cywana jest obecnie.<\/p>\n\n\n\n

Vittoriosa (Birgu) by\u0142a pierwsz\u0105 siedzib\u0105 joannit\u00f3w, kiedy rycerze przybyli na wysp\u0119. W\u00f3wczas p\u00f3\u0142wyspu broni\u0142 tylko Fort \u015awi\u0119tego Anio\u0142a (St Angelo).<\/p>\n\n\n\n

Dawna siedziba rycerzy jest najciekawszym z Trzech Miast (Cospicua, Vittoriosa oraz Senglea) i najmniej zniszczonym przez bombardowania podczas II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Vittoriosa (Birgu) – Malta.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Co roku w pa\u017adzierniku w Vittoriosie organizowany jest Birgufest<\/strong>. Celem festiwalu jest podkre\u015blenie pi\u0119kna i romantycznej atmosfery tego miejsca. Wszystkie ulice i domy roz\u015bwietlone s\u0105 \u015bwiecami, na ulicach wisz\u0105 \u017cyrandole, a po kr\u0119tych \u015bcie\u017ckach rozlega si\u0119 muzyka. Program obfituje w spektakle teatralne, wystawy, koncerty (od klasyki po nowoczesne brzmienia), rekonstrukcje historyczne i degustacje potraw kuchni malta\u0144skiej.<\/em> Ukoronowaniem festynu jest wydarzenie „Birgu by Candlelight”<\/strong> („Birgu przy blasku \u015bwiec”<\/strong>), kiedy po zachodzie s\u0142o\u0144ca w historycznym centrum gaszone s\u0105 \u015bwiat\u0142a elektryczne, a ulice o\u015bwietla delikatny blask tysi\u0105ca \u015bwiec.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fasady kamienicy z charakterystycznymi balkonami \u2013 Vittoriosa (Birgu)<\/strong> – Malta.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

4. Rabat – Malta.<\/h2>\n\n\n\n
\"\"
Rabat – Malta<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Zar\u00f3wno Rabat jak i Mdina znajduj\u0105 si\u0119 na wzniesieniu, dominuj\u0105cym nad ca\u0142\u0105 wysp\u0105 (warto zabra\u0107 cienk\u0105 kurtk\u0119, bo tu nawet latem mocno wieje). Rabat obejmuje wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 starego rzymskiego miasta , kt\u00f3re Arabowie zmniejszyli do dzisiejszych rozmiar\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Nazwa Rabat wywodzi si\u0119 od arabskiego s\u0142owa okre\u015blaj\u0105cego przedmie\u015bcie i zosta\u0142a nadana ze wzgl\u0119du na po\u0142o\u017cenie miasta wzgl\u0119dem Mdiny.<\/p>\n\n\n\n

Rabat pozostaje troch\u0119 w cieniu Mdiny, jest raczej odwiedzany przy okazji podr\u00f3\u017cy do \u201cCichego Miasta\u201d. My\u015bl\u0119, \u017ce jest to troch\u0119 niesprawiedliwie, wed\u0142ug mnie jest to jedno z \u0142adniejszym miast na Malcie. Warto si\u0119 tu troch\u0119 pokr\u0119ci\u0107, pospacerowa\u0107 w\u0105skimi uliczkami, popatrze\u0107 jak \u017cyj\u0105 ludzie.<\/p>\n\n\n\n

Fasady kamienic z charakterystycznymi balkonami , kolorowe drzwi z uroczymi zdobieniami i te nieziemskie ko\u0142atki sprawiaj\u0105, \u017ce mo\u017cna tu straci\u0107 poczucie czasu.<\/p>\n\n\n\n

Odbywaj\u0105ce si\u0119 w Mdinie i Rabacie \u015awi\u0119to \u015awiat\u0142a – Imnarja <\/strong>– to jednocze\u015bnie wspomnienie aposto\u0142\u00f3w \u015bw. \u015bw. Piotra i Paw\u0142a, obchody do\u017cynek i przesilenia letniego. Przebieg jest zawsze ten sam: w weekend poprzedzaj\u0105cy 29 czerwca zesp\u00f3\u0142 (bandu) og\u0142asza \u015bwi\u0119to i maszeruje z chor\u0105gwiami, a w wigilie, 28 czerwca w ogrodach Buskett mieszka\u0144cy gromadz\u0105 si\u0119, aby zje\u015b\u0107 tradycyjn\u0105 malta\u0144sk\u0105 potrawk\u0119 z kr\u00f3lika przy akompaniamencie muzyki ludowej „G\u0127ana”. Kulminacj\u0105 obchod\u00f3w jest Palio – wy\u015bcig na oklep <\/strong>w r\u00f3\u017cnych kategoriach: na mu\u0142ach, koniach i os\u0142ach. Chor\u0105giew b\u0119d\u0105ca trofeum zwyci\u0119zcy (polio) prezentowana jest najpierw w loggii (Saggajja Hill), z kt\u00f3rej mistrzowie zakonni obserwowali zawody, a po wy\u015bcigach przenoszona do ko\u015bcio\u0142a wygranego, gdzie czeka do nast\u0119pnego \u015bwi\u0119ta.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rabat – Malta<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

5. Mdina „Miasto Ciszy” – dawna stolica Malty.<\/h2>\n\n\n\n
\"\"
Mdina – Malta<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Mdina jest jednym z najmniejszych miasteczek Malty, jednak zdecydowanie najbardziej romantycznym. Ka\u017cdy znajdzie tu co\u015b dla siebie: mi\u0142o\u015bnicy architektury, fani historii, zakochani czy amatorzy fotografii. <\/p>\n\n\n\n

Mdina<\/strong>, zwana te\u017c Citt\u00e0<\/strong> Notabile, Melita lub Citt\u00e0<\/strong> Vecchia, to \u015bredniowieczne miasto znajduj\u0105ce si\u0119 w centralnej cz\u0119\u015bci wyspy. Ze wzgl\u0119du na w\u0105skie uliczki i spok\u00f3j, kt\u00f3ry panuje tu wieczorami, nazywana<\/strong> jest tak\u017ce \u201eCichym Miastem\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Mdina – Malta<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Mdina by\u0142a stolic\u0105 wyspy a\u017c do 1571 roku, kiedy g\u0142\u00f3wna siedziba zakonu przenios\u0142a si\u0119 z Birgu do Valletty. Jej dzisiejsza zabudowa zajmuje jedynie jedn\u0105 trzeci\u0105 obszaru starego malta\u0144skiego miasta, kt\u00f3re przez Rzymian by\u0142o nazywane tak samo jak wyspa \u2013 Melita.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cliwe, ze z powod\u00f3w obronnych podczas dominacji arabskiej, zmniejszono powierzchni\u0119 miasta do obecnej wielko\u015bci. Arabowie zmienili r\u00f3wnie\u017c nazw\u0119 na Mdina, co oznacza \u201cmiasto\u201d a na jej nowo utworzone przedmie\u015bcie m\u00f3wili Rabat \u2013 \u201cokolica\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Stukot ko\u0144skich kopyt i bicie ko\u015bcielnych dzwon\u00f3w, rozlegaj\u0105ce si\u0119 w przewa\u017cnie w\u0105skich uliczkach Mdiny, przypominaj\u0105 o wiekach, w kt\u00f3rych nie by\u0142o samochod\u00f3w. Osoby lubi\u0105ce takie klimaty mog\u0105 tu pomarzy\u0107 o dawno minionych czasach, zachwyci\u0107 si\u0119 z miejskich mur\u00f3w rozleg\u0142ym widokiem na wysp\u0119 i morze, a tak\u017ce dobrze zje\u015b\u0107 i wypi\u0107 w zabytkowych wn\u0119trzach.<\/p>\n\n\n\n

To \u015bredniowieczne miasto malta\u0144skie po\u0142o\u017cone niemal\u017ce w centrum wyspy jest szczeg\u00f3lnie urokliwe wieczorem, kiedy \u017c\u00f3\u0142tawe \u015bwiat\u0142o latarni o\u015bwietla w\u0105skie uliczki i kamienne zau\u0142ki. Znad mur\u00f3w Mdiny rozci\u0105ga si\u0119 pi\u0119kny widok, wieczorem dodatkowo u\u015bwietniony \u015bwiat\u0142ami.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Mdina – Malta<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

6. Klify Dingli – Malta.<\/h2>\n\n\n\n
\"\"
Klify Dingli<\/strong> – Malta.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Klify Dingli le\u017c\u0105 na po\u0142udniu wyspy, wyrastaj\u0105 z morza na wysoko\u015bci oko\u0142o 253 metr\u00f3w , tworz\u0105c jeden z najbardziej malowniczych widok\u00f3w na Malcie. Niekt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce jest to naj\u0142adniejsze miejsce na wyspie. Na mnie zrobi\u0142y ogromne wra\u017cenie, pi\u0119kne widoki, wspania\u0142a ro\u015blinno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Kaplica \u015awi\u0119tej Marii Magdaleny<\/strong> g\u00f3ruje ona nad klifami Dingli i dlatego nazywana jest potocznie il-kappella tal-irdum<\/strong><\/em> (kaplica klif\u00f3w). Zbudowana zosta\u0142a w roku 1646 na miejscu wcze\u015bniejszej, istniej\u0105cej od co najmniej XV wieku. Jej prosta architektura jest typowa dla malta\u0144skich kaplic po\u0142o\u017conych na uboczu.<\/p>\n\n\n\n

Data budowy kaplicy nie jest znana, lecz najstarsze zapiski na temat budynku pochodz\u0105 z roku 1446. Kaplica stoi na klifach Dingli, z daleka od miasta. U\u017cywana by\u0142a przez rolnik\u00f3w mieszkaj\u0105cych w pobliskich gospodarstwach. W roku 1575 kaplica by\u0142a w ruinie, a p\u00f3\u017aniej zawali\u0142a si\u0119. Zosta\u0142a odbudowana w XVII wieku, i otwarta powt\u00f3rnie 15 kwietnia 1646 roku przez biskupa Miguela Balaguera. Odbudowa upami\u0119tniona zosta\u0142a \u0142aci\u0144sk\u0105 inskrypcj\u0105 ponad wej\u015bciem<\/p>\n\n\n\n

W roku 1777 w pobli\u017cu drzwi umieszczono tabliczk\u0119 z napisem non gode l\u2019immunita ecclesias<\/em>, aby wskaza\u0107, \u017ce kaplica nie mia\u0142a immunitetu ko\u015bcielnego, tzn. nie zapewnia\u0142a ochrony osobom poszukiwanym przez prawo. (*\u0179r\u00f3d\u0142o: Wikipedia )<\/p>\n\n\n\n

Co roku 22 lipca odbywa si\u0119 tu jedna ze s\u0142ynnych malta\u0144skich fest, podczas kt\u00f3rej w kaplicy jest odprawiana msza. W przesz\u0142o\u015bci tradycj\u0105 by\u0142o tak\u017ce odwiedzanie kaplicy w Wielk\u0105 Niedziel\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kaplica \u015awi\u0119tej Marii Magdaleny<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

7. Zatoka Gnejna Bay – Malta.<\/h2>\n\n\n\n
\"\"
Zatoka Gnejna Bay – Malta<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Zatoka Gnejna Bay le\u017cy oko\u0142o 2 km za zach\u00f3d od Mgarru. Droga jest bardzo dobrze oznakowana.<\/p>\n\n\n\n

Po drodze mijamy Castello Zamittello,<\/strong> zosta\u0142 on zbudowany w 1675 roku w stylu norma\u0144skim.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug miejscowej legendy Lucia, jedyna c\u00f3rka pewnego barona Bernardo Zammit, znikn\u0119\u0142a z sypialni rano weselu u bogatego sycylijskiego hrabiego, jakie\u015b 300 lat temu. Wierz\u0105c, \u017ce Lucia zosta\u0142a uprowadzona przez korsarzy, Baron rozpocz\u0105\u0142 zbrojne przeszukanie Zatoki \u0120nejnej, co okaza\u0142o si\u0119 daremne. Rok p\u00f3\u017aniej nieoczekiwanie zacz\u0119\u0142y dzwoni\u0107 dzwony lokalnego ko\u015bcio\u0142a, a przed o\u0142tarzem pojawi\u0142a si\u0119 wizja zaginionej \u0141ucji, ubranej w habit zakonny. Powiedzia\u0142a wie\u015bniakom, \u017ce uciek\u0142a z domu, aby nie po\u015blubi\u0107 starszego hrabiego, a przyj\u0105wszy \u015bluby zakonnicy, sp\u0119dzi\u0142 ostatni rok opiekuj\u0105c si\u0119 rannymi w obcym kraju, dop\u00f3ki nie zabi\u0142a j\u0105 zb\u0142\u0105kana strza\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Castello Zamittello, kt\u00f3re niedawno by\u0142o domem szlacheckiej rodziny Sant Cassia , zyska\u0142o rozg\u0142os 27 pa\u017adziernika 1988 r. Jako miejsce morderstwa barona Francisa Sant Cassii, zbrodni pozostaj\u0105cej tajemnic\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Obecnie, o ironio, willa jest popularnym miejscem wesel.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

8. Gozo m\u0142odsza siostra Malty.<\/h2>\n\n\n\n
\"\"
Qbajjar<\/strong> \u2013 Gozo<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Jak g\u0142osi jedna z legend, jest to miejsce gdzie pi\u0119kna nimfa Kalipso wi\u0119zi\u0142a w grocie wracaj\u0105cego z wojny troja\u0144skiej Odyseusza. Cho\u0107 w \u201dOdysei\u201d, poemacie Homera, zwie si\u0119 Ogygia, nam \u015bmiertelnikom znana jest lepiej jako Gozo.<\/p>\n\n\n\n

Nazwa Gozo<\/strong> wywodzi si\u0119 z arabskiego ghowdex (wymawianego o\u0142desz) i oznacza \u201crado\u015b\u0107\u201d<\/strong>. Jednak w czasach panowania r\u00f3\u017cnych dynastii i w\u0142adc\u00f3w Gozo otrzyma\u0142a kilka innych nazw. Podczas przynale\u017cno\u015bci do Cesarstwa Bizantyjskiego u\u017cywano nazwy Gavdos \u2013 \u201cokr\u0105g\u0142y okr\u0119t\u201d, kt\u00f3ry nawi\u0105zywa\u0142 do kszta\u0142tu wyspy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Mury Cytadeli w Victorii \u2013 Gozo<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Stolic\u0119 Gozo mo\u017cna rozpozna\u0107 ju\u017c z daleka po cytadeli, kt\u00f3ra od \u015bredniowiecza do dzi\u015b g\u00f3ruje nad miastem. Nazw\u0119 Victoria <\/strong>miasto otrzyma\u0142o w 1897 roku z okazji diamentowego jubileuszu wst\u0105pienia na tron kr\u00f3lowej Wiktorii.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Qbajjar \u2013 na wybrze\u017cu rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 wykorzystywane do dzi\u015b saliny<\/strong><\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W Qbajjar<\/strong><\/strong> miejsca, gdzie odparowywana jest woda morska, s\u0105 dobrze widoczne, maj\u0105 bowiem kszta\u0142t ma\u0142ych kwadratowych basen\u00f3w wkutych w ska\u0142ach nad brzegiem morza, Saliny, zwane te\u017c bagnami solnymi s\u0105 atrakcj\u0105 malta\u0144skiego wybrze\u017ca. Woda, kt\u00f3ra gromadzi si\u0119 w zbiornikach , pozostawia osad na ich dnie, kt\u00f3ry zim\u0105, po ca\u0142kowitym odparowaniu, jest zbierany \u0142opatami. Usypane z niego kopce tworz\u0105 panwie solne, S\u00f3l jest nast\u0119pnie zbierana i pakowana w wielkie worki. Wed\u0142ug \u015awiatowej Organizacji Zdrowia s\u00f3l morska jest zdecydowanie zdrowsza ni\u017c s\u00f3l kamienna, gdy\u017c jest bogatsza w mikroelementy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bazylika Ta\u2019 Pinu \u2013 Gozo<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Bazyliki Ta\u2019 Pinu<\/strong> jest to jedno z najwa\u017cniejszych miejsc sakralnych Malty a znajduje si\u0119 na Gozo.  Bazylik\u0119 Ta Pinu, ka\u017cdego roku odwiedzaj\u0105 setki tysi\u0119cy wiernych z ca\u0142ego \u015bwiata, aby modli\u0107 si\u0119 o wstawiennictwo Maryi.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy Karmela Grima wraca\u0142a 22 czerwca 1883 roku rano ze swojego pola i przechodzi\u0142a obok kaplicy, znajduj\u0105cej si\u0119 w miejscu dzisiejszej \u015bwi\u0105tyni, tajemniczy g\u0142os kaza\u0142 jej wej\u015b\u0107 do \u015brodka, Gdy odm\u00f3wi\u0142a zwyczajow\u0105 modlitw\u0119, g\u0142os pochodz\u0105cy z obrazu Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny nakaza\u0142 Karmeli odm\u00f3wi\u0107 trzy kolejne modlitwy Zdrowa\u015b Mario<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Kr\u00f3tko po tym wydarzeniu Karmelia poczu\u0142a si\u0119 bardzo \u017ale, choroba przyku\u0142a j\u0105 do \u0142\u00f3\u017cka na rok. W\u00f3wczas zwierzy\u0142a si\u0119 ze swojego sekretu przyjacielowi \u2013 Francesco Portelli. Francesco przyzna\u0142, \u017ce i on s\u0142ysza\u0142 w owym miejscu tajemniczy g\u0142os, prosz\u0105cy go o modlitw\u0119. Francesco opowiedzia\u0142 tak\u017ce, \u017ce po tych niezwyk\u0142ych wydarzeniach jego matka zosta\u0142a cudownie uzdrowiona. Kiedy przyjaciele porozmawiali na temat zaistnia\u0142ych wydarze\u0144 z biskupem, ten oficjalnie stwierdzi\u0142, ze g\u0142os na pewni pochodzi\u0142 z niebios. Kilka lat p\u00f3\u017aniej lokalne w\u0142adze zdecydowa\u0142y si\u0119 rozbudowa\u0107 istniej\u0105cy ko\u015bci\u00f3\u0142. (*\u017ar\u00f3d\u0142o: \u201cMalta\u201d wydawnictwo Travelbook).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Port Gozo.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

9. P\u00f3\u0142wysep Marfa – Malta.<\/h2>\n\n\n\n
\"\"
Pos\u0105\u017cek Matko Boskiej na kra\u0144cu p\u00f3\u0142wyspu Marfa<\/strong>.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Najbardziej na p\u00f3\u0142noc wysuni\u0119t\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Malty jest P\u00f3\u0142wysep Marfa. Po terenie p\u00f3\u0142wyspu nie kursuj\u0105 \u017cadne autobusy (z wyj\u0105tkiem tych, kt\u00f3re jad\u0105 do portu), jest to dobre miejsce na wycieczk\u0119 rowerow\u0105. My wybrali\u015bmy si\u0119 tam pieszo ( z Mellieha w jedn\u0105 stron\u0119 jest 6,5 km) .<\/p>\n\n\n\n

Na ca\u0142ej Malcie spotyka si\u0119 schrony dla my\u015bliwych i kamienne coko\u0142y na klatki z ptakami s\u0142u\u017c\u0105cymi \u0142owcom za przyn\u0119t\u0119. Zabijanie ptak\u00f3w jeszcze par\u0119 lat temu by\u0142o \u201cnarodowym sportem\u201d uprawianym przez ponad 15 tysi\u0119cy zarejestrowanych my\u015bliwych. Strzelali oni do wszystkiego, co mia\u0142o skrzyd\u0142a \u2013 nawet do flaming\u00f3w i or\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Na szcz\u0119\u015bcie przyst\u0105pienie Malty do Unii Europejskiej wszystko zmieni\u0142o \u2013 znacznie skr\u00f3cono sezon polowa\u0144, a odstrza\u0142y ograniczono do zaledwie kilku gatunk\u00f3w (*\u017ar\u00f3d\u0142o: \u201cMalta perfekcyjne dni\u201d wydawnictwo Marco Polo).<\/p>\n\n\n\n

Statua Madonny znajduje si\u0119 przed kaplic\u0105 Niepokalanego Pocz\u0119cia na ko\u0144cu drogi Marfa Ridge. Legenda g\u0142osi, \u017ce zosta\u0142a zbudowana w 1870 roku przez rybaka, w podzi\u0119kowaniu za cudowne ocalenie.<\/p>\n\n\n\n

10. Popeje Village – Malta.<\/h2>\n\n\n\n
\"\"
Popeje Village – Malta.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Jad\u0105c nieca\u0142e 4 km na zach\u00f3d z Mellie\u0127y w stron\u0119 Anchor Bay, dotrzemy do Popeje Village<\/strong>, znanej tak\u017ce jako Sweethaven Village. Ta oryginalna atrakcja spodoba si\u0119 przede wszystkim dzieciom. Miasteczko zbudowane w 1980 r. jako plan filmowy musicalu Popeye<\/em>, w kt\u00f3rym g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 zagra\u0142 Robin Williams, zachowano w niezmienionej formie jako atrakcj\u0119 turystyczn\u0105. Na jego terenie znajduj\u0105 si\u0119 oryginalne filmowe dekoracje, kolorowe drewniane domy, basen, pla\u017ca wraz z wodnymi trampolinami i zje\u017cd\u017calni\u0105, sklep z pami\u0105tkami nawi\u0105zuj\u0105cymi do przyg\u00f3d s\u0142ynnego marynarza.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Popeje Village – Malta.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Malt\u0119 odwiedzili\u015bmy w lutym, sp\u0119dzili\u015bmy \u0142\u0105cznie 11 dni. Wysp\u0119 zwiedzili\u015bmy je\u017cd\u017c\u0105c komunikacj\u0105 miejsk\u0105, troch\u0119 \u0142api\u0105c stopa. Malta\u0144czycy bardzo rado\u015bnie prze\u017cywaj\u0105 \u015bwi\u0119ta. 10 lutego obchodz\u0105 dzie\u0144 upami\u0119tniaj\u0105cy rozbicie si\u0119 okr\u0119tu \u015bwi\u0119tego Paw\u0142a u wybrze\u017cy Malty, Valletta z tej okazji by\u0142a pi\u0119knie przystrojona. Malta, mimo t\u0142umu turyst\u00f3w, nie pozwala si\u0119 zmieni\u0107 i pozostaje autentyczna. Mi\u0142o\u015bnikom w\u0119dr\u00f3wek wyspa o ka\u017cdej porze roku ukarze inne oblicze.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pocz\u0105tki Suwerennego Rycerskiego Zakonu Szpitalnik\u00f3w \u015bw. Jana z Jerozolimy, z Rodos i z Malty si\u0119gaj\u0105 \u015bredniowiecza. W 1070 r. w\u0142oscy kupcy z Amalfi za\u0142o\u017cyli w zdobytej przez Turk\u00f3w Jerozolimie szpital imienia \u015bw. Jana Chrzciciela przeznaczony dla ubogich i pielgrzym\u00f3w. Prowadzili go mnisi nosz\u0105cy o\u015bmioramienny krzy\u017c amalfita\u0144ski. W 1085 r. podczas I krucjaty, utworzyli oni zakon rycerzy \u015bw. Jana. Po odbiciu Jerozolimy w 1099 r. kontynuowali leczenie chorych i rannych. W 1113 r. Stolica Apostolska nada\u0142a im status niezale\u017cnego zakonu religijnego, powszechnie zwanego szpitalnikami. Rycerze wywodzili si\u0119 ze szlachty europejskiej, sk\u0142adali \u015bluby ub\u00f3stwa, pos\u0142usze\u0144stwa i czysto\u015bci, podlegali dyscyplinie wojskowej. Pochodzili z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w, podzielenie wi\u0119c byli na osiem narodowo\u015bci (tzw. j\u0119zyk\u00f3w- langues): W\u0142ochy, Francj\u0119, Prowansj\u0119, Owerni\u0119, Kastyli\u0119 i Le\u00f3n, Aragoni\u0119, Niemcy i Angli\u0119. Na trasie pielgrzymek z W\u0142och do Ziemi \u015awi\u0119tej zak\u0142adali kolejne szpitale, kt\u00f3re charakteryzowa\u0142o nowoczesne podej\u015bcie do kwestii higieny i wysoki standard leczenia. Kiedy w 1291 r. wojska muzu\u0142ma\u0144skie podbi\u0142y Ziemi\u0119 \u015awi\u0119t\u0105, kawalerowie szukali schronienia na Cyprze. Dzi\u0119ki ofiarno\u015bci hierarch\u00f3w i pacjent\u00f3w par\u0119 lat p\u00f3\u017aniej kupili wysp\u0119 Rodos. Przez 200 lat protekcji szpitalnicy przesiedli si\u0119 z koni na okr\u0119ty i przekszta\u0142cili wysp\u0119 w jedn\u0105 z najgro\u017aniejszych pot\u0119g morskich \u015bredniowiecza. Po przej\u0119ciu jej przez Turk\u00f3w w 1522 r. kawalerowie osiedlili si\u0119 na Malcie. Zarz\u0105dzali tutejszym archipelagiem a\u017c do przybycia Francuz\u00f3w w XVIII w\/ Bronili Cesarstwa przed inwazj\u0105 innowierc\u00f3w, ekspansj\u0105 imperium osma\u0144skiego. Tak Malta znalaz\u0142a si\u0119 w centrum konfliktu mi\u0119dzy dwiema religiami (islamem i chrze\u015bcija\u0144stwem) oraz kulturami (Wschodem i Zachodem). Po odparciu Turk\u00f3w podczas Wielkiego Obl\u0119\u017cenia (1565 r.) szpitalnicy zyskali miano „zbawc\u00f3w Europy”, a wraz z nim – bogactwa i honory. Gdy min\u0119\u0142o zagro\u017cenie tureckie, morale w zakonie podupad\u0142o, rycerze zaj\u0119li si\u0119 piractwem, handlem i b\u00f3jkami. Wygonieni z Malty przez Napoleona w 1786 r. szukali schronienia w Rosji i we W\u0142oszech, a\u017c utworzyli g\u0142\u00f3wn\u0105 siedzib\u0119 w Rzymie. Zakon istnieje do dzi\u015b i zajmuje si\u0119 pomoc\u0105 humanitarn\u0105. Jego cele najlepiej obrazuje symbolika cn\u00f3t rycerskich zawarta w krzy\u017cu: prawda, wiara, pokuta, pokora, sprawiedliwo\u015b\u0107, mi\u0142osierdzie, czysto\u015b\u0107, wytrwa\u0142o\u015b\u0107 podczas prze\u015bladowa\u0144. Malta „Wyspa kobiet” Malta nie bez powody nazywana jest wysp\u0105 kobiet. Terakotowe figurki postaci o obfitych kszta\u0142tach, kr\u0105g\u0142ych udach, ramionach i piersiach, za ro o male\u0144kich stopach i d\u0142oniach \u015bci\u015ble wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z kultem p\u0142odnej natury w okresie cywilizacji \u015bwi\u0105ty\u0144. S\u0105 zmys\u0142owe, powabne i pe\u0142ne wdzi\u0119ku. Znaleziona w \u015bwi\u0105tyni \u0126a\u0121ar Qim statuetka nazywana „Malta\u0144sk\u0105 Wenus” mimo niewielkich rozmiar\u00f3w (oko\u0142o 10 cm) zaskakuje realizmem i kunsztem wykonania. Warto przystan\u0105\u0107 tak\u017ce przy „\u015api\u0105cej kobiecie” – wyj\u0105tkowym osi\u0105gni\u0119ciu sztuki prehistorycznej Malty. Odkryta w korytarzach Hypogeum \u0126al Saflieni, datowana na okres ok. 3000 lat p.n.e. figurka przedstawia prawdopodobnie \u015bpi\u0105c\u0105 bogini\u0119 matk\u0119, symbolizuj\u0105c\u0105 \u015bmier\u0107 , wieczny sen. Kolejna s\u0142ynna „grubaska” (w\u0142a\u015bciwie same jej nogi odziane w „sp\u00f3dniczk\u0119”) tym razem o gigantycznych wymiarach pochodzi ze \u015bwi\u0105tyni Tarxien. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 figurek nie ma g\u0142\u00f3w – mo\u017cliwe, ze by\u0142y one wykonane z drewna, aby mo\u017cna je by\u0142o \u0142atwo demontowa\u0107 (wskazuj\u0105 na to specjalne bolce u nasady). Przeznaczenie statuetek pozostaje jednak zagadk\u0105. Wyspy malta\u0144skie s\u0105 jak skrzynie ze skarbami. Kryj\u0105 si\u0119 w nich sekretne zatoczki, zabytkowe miasta, mieni\u0105ce si\u0119 kolorami groty, megalityczne \u015bwi\u0105tynie, tajemnicze koleiny, podziemne labirynty. Jest 10 miejsc, kt\u00f3re koniecznie trzeba odwiedzi\u0107, \u017ceby poczu\u0107 prawdziwy klimat Malty. 1. Valletta stolica Malty. Valletta – najmniejsza ze wszystkich i zarazem najbardziej na po\u0142udnie po\u0142o\u017cona europejska stolica. Jej strome uliczki, widok z g\u00f3ry na morze, kolorowe balkony i monumentalna katedra tworz\u0105 idealn\u0105 scenerie do spaceru. Mury Valletty kryj\u0105 w sobie muzea, ko\u015bcio\u0142y i pi\u0119kny Teatr Manoela. Valletta uchodzi za pierwsze nowo\u017cytne miasto wybudowane w ca\u0142o\u015bci wed\u0142ug planu. Ulice wytyczono na planie szachownicy, Dziewi\u0119\u0107 arterii komunikacyjnych przecina miasto wzd\u0142u\u017c. R\u00f3\u017cnic\u0119 poziom\u00f3w mi\u0119dzy ich 12 przecznicami niweluj\u0105 schody. Valletta oferuje szerok\u0105 gam\u0119 festiwali. Malta International Fireworks Festival, czyli festiwal sztucznych ogni, odbywa si\u0119 pod koniec kwietnia w r\u00f3\u017cnych miejscach nad Wielkim Portem. Valletta Film Festival rozpoczyna si\u0119 w drugim tygodniu czerwca. Pokazy film\u00f3w maj\u0105 miejsce w bastionie \u015bw. Jakuba na Pjazza Teatru Rjal, Misrah San Gorg i w forcie \u015bw. Elma. Trwaj\u0105cy trzy tygodnie Malta Arts Festival startuje na pocz\u0105tku lipca. Obejmuje muzyk\u0119, taniec, teatr, literatur\u0119, sztuk\u0119 odbywa si\u0119 w Vallettcie i we Florianie. Malta Jazz Festival zaczyna si\u0119 pod koniec lipca na wolnym powietrzu pod bastionem \u015bw. Jakuba. Warto te\u017c poleci\u0107: karnawa\u0142 zim\u0105 i latem; festiwal muzyki klasycznej i jazzowej The Three Palaces Festival, odbywaj\u0105cy si\u0119 w pa\u0142acach: Verdala w ogrodach Buskett, San Anton w Attard i Wielkich Mistrz\u00f3w w Vallettcie; Malta Word Music Festival i G\u0127anafest – festiwal muzyki folkowej. Stolica Malty jest nierozerwalnie zwi\u0105zana z histori\u0105 joannit\u00f3w. Wpisana na list\u0119 UNESCO star\u00f3wka skupia 320 zabytk\u00f3w na powierzchni 55 ha – to jeden z najbardziej skoncentrowanych historycznych obszar\u00f3w na \u015bwiecie. Widzie\u0107 i nie by\u0107 widzianym – to jedna z funkcji, kt\u00f3r\u0105 pe\u0142ni\u0105 gallarias, charakterystyczne zamkni\u0119te balkony ze wspornikami, kt\u00f3re s\u0105 powszechnym elementem fasad malta\u0144skich kamienic. Gallarias to wyra\u017any wp\u0142yw architektury arabskiej, s\u0142u\u017c\u0105cy kobietom jako zas\u0142ona intymno\u015bci, a jednocze\u015bnie zapewniaj\u0105cy mo\u017cliwo\u015b\u0107 uczestnictwa w\u017cyciu publicznym. Pierwszym pisemnym wzmiankowym balkonem w Valletcie jest d\u0142ugi zamkni\u0119ty balkon wzd\u0142u\u017c skrzyd\u0142a Pa\u0142acu Wielkich Mistrz\u00f3w z ko\u0144ca XVII w. Inaczej na Gozo. W pierwszym przypadku s\u0105 wykonane z drewna i szk\u0142a, w drugim z dekorowanego rze\u017abieniami kamienia. W pobli\u017cu port\u00f3w malowane s\u0105 cz\u0119sto na te same \u017cywe kolory, co \u0142odzie rybackie luzzu. Ka\u017cdego dnia w po\u0142udnie, najwi\u0119kszy dzwon ma Malcie dzwoni, jego d\u017awi\u0119k rozbrzmiewa nad spokojnymi wodami Wielkiego Portu. Podczas II Wojny \u015awiatowej Malta by\u0142a nieustannie bombardowana, szczeg\u00f3lnie w latach 1940-1943. Rzucili wysp\u0119 na kolana \u2013 jej duch zosta\u0142 zmia\u017cd\u017cony, ale nigdy nie pokonany. Rodzice i dziadkowie opowiadali historie o trudach i bohaterstwie w odleg\u0142ych dniach niewyobra\u017calnych horror\u00f3w. Mi\u0119dzy lutym a czerwcem 1942 r. Obl\u0119\u017cenie Malty zaostrzy\u0142o si\u0119 do tego stopnia, \u017ce \u200b\u200btylko dwa z 24 statk\u00f3w handlowych przyby\u0142y i skutecznie roz\u0142adowa\u0142y sw\u00f3j \u0142adunek, przynosz\u0105c bardzo potrzebne zapasy na wysp\u0119. W pierwszej po\u0142owie 1942 r. Malta przetrwa\u0142a 154 dni i noce ci\u0105g\u0142ych bombardowa\u0144.  Obl\u0119\u017cenie zosta\u0142o ostatecznie przerwane wraz z przybyciem w sierpniu 1942 r. 14 statk\u00f3w Marynarki Handlowej, eskortowanych przez najwi\u0119ksz\u0105 i najpot\u0119\u017cniejsz\u0105 eskort\u0119, jak\u0105 brytyjska flota kiedykolwiek zgromadzi\u0142a w tak zwanej Operacji Pedestal. Tylko pi\u0119\u0107 z tych statk\u00f3w w ko\u0144cu uwiod\u0142o si\u0119 w Grand Harbour, ratuj\u0105c Malt\u0119 przed g\u0142odem. A\u017c 400 \u017co\u0142nierzy alianckich straci\u0142o \u017cycie w tej operacji.  \u201ePonad 7 000 cywil\u00f3w, \u017co\u0142nierzy i kobiet zmar\u0142o podczas trzyletniego obl\u0119\u017cenia\u201d. Ka\u017cda osoba by\u0142a bohaterem w taki czy inny spos\u00f3b, czy to na linii frontu, czy w domu, modl\u0105c si\u0119 o koniec okrucie\u0144stw. Pomnik Dzwon\u00f3w Obl\u0119\u017cniczych w Valletcie upami\u0119tnia wszystkich bohater\u00f3w, kt\u00f3rzy oddali \u017cycie, aby chroni\u0107 innych.  Obok dzwonnicy znajduje si\u0119 katafalk z br\u0105zu zawieszony na balustradzie bastionu, symbolizuj\u0105cy poch\u00f3wek zw\u0142ok nieznanego \u017co\u0142nierza na morzu. Dolne Ogrody Barrakka po\u0142o\u017cone s\u0105 tarasowo na szczycie Bastionu \u015awi\u0119tego Krzysztofa. Znajduj\u0105 si\u0119 tam wa\u017cne pami\u0105tki historii. m.in. \u015bwi\u0105tynia w stylu doryckim wzniesiona w 1810 roku na cze\u015b\u0107 Alexandra Balla, pierwszego gubernatora Malty, kt\u00f3ry dowodzi\u0142 brytyjsko \u2013 malta\u0144skimi si\u0142ami podczas powstania przeciw Francuzom w 1799 r. W pobli\u017cu Dolnych Ogrod\u00f3w Barrakka znajduj\u0105 si\u0119 malowniczo usytuowane domki rybak\u00f3w. Nie wiem jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce wcze\u015bniej ich nie zauwa\u017cyli\u015bmy, mo\u017ce ukry\u0142y si\u0119 przed \u015bwiatem. Wygl\u0105daj\u0105 jakby wyrasta\u0142y ze ska\u0142. Usiedli\u015bmy nad brzegiem, chcieli\u015bmy troch\u0119 odpocz\u0105\u0107. W powietrzu czu\u0107 zapach morza, z domk\u00f3w rozchodzi si\u0119 aromat \u015bwie\u017cych ryb. W ko\u0142o s\u0142ycha\u0107 rozmowy domownik\u00f3w. Spotkali\u015bmy te\u017c wygrzewaj\u0105cego si\u0119 na s\u0142o\u0144cu koci\u0119ta. Miejsce tak bardzo inne ni\u017c ca\u0142a Valletta. 2. Marsaxlokk „Port ciep\u0142ego wiatru” i kolorowe \u0142\u00f3dki luzzu – Malta. \u201ePort ciep\u0142ego wiatru\u201d bo to w\u0142a\u015bnie oznacza nazwa Marsaxlokk (wymawia si\u0119 Marsaszlok) urzeka kolorami.  Ma\u0142e urocze miasteczko rybackie przyci\u0105ga wielu turyst\u00f3w. Warto wybra\u0107 si\u0119 tu w niedziel\u0119, bo wtedy odbywa si\u0119 tu targ rybny. W tutejszym porcie cumuje najwi\u0119ksza flota luzzu (kolorowych \u0142\u00f3dek) na Malcie (70% wszystkich \u0142odzi rybackich na wyspie). Kolorowe malta\u0144skie \u0142\u00f3dki, b\u0119d\u0105ce jednym z symboli kraju zacumowane we wszystkich portach na wyspach, a wymalowane na burtach oczy Ozyrysa czuwaj\u0105 nad pomy\u015blnym powrotem rybak\u00f3w do portu. Nie spos\u00f3b przegapi\u0107 rejsu \u0142\u00f3dk\u0105 po turkusowych wodach Morza \u015ar\u00f3dziemnego. Malowane tradycyjnie na \u017c\u00f3\u0142to, niebiesko, czerwono i zielono \u0142odzie rybackie luzzu s\u0105 wizyt\u00f3wk\u0105 Malty. Ich pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 prawdopodobnie czas\u00f3w Fenicjan, by\u0107 mo\u017ce ju\u017c wtedy ich dzioby zdobione by\u0142y okiem Ozyrysa. Wierzy si\u0119 bowiem, \u017ce oddala on z\u0142e moce, zapewnia szcz\u0119\u015bliwy po\u0142\u00f3w i bezpieczny powr\u00f3t do portu. Luzzu maj\u0105 tak\u017ce podw\u00f3jnie wzniesiony kad\u0142ub, co chroni je podczas sztorm\u00f3w. Dawniej by\u0142y zaopatrzone w \u017cagiel, obecnie wi\u0119kszo\u015b\u0107 jest wyposa\u017cona w silniki. Innym rodzajem tradycyjnej malta\u0144skiej \u0142odzi, nienadaj\u0105cej si\u0119 jednak do po\u0142owu ryb, jest mniejsza i zwinniejsza dg\u0127ajsa, nazywana „malta\u0144sk\u0105 gondol\u0105”. Ma bardzo wysoki dzi\u00f3b i ruf\u0119 zasilana jest prac\u0105 r\u0105k wio\u015blarza i s\u0142u\u017cy cz\u0119sto jako taks\u00f3wka wodna. Nad samym miasteczkiem g\u00f3ruje ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny Our Lady of Pompei. Parafia Marsaxlokk zosta\u0142a za\u0142o\u017cona gdy rybacy zacz\u0119li budowa\u0107 domy w pobli\u017cu wybrze\u017ca morskiego, aby zaoszcz\u0119dzi\u0107 czasu na podr\u00f3\u017cach. Tak wi\u0119c pod koniec XIX wieku postanowiono zbudowa\u0107 ko\u015bci\u00f3\u0142. Budowa ko\u015bcio\u0142a rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1890 roku. W porcie Marsaxlokk po\u0142awia si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 ryb sprzedawanych na Malcie. W ci\u0105gu tygodnia handluje si\u0119 nimi na targu w Valletcie, z kt\u00f3rego trafiaj\u0105 do najbardziej ekskluzywnych restauracji na wyspie. Codziennie od raba na nabrze\u017cu Marsaxlokk odbywa si\u0119 wielobran\u017cowy bazar. W niedzielne poranki w porcie sprzedaje si\u0119 \u015bwie\u017ce, dopiero wyj\u0119te z sieci, cz\u0119sto jeszcze podskakuj\u0105ce na wadze ryby wszelkich gatunk\u00f3w oraz owoce morza. Na wybrze\u017cu czeka te\u017c wiele doskona\u0142ych restauracji rybackich. 3. Vittoriosa (Birgu) – Malta. Usytuowane w pobli\u017cu siebie Vittoriosa, Cospicua i Senglea tworz\u0105 sp\u00f3jn\u0105 aglomeracj\u0119 po\u0142o\u017con\u0105 naprzeciwko Valletty. Pe\u0142ne malowniczych zau\u0142k\u00f3w, pomimo blisko\u015bci stolicy zachowa\u0142y sw\u00f3j lokalny i autentyczny charakter. Nazwa Vittoriosa (Zwyci\u0119ska) przypomina i Pierwszym Wielkim Obl\u0119\u017ceniu w 1565 roku. Tutaj wielki mistrz La Valette i jego oddzia\u0142y urz\u0105dzili baz\u0119 operacyjn\u0105 i ostatni\u0105 lini\u0119 obrony przed osma\u0144skimi naje\u017ad\u017acami. Wcze\u015bniej miejscowo\u015b\u0107 nosi\u0142a nazw\u0119 Birgu i ta u\u017cywana jest obecnie. Vittoriosa (Birgu) by\u0142a pierwsz\u0105 siedzib\u0105 joannit\u00f3w, kiedy rycerze przybyli na wysp\u0119. W\u00f3wczas p\u00f3\u0142wyspu broni\u0142 tylko Fort \u015awi\u0119tego Anio\u0142a (St Angelo). Dawna siedziba rycerzy jest najciekawszym z Trzech Miast (Cospicua, Vittoriosa oraz Senglea) i najmniej zniszczonym przez bombardowania podczas II wojny \u015bwiatowej. Co roku w pa\u017adzierniku w Vittoriosie organizowany jest Birgufest. Celem festiwalu jest podkre\u015blenie pi\u0119kna i romantycznej atmosfery tego miejsca. Wszystkie ulice i domy roz\u015bwietlone s\u0105 \u015bwiecami, na ulicach wisz\u0105 \u017cyrandole, a po kr\u0119tych \u015bcie\u017ckach rozlega si\u0119 muzyka. Program obfituje w spektakle teatralne, wystawy, koncerty (od klasyki po nowoczesne brzmienia), rekonstrukcje historyczne i degustacje potraw kuchni malta\u0144skiej. Ukoronowaniem festynu jest wydarzenie „Birgu by Candlelight” („Birgu przy blasku \u015bwiec”), kiedy po zachodzie s\u0142o\u0144ca w historycznym centrum gaszone s\u0105 \u015bwiat\u0142a elektryczne, a ulice o\u015bwietla delikatny blask tysi\u0105ca \u015bwiec. 4. Rabat – Malta. Zar\u00f3wno Rabat jak i Mdina znajduj\u0105 si\u0119 na wzniesieniu, dominuj\u0105cym nad ca\u0142\u0105 wysp\u0105 (warto zabra\u0107 cienk\u0105 kurtk\u0119, bo tu nawet latem mocno wieje). Rabat obejmuje wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 starego rzymskiego miasta , kt\u00f3re Arabowie zmniejszyli do dzisiejszych rozmiar\u00f3w. Nazwa Rabat wywodzi si\u0119 od arabskiego s\u0142owa okre\u015blaj\u0105cego przedmie\u015bcie i zosta\u0142a nadana ze wzgl\u0119du na po\u0142o\u017cenie miasta wzgl\u0119dem Mdiny. Rabat pozostaje troch\u0119 w cieniu Mdiny, jest raczej odwiedzany przy okazji podr\u00f3\u017cy do \u201cCichego Miasta\u201d. My\u015bl\u0119, \u017ce jest to troch\u0119 niesprawiedliwie, wed\u0142ug mnie jest to jedno z \u0142adniejszym miast na Malcie. Warto si\u0119 tu troch\u0119 pokr\u0119ci\u0107, pospacerowa\u0107 w\u0105skimi uliczkami, popatrze\u0107 jak \u017cyj\u0105 ludzie. Fasady kamienic z charakterystycznymi balkonami , kolorowe drzwi z uroczymi zdobieniami i te nieziemskie ko\u0142atki sprawiaj\u0105, \u017ce mo\u017cna tu straci\u0107 poczucie czasu. Odbywaj\u0105ce si\u0119 w Mdinie i Rabacie \u015awi\u0119to \u015awiat\u0142a – Imnarja – to jednocze\u015bnie wspomnienie aposto\u0142\u00f3w \u015bw. \u015bw. Piotra i Paw\u0142a, obchody do\u017cynek i przesilenia letniego. Przebieg jest zawsze ten sam: w weekend poprzedzaj\u0105cy 29 czerwca zesp\u00f3\u0142 (bandu) og\u0142asza \u015bwi\u0119to i maszeruje z chor\u0105gwiami, a w wigilie, 28 czerwca w ogrodach Buskett mieszka\u0144cy gromadz\u0105 si\u0119, aby zje\u015b\u0107 tradycyjn\u0105 malta\u0144sk\u0105 potrawk\u0119 z kr\u00f3lika przy akompaniamencie muzyki ludowej „G\u0127ana”. Kulminacj\u0105 obchod\u00f3w jest Palio – wy\u015bcig na oklep w r\u00f3\u017cnych kategoriach: na mu\u0142ach, koniach i os\u0142ach. Chor\u0105giew b\u0119d\u0105ca trofeum zwyci\u0119zcy (polio) prezentowana jest najpierw w loggii (Saggajja Hill), z kt\u00f3rej mistrzowie zakonni obserwowali zawody, a po wy\u015bcigach przenoszona do ko\u015bcio\u0142a wygranego, gdzie czeka do nast\u0119pnego \u015bwi\u0119ta. 5. Mdina „Miasto Ciszy” – dawna stolica Malty. Mdina jest jednym z najmniejszych miasteczek Malty, jednak zdecydowanie najbardziej romantycznym. Ka\u017cdy znajdzie tu co\u015b dla siebie: mi\u0142o\u015bnicy architektury, fani historii, zakochani czy amatorzy fotografii. Mdina, zwana te\u017c Citt\u00e0 Notabile, Melita lub Citt\u00e0 Vecchia, to \u015bredniowieczne miasto znajduj\u0105ce si\u0119 w centralnej cz\u0119\u015bci wyspy. Ze wzgl\u0119du na w\u0105skie uliczki i spok\u00f3j, kt\u00f3ry panuje tu wieczorami, nazywana jest tak\u017ce \u201eCichym Miastem\u201d. Mdina by\u0142a stolic\u0105 wyspy a\u017c do…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6343,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[17,90],"tags":[126,132,128,101,112,121,136,140,122,93,127,134],"class_list":["post-6342","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-europa","category-malta","tag-birgu","tag-gozo","tag-klify-dingli","tag-malta","tag-marsaxlokk","tag-mdina","tag-polwysep-marfa","tag-popeje-village","tag-rabat","tag-valletta","tag-vittoriosa","tag-zatoka-gnejna-bay"],"aioseo_notices":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6342","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6342"}],"version-history":[{"count":57,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6342\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9054,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6342\/revisions\/9054"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6342"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6342"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6342"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}