{"id":6587,"date":"2021-02-28T21:56:06","date_gmt":"2021-02-28T20:56:06","guid":{"rendered":"https:\/\/bloganki.pl\/?p=6587"},"modified":"2024-11-09T12:06:04","modified_gmt":"2024-11-09T11:06:04","slug":"odchodzi-zima-z-puszczy-kampinoskiej-stogi-siana-i-wierzby-glowiaste-malowniczy-krajobraz-mazowsza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/2021\/02\/28\/odchodzi-zima-z-puszczy-kampinoskiej-stogi-siana-i-wierzby-glowiaste-malowniczy-krajobraz-mazowsza\/","title":{"rendered":"Odchodzi zima z Puszczy Kampinoskiej. Stogi siana i wierzby g\u0142owiaste – malowniczy krajobraz Mazowsza."},"content":{"rendered":"\r\n
Krajobraz to nie tylko to, co widzimy. To szum sosen, kumkanie \u017cab, plusk fal, klekot bocian\u00f3w. Zapach skoszonej trawy, mokrej \u015bci\u00f3\u0142ki w lesie, nagrzanej kory.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Wierzby g\u0142owiaste, charakterystyczne stogi siana, mozaika p\u00f3l i pastwisk \u2013 to cechy tradycyjnego mazowieckiego krajobrazu, do\u015b\u0107 dobrze zachowanego jeszcze na terenie Kampinoskiego Parku Narodowego i w jego otulinie.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Dziuplaste, \u015bwiec\u0105ce pr\u00f3chnem, rosn\u0105ce na mokrad\u0142ach wierzby od zawsze pobudza\u0142y ludzk\u0105 wyobra\u017ani\u0119. lokowano w\u00a0nich diab\u0142y i\u00a0skarby. by\u0142y bram\u0105 do tamtego \u015bwiata. ale te\u017c od niepami\u0119tnych czas\u00f3w wierzb\u0119 uznawano za ro\u015blin\u0119 wiecznie mi\u0142uj\u0105c\u0105 \u017cycie i\u00a0za jeden z\u00a0wa\u017cniejszych atrybut\u00f3w wiosny. wierzba kojarzy si\u0119 tak\u017ce z\u00a0inspirowan\u0105 ludow\u0105 nut\u0105 muzyk\u0105 Fryderyka Chopina. to symbol romantycznej natury Polak\u00f3w, krajobrazu zar\u00f3wno polskiego, jak i\u00a0pozostawionego przez Olendr\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nPuszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nPuszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nPuszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
Wierzba uwa\u017cana jest za najbardziej \u201epolskie drzewo\u201d. Cho\u0107 kiedy\u015b og\u0142awianie wierzb zakorzenione by\u0142o w tradycji, dzi\u015b wierzby g\u0142owiaste powoli odchodz\u0105 do historii. Coraz mniej gospodarzy sadzi \u201e\u017cywoko\u0142y\u201d na swoich miedzach, coraz mniej jest miedz, w\u0142a\u015bciciele istniej\u0105cych szpaler\u00f3w cz\u0119sto sami nie s\u0105 ju\u017c na si\u0142ach, aby og\u0142awia\u0107 znajduj\u0105ce si\u0119 na ich gruntach wierzby.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
W wielu miejscach, mi\u0119dzy innymi na Mazowszu, tradycj\u0105 by\u0142o przeprowadzane co kilka lat jej g\u0142owienie. Pozyskiwano w ten spos\u00f3b drewno na opa\u0142. Z wi\u0119kszych ga\u0142\u0119zi przygotowywano \u017cywoko\u0142y. Wykorzystywano, by stworzy\u0107 nowe wierzby g\u0142owiaste wzd\u0142u\u017c \u015bcie\u017cek lub dr\u00f3g, a czasem te\u017c na ogrodzenia.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Wierzby nie og\u0142awiane przez 5 i wi\u0119cej lat, maj\u0105ce p\u0119dy o grubo\u015bci ponad 30 cm, na skutek du\u017cego wiatru lub pioruna, kruche, posiadaj\u0105ce du\u017ce ilo\u015bci sok\u00f3w \u0142atwo si\u0119 roz\u0142amuj\u0105, po czym obumieraj\u0105.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Og\u0142awianie to regularne ci\u0119cie, polegaj\u0105ce na usuni\u0119ciu wszystkich p\u0119d\u00f3w z wierzcho\u0142ka drzewa. W jego wyniku pie\u0144 przyrasta, tworz\u0105c wyj\u0105tkowy kszta\u0142t zwany wierzbow\u0105 g\u0142ow\u0105. <\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
S\u0105 zwolennicy i przeciwnicy og\u0142awiania drzew, jedni twierdz\u0105, \u017ce to okaleczanie drzew i \u017ce skraca ich \u017cywotno\u015b\u0107, drudzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce wr\u0119cz przeciwnie. Najwa\u017cniejsze, \u017ceby robi\u0107 to w odpowiedni spos\u00f3b, systematycznie i o odpowiedniej porze. Ja z tradycj\u0105 nie b\u0119d\u0119 dyskutowa\u0107.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nPuszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nPuszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nPuszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nStogi siana – Puszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
W Aleksandrowie mo\u017cemy podziwia\u0107 widok typowy dla ko\u015bnych \u0142\u0105k puszcza\u0144skich: stogi siana<\/strong>, lokowane przewa\u017cnie na wzniesieniach terenu i dodatkowo \u2013 by nie zmok\u0142y \u2013 na ga\u0142\u0119ziach u\u0142o\u017conych wok\u00f3\u0142 pionowej \u017cerdzi zwanej \u201ckr\u00f3lem\u201d<\/strong>. Ciesz\u0105 oko, najpi\u0119kniej wygl\u0105daj\u0105 jak spowija je poranna mg\u0142a. Z up\u0142ywem lat coraz mniejsza cz\u0119\u015b\u0107 \u0142\u0105k jest koszona i zapewne nied\u0142ugo te sienne \u201ckr\u00f3lestwa\u201d odejd\u0105 w przesz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Co z wierzbami maj\u0105 wsp\u00f3lnego Mennonici (Ol\u0119drzy).<\/span><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n
W\u00a0polskiej kulturze ludowej wierzb\u0119 uwa\u017ca si\u0119 za drzewo, kt\u00f3re jako pierwsze budzi si\u0119 do \u017cycia po zimowym u\u015bpieniu. A\u00a0swoj\u0105 pobudk\u0119 oznajmia, wypuszczaj\u0105c bazie, powszechnie zwane te\u017c kotkami. Ga\u0142\u0105zki te s\u0105 podstawowym sk\u0142adnikiem palmy wielkanocnej wykorzystywanej z\u00a0kolei w\u00a0wielu obrz\u0119dach i\u00a0praktykach magicznych. Zdaje si\u0119, \u017ce u\u017cyteczne w\u00a0\u017cyciu codziennym w\u0142a\u015bciwo\u015bci wierzby zauwa\u017cyli i\u00a0upowszechnili Ol\u0119drzy.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Histori\u0119 osadnictwa holenderskiego (ol\u0119derskiego) na ziemiach mazowieckich mo\u017cna podzieli\u0107 na kilka etap\u00f3w. Osadnictwo to wi\u0105\u017ce si\u0119 \u015bci\u015ble z dziejami wsp\u00f3\u0142czesnej Warszawy, przede wszystkim cz\u0119\u015bci p\u00f3\u0142nocnych granic Ziemi Warszawskiej oraz centralnej cz\u0119\u015bci miasta zwi\u0105zanej bezpo\u015brednio z dolin\u0105 Wis\u0142y. W 1628 roku pierwsi osadnicy ol\u0119derscy przybyli na Sask\u0105 K\u0119p\u0119, zwan\u0105 wtedy Kacz\u0105 K\u0119p\u0105 oraz do Holendr\u00f3w Baranowskich (1645 r.) pod dzisiejszym \u017byrardowem.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Druga faza to etap intensywnego osadnictwa pl\u0119derskiego obejmuj\u0105cy okres od drugiej po\u0142owy XVIII wieku do po\u0142owy XIX wielu. Na tereny Mazowsza nap\u0142ywali koloni\u015bci z Flandrii, Fryzji i Niemiec. W ci\u0105gu 100 lat zasiedlili lun stworzyli ponad 170 miejscowo\u015bci.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nPuszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
Wsi\u0105 ca\u0142kowicie zamieszka\u0142\u0105 przez Ol\u0119dr\u00f3w od 1764 roku by\u0142 Kazu\u0144 (obecnie Kazu\u0144 Nowy), a w 1778 roku kr\u00f3l Stanis\u0142aw August Poniatowski potwierdzi\u0142 umow\u0119 starosty kampinoskiego z Ol\u0119drami na dzier\u017caw\u0119 Wilkowa. W 1781 roku powsta\u0142y osady na K\u0119pie Nowodworskiej, w \u015aladowie i w Secyminie.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Jednak\u017ce dopiero oko\u0142o po\u0142owy XVIII wieku rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 masowy nap\u0142yw kolonist\u00f3w. Przybysz\u00f3w osiedlano przewa\u017cnie w\u015br\u00f3d podmok\u0142ych las\u00f3w \u0142\u0119gowych, „na gruntach b\u0142otnistych, nad Wis\u0142\u0105, krzakami poros\u0142ych i nieprzyst\u0119pnych” (Beyer 1953, Heymanowski 1969). I tak osadnicy Ol\u0119derscy zago\u015bcili w Puszczy Kampinoskiej.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Nowo przybyli koloni\u015bci mennoniccy osiedlali si\u0119 na wzd\u0142u\u017cu rzeki, z dala od siebie – zabudowa ich wsi by\u0142a rozproszona. Domy budowali na sztucznie usypanych pag\u00f3rkach (terpach<\/strong>). Pola wytyczali tak, aby przylega\u0142y kr\u00f3tszym bokiem do nurtu rzeki. W poprzek p\u00f3l bieg\u0142a droga, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy\u0142a poszczeg\u00f3lne gospodarstwa. Rodzina ol\u0119derska posiada\u0142a \u015brednio dwadzie\u015bcia trzy morgi ziemi, czyli oko\u0142o dziesi\u0119ciu hektar\u00f3w, rzadko kt\u00f3ra mog\u0142a si\u0119 pochwali\u0107 pi\u0119tnastoma hektarami. Mennonici uwa\u017cali, \u017ce gospodarstwo, kt\u00f3re nie mia\u0142o dwudziestu trzech m\u00f3rg, nie mog\u0142o zapewni\u0107 godziwego \u017cycia rodzinie. Dlatego te\u017c nie dzielili swoich gospodarstw mi\u0119dzy spadkobierc\u00f3w. M\u0142odsi synowie, gdy doro\u015bli, wyruszali na poszukiwanie miejsca do zasiedlenia.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Zwykle opr\u00f3cz cz\u0142onk\u00f3w rodziny w gospodarstwie pracowa\u0142o od dw\u00f3ch do pi\u0119ciu robotnik\u00f3w najemnych – parobk\u00f3w i dziewek s\u0142u\u017cebnych.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Rolnictwo dostosowano do warunk\u00f3w naturalnych panuj\u0105cych na terenach zalewowych. Uprawiano tylko te ro\u015bliny, kt\u00f3rych okres wegetacji przypada\u0142 miedzy wiosenn\u0105 a jesienn\u0105 powodzi\u0105, oraz te, kt\u00f3rym taka pow\u00f3d\u017a nie szkodzi\u0142a. Powodzie nie niszczy\u0142y drzew owocowych i trawy na \u0142\u0105kach. Aby zabezpieczy\u0107 pola przed piaskiem nanoszonym przez wody zalewowe, wzd\u0142u\u017c ich granic stawiano wiklinowe p\u0142oty koszowe wzmacniane sadzonymi mi\u0119dzy nimi wierzbami. Zatrzymywa\u0142y one piasek, a przepuszcza\u0142y niesiony przez pr\u0105d rzeki humus, kt\u00f3ry stanowi\u0142 doskona\u0142y naw\u00f3z.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
[*\u0179r\u00f3d\u0142o: Fragment ksi\u0105\u017cki „Mennonici \u017cycie codzienne od kuchni” Wojciech Marchlewski]<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nPuszcza Kampinoska.<\/figcaption><\/figure>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
„Poka\u017c mi krajobraz, w kt\u00f3rym \u017cyjesz, a powiem ci, kim jeste\u015b” \u2013 Ortega y Gasset.<\/span><\/p>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
Odchodzi zima z Puszczy Kampinoskiej, odeszli te\u017c Mennonici, o ile zima za rok znowu do nas zawita, Mennonici (Ol\u0119drzy) pozostawili po sobie tylko te wierzby, nieod\u0142\u0105czny element krajobrazu kulturowego. Dzisiaj wierzby znikaj\u0105 z\u00a0krajobrazu, niepotrzebne ju\u017c by osusza\u0107, naturalnie regulowa\u0107 stosunki wodne. \u0141ozinowe p\u0142oty, okalaj\u0105ce niegdy\u015b pastwiska, s\u0105 zast\u0119powane pastuchami. Kiedy zapytamy jednak, co tu na \u0142olendrach pozosta\u0142o po olendrach, niemal\u017ce zawsze obok langhoff\u00f3w, k\u0119p, terp, trytf us\u0142yszymy o\u00a0wierzbach nasadzonych w\u00a0r\u00f3wnych rz\u0119dach. I\u00a0trudno sobie mo\u017ce wyobrazi\u0107, \u017ce najbardziej polskie z\u00a0polskich drzew, mazowiecka wierzba, wcale nie jest takie polskie albo okazuje si\u0119 bardziej olenderskie ni\u017c polskie.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Krajobraz to nie tylko to, co widzimy. To szum sosen, kumkanie \u017cab, plusk fal, klekot bocian\u00f3w. Zapach skoszonej trawy, mokrej \u015bci\u00f3\u0142ki w lesie, nagrzanej kory. Wierzby g\u0142owiaste, charakterystyczne stogi siana, mozaika p\u00f3l i pastwisk \u2013 to cechy tradycyjnego mazowieckiego krajobrazu, do\u015b\u0107 dobrze zachowanego jeszcze na terenie Kampinoskiego Parku Narodowego i w jego otulinie. Dziuplaste, \u015bwiec\u0105ce pr\u00f3chnem, rosn\u0105ce na mokrad\u0142ach wierzby od zawsze pobudza\u0142y ludzk\u0105 wyobra\u017ani\u0119. lokowano w\u00a0nich diab\u0142y i\u00a0skarby. by\u0142y bram\u0105 do tamtego \u015bwiata. ale te\u017c od niepami\u0119tnych czas\u00f3w wierzb\u0119 uznawano za ro\u015blin\u0119 wiecznie mi\u0142uj\u0105c\u0105 \u017cycie i\u00a0za jeden z\u00a0wa\u017cniejszych atrybut\u00f3w wiosny. wierzba kojarzy si\u0119 tak\u017ce z\u00a0inspirowan\u0105 ludow\u0105 nut\u0105 muzyk\u0105 Fryderyka Chopina. to symbol romantycznej natury Polak\u00f3w, krajobrazu zar\u00f3wno polskiego, jak i\u00a0pozostawionego przez Olendr\u00f3w. \u015apieszmy si\u0119 kocha\u0107 krajobrazy. Wierzba uwa\u017cana jest za najbardziej \u201epolskie drzewo\u201d. Cho\u0107 kiedy\u015b og\u0142awianie wierzb zakorzenione by\u0142o w tradycji, dzi\u015b wierzby g\u0142owiaste powoli odchodz\u0105 do historii. Coraz mniej gospodarzy sadzi \u201e\u017cywoko\u0142y\u201d na swoich miedzach, coraz mniej jest miedz, w\u0142a\u015bciciele istniej\u0105cych szpaler\u00f3w cz\u0119sto sami nie s\u0105 ju\u017c na si\u0142ach, aby og\u0142awia\u0107 znajduj\u0105ce si\u0119 na ich gruntach wierzby. W wielu miejscach, mi\u0119dzy innymi na Mazowszu, tradycj\u0105 by\u0142o przeprowadzane co kilka lat jej g\u0142owienie. Pozyskiwano w ten spos\u00f3b drewno na opa\u0142. Z wi\u0119kszych ga\u0142\u0119zi przygotowywano \u017cywoko\u0142y. Wykorzystywano, by stworzy\u0107 nowe wierzby g\u0142owiaste wzd\u0142u\u017c \u015bcie\u017cek lub dr\u00f3g, a czasem te\u017c na ogrodzenia. Wierzby nie og\u0142awiane przez 5 i wi\u0119cej lat, maj\u0105ce p\u0119dy o grubo\u015bci ponad 30 cm, na skutek du\u017cego wiatru lub pioruna, kruche, posiadaj\u0105ce du\u017ce ilo\u015bci sok\u00f3w \u0142atwo si\u0119 roz\u0142amuj\u0105, po czym obumieraj\u0105. Og\u0142awianie to regularne ci\u0119cie, polegaj\u0105ce na usuni\u0119ciu wszystkich p\u0119d\u00f3w z wierzcho\u0142ka drzewa. W jego wyniku pie\u0144 przyrasta, tworz\u0105c wyj\u0105tkowy kszta\u0142t zwany wierzbow\u0105 g\u0142ow\u0105. S\u0105 zwolennicy i przeciwnicy og\u0142awiania drzew, jedni twierdz\u0105, \u017ce to okaleczanie drzew i \u017ce skraca ich \u017cywotno\u015b\u0107, drudzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce wr\u0119cz przeciwnie. Najwa\u017cniejsze, \u017ceby robi\u0107 to w odpowiedni spos\u00f3b, systematycznie i o odpowiedniej porze. Ja z tradycj\u0105 nie b\u0119d\u0119 dyskutowa\u0107. W Aleksandrowie mo\u017cemy podziwia\u0107 widok typowy dla ko\u015bnych \u0142\u0105k puszcza\u0144skich: stogi siana, lokowane przewa\u017cnie na wzniesieniach terenu i dodatkowo \u2013 by nie zmok\u0142y \u2013 na ga\u0142\u0119ziach u\u0142o\u017conych wok\u00f3\u0142 pionowej \u017cerdzi zwanej \u201ckr\u00f3lem\u201d. Ciesz\u0105 oko, najpi\u0119kniej wygl\u0105daj\u0105 jak spowija je poranna mg\u0142a. Z up\u0142ywem lat coraz mniejsza cz\u0119\u015b\u0107 \u0142\u0105k jest koszona i zapewne nied\u0142ugo te sienne \u201ckr\u00f3lestwa\u201d odejd\u0105 w przesz\u0142o\u015b\u0107. Co z wierzbami maj\u0105 wsp\u00f3lnego Mennonici (Ol\u0119drzy). W\u00a0polskiej kulturze ludowej wierzb\u0119 uwa\u017ca si\u0119 za drzewo, kt\u00f3re jako pierwsze budzi si\u0119 do \u017cycia po zimowym u\u015bpieniu. A\u00a0swoj\u0105 pobudk\u0119 oznajmia, wypuszczaj\u0105c bazie, powszechnie zwane te\u017c kotkami. Ga\u0142\u0105zki te s\u0105 podstawowym sk\u0142adnikiem palmy wielkanocnej wykorzystywanej z\u00a0kolei w\u00a0wielu obrz\u0119dach i\u00a0praktykach magicznych. Zdaje si\u0119, \u017ce u\u017cyteczne w\u00a0\u017cyciu codziennym w\u0142a\u015bciwo\u015bci wierzby zauwa\u017cyli i\u00a0upowszechnili Ol\u0119drzy. Histori\u0119 osadnictwa holenderskiego (ol\u0119derskiego) na ziemiach mazowieckich mo\u017cna podzieli\u0107 na kilka etap\u00f3w. Osadnictwo to wi\u0105\u017ce si\u0119 \u015bci\u015ble z dziejami wsp\u00f3\u0142czesnej Warszawy, przede wszystkim cz\u0119\u015bci p\u00f3\u0142nocnych granic Ziemi Warszawskiej oraz centralnej cz\u0119\u015bci miasta zwi\u0105zanej bezpo\u015brednio z dolin\u0105 Wis\u0142y. W 1628 roku pierwsi osadnicy ol\u0119derscy przybyli na Sask\u0105 K\u0119p\u0119, zwan\u0105 wtedy Kacz\u0105 K\u0119p\u0105 oraz do Holendr\u00f3w Baranowskich (1645 r.) pod dzisiejszym \u017byrardowem. Druga faza to etap intensywnego osadnictwa pl\u0119derskiego obejmuj\u0105cy okres od drugiej po\u0142owy XVIII wieku do po\u0142owy XIX wielu. Na tereny Mazowsza nap\u0142ywali koloni\u015bci z Flandrii, Fryzji i Niemiec. W ci\u0105gu 100 lat zasiedlili lun stworzyli ponad 170 miejscowo\u015bci. Wsi\u0105 ca\u0142kowicie zamieszka\u0142\u0105 przez Ol\u0119dr\u00f3w od 1764 roku by\u0142 Kazu\u0144 (obecnie Kazu\u0144 Nowy), a w 1778 roku kr\u00f3l Stanis\u0142aw August Poniatowski potwierdzi\u0142 umow\u0119 starosty kampinoskiego z Ol\u0119drami na dzier\u017caw\u0119 Wilkowa. W 1781 roku powsta\u0142y osady na K\u0119pie Nowodworskiej, w \u015aladowie i w Secyminie. Jednak\u017ce dopiero oko\u0142o po\u0142owy XVIII wieku rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 masowy nap\u0142yw kolonist\u00f3w. Przybysz\u00f3w osiedlano przewa\u017cnie w\u015br\u00f3d podmok\u0142ych las\u00f3w \u0142\u0119gowych, „na gruntach b\u0142otnistych, nad Wis\u0142\u0105, krzakami poros\u0142ych i nieprzyst\u0119pnych” (Beyer 1953, Heymanowski 1969). I tak osadnicy Ol\u0119derscy zago\u015bcili w Puszczy Kampinoskiej. Nowo przybyli koloni\u015bci mennoniccy osiedlali si\u0119 na wzd\u0142u\u017cu rzeki, z dala od siebie – zabudowa ich wsi by\u0142a rozproszona. Domy budowali na sztucznie usypanych pag\u00f3rkach (terpach). Pola wytyczali tak, aby przylega\u0142y kr\u00f3tszym bokiem do nurtu rzeki. W poprzek p\u00f3l bieg\u0142a droga, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy\u0142a poszczeg\u00f3lne gospodarstwa. Rodzina ol\u0119derska posiada\u0142a \u015brednio dwadzie\u015bcia trzy morgi ziemi, czyli oko\u0142o dziesi\u0119ciu hektar\u00f3w, rzadko kt\u00f3ra mog\u0142a si\u0119 pochwali\u0107 pi\u0119tnastoma hektarami. Mennonici uwa\u017cali, \u017ce gospodarstwo, kt\u00f3re nie mia\u0142o dwudziestu trzech m\u00f3rg, nie mog\u0142o zapewni\u0107 godziwego \u017cycia rodzinie. Dlatego te\u017c nie dzielili swoich gospodarstw mi\u0119dzy spadkobierc\u00f3w. M\u0142odsi synowie, gdy doro\u015bli, wyruszali na poszukiwanie miejsca do zasiedlenia. Zwykle opr\u00f3cz cz\u0142onk\u00f3w rodziny w gospodarstwie pracowa\u0142o od dw\u00f3ch do pi\u0119ciu robotnik\u00f3w najemnych – parobk\u00f3w i dziewek s\u0142u\u017cebnych. Rolnictwo dostosowano do warunk\u00f3w naturalnych panuj\u0105cych na terenach zalewowych. Uprawiano tylko te ro\u015bliny, kt\u00f3rych okres wegetacji przypada\u0142 miedzy wiosenn\u0105 a jesienn\u0105 powodzi\u0105, oraz te, kt\u00f3rym taka pow\u00f3d\u017a nie szkodzi\u0142a. Powodzie nie niszczy\u0142y drzew owocowych i trawy na \u0142\u0105kach. Aby zabezpieczy\u0107 pola przed piaskiem nanoszonym przez wody zalewowe, wzd\u0142u\u017c ich granic stawiano wiklinowe p\u0142oty koszowe wzmacniane sadzonymi mi\u0119dzy nimi wierzbami. Zatrzymywa\u0142y one piasek, a przepuszcza\u0142y niesiony przez pr\u0105d rzeki humus, kt\u00f3ry stanowi\u0142 doskona\u0142y naw\u00f3z. [*\u0179r\u00f3d\u0142o: Fragment ksi\u0105\u017cki „Mennonici \u017cycie codzienne od kuchni” Wojciech Marchlewski] „Poka\u017c mi krajobraz, w kt\u00f3rym \u017cyjesz, a powiem ci, kim jeste\u015b” \u2013 Ortega y Gasset. Odchodzi zima z Puszczy Kampinoskiej, odeszli te\u017c Mennonici, o ile zima za rok znowu do nas zawita, Mennonici (Ol\u0119drzy) pozostawili po sobie tylko te wierzby, nieod\u0142\u0105czny element krajobrazu kulturowego. Dzisiaj wierzby znikaj\u0105 z\u00a0krajobrazu, niepotrzebne ju\u017c by osusza\u0107, naturalnie regulowa\u0107 stosunki wodne. \u0141ozinowe p\u0142oty, okalaj\u0105ce niegdy\u015b pastwiska, s\u0105 zast\u0119powane pastuchami. Kiedy zapytamy jednak, co tu na \u0142olendrach pozosta\u0142o po olendrach, niemal\u017ce zawsze obok langhoff\u00f3w, k\u0119p, terp, trytf us\u0142yszymy o\u00a0wierzbach nasadzonych w\u00a0r\u00f3wnych rz\u0119dach. I\u00a0trudno sobie mo\u017ce wyobrazi\u0107, \u017ce najbardziej polskie z\u00a0polskich drzew, mazowiecka wierzba, wcale nie jest takie polskie albo okazuje si\u0119 bardziej olenderskie ni\u017c polskie. \u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6588,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[607,21],"tags":[299,32,31,413,24,377],"class_list":["post-6587","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawe-miejsca","category-puszcza-kampinoska","tag-kampinoski-park-narodowy","tag-mennonici","tag-oledrzy","tag-olendrzy","tag-puszcza-kampinoska","tag-skarby-mazowsza"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t
![\"\"](\"https:\/\/bloganki.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/DSC00104-1024x683.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/bloganki.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/DSC00084-1024x683.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/bloganki.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/DSC00082-1024x683.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/bloganki.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/DSC00102-1024x683.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/bloganki.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/DSC00696-1024x683.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/bloganki.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/DSC00105-1024x683.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/bloganki.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/DSC00096-1024x683.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/bloganki.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/DSC00298-1-1024x683.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/bloganki.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/DSC00106-1024x683.jpg\")