{"id":8240,"date":"2021-04-28T07:02:46","date_gmt":"2021-04-28T05:02:46","guid":{"rendered":"https:\/\/bloganki.pl\/?p=8240"},"modified":"2022-11-21T20:05:35","modified_gmt":"2022-11-21T19:05:35","slug":"tykocin-perla-polskiego-baroku-i-dziedzictwo-zydowskie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bloganki.pl\/index.php\/2021\/04\/28\/tykocin-perla-polskiego-baroku-i-dziedzictwo-zydowskie\/","title":{"rendered":"Tykocin – „Per\u0142a polskiego baroku” i dziedzictwo \u017cydowskie."},"content":{"rendered":"\n

Spo\u015br\u00f3d wszystkich miejscowo\u015bci po\u0142o\u017conych na Podlasiu bez w\u0105tpienia jedn\u0105 z najbardziej wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 pod wzgl\u0119dem swoich tradycji historycznych jest Tykocin.<\/strong> W miasteczku tym zachowa\u0142o si\u0119 wyj\u0105tkowo du\u017co unikatowych w skali ca\u0142ego regionu, a nawet i kraju, zabytkowych budynk\u00f3w. Tworz\u0105 one niezapomniany urok tego miejsca, kt\u00f3remu ulega ka\u017cda osoba je odwiedzaj\u0105ca. Do tych najwa\u017cniejszych zabytk\u00f3w z pewno\u015bci\u0105 nale\u017c\u0105: ko\u015bci\u00f3\u0142 pod wezwaniem \u015bw. Tr\u00f3jcy<\/strong>, po\u0142o\u017cony obok alumnat, synagoga<\/strong>, czy te\u017c zesp\u00f3\u0142 klasztoru Bernardyn\u00f3w<\/strong>. Wszystkie wymienione budynki s\u0105 murowane, jednak\u017ce opr\u00f3cz nich ca\u0142\u0105 podstawow\u0105 tkank\u0119 miasta tworzy\u0142y przez wieki i nadal tworz\u0105 budynki drewniane. <\/p>\n\n\n\n

Miejska historia tego uroczego miasteczka si\u0119ga XV wieku. Ta niewielka miejscowo\u015b\u0107 na przestrzeni wiek\u00f3w by\u0142a wa\u017cnym punktem na mapie Polski. Trzyma\u0142 tu swe kr\u00f3lewskie dobra sam kr\u00f3l Zygmunt August. Umieszczony by\u0142 tu tak\u017ce arsena\u0142 Rzeczypospolitej oraz skarbiec. Miasto w trakcie swej historii by\u0142o r\u00f3wnie\u017c w\u0142asno\u015bci\u0105 hetmana polnego koronnego Stefana Czarneckiego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wielka Synagoga – Tykocin.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wielka Synagoga – Tykocin.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wielka Synagoga – Tykocin.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Zbudowana w 1642 r. synagoga by\u0142a dowodem wielkiego znaczenie gminy \u017cydowskiej (kaha\u0142u) w Tykocinie. M\u00f3wiono o niej, \u017ce jest w Koronie drug\u0105 po krakowskiej. Pocz\u0105tkowo wybudowana w stylu renesansowym z dachem pogr\u0105\u017conym z attyk\u0105, podczas barokowej przebudowy miasta dokonanej przez Jana Klemensa Branickiego zosta\u0142a pokryta nowym dachem mansardowym. Sk\u0142ada si\u0119 z sali m\u0119\u017cczyzn oraz babi\u0144c\u00f3w (oddzia\u0142y modlitewne dla kobiet). W sali g\u0142\u00f3wnej z centralnie usytuowan\u0105 bim\u0105 (podwy\u017cszenie z czterema filarami, z kt\u00f3rego czytana by\u0142a Tora) znajduje si\u0119 tak\u017ce pi\u0119knie zdobiony Aron ha-Kodesz (szafa o\u0142tarzowa – nisza na wschodniej \u015bcianie synagogi, w kt\u00f3rej przechowywane by\u0142y roda\u0142y \u2013 zwoje Tory). \u015aciany przyozdobione s\u0105 polichromiami z tekstami modllitw. Zwiedza\u0107 mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c wie\u017c\u0119 synagogi z ekspozycjami: Pok\u00f3j Rabina i Uczta Sederowa.<\/p>\n\n\n\n

Wychodz\u0105c z synagogi i udaj\u0105c si\u0119 ulic\u0105 w lewo do ko\u0144ca miasteczka dotrzemy do kirkutu<\/strong> – jednego z najstarszych \u017cydowskich cmentarzy  w Polsce.  <\/p>\n\n\n\n

Tykocin miano „per\u0142y baroku”<\/strong> zyska\u0142 dzi\u0119ki za\u0142o\u017ceniu urbanistycznemu hetmana Jana Klemensa Branickiego. Urody miasteczku dodaje niska zabudowa. W domu podobnym jak na zdj\u0119ciu u do\u0142u mieszka\u0142a rodzina Ludwika Zamenhofa, tw\u00f3rcy j\u0119zyka esperanto. Ucz\u0119szcza\u0142a do wspania\u0142ej barokowej synagogi, stoj\u0105cej w miejscu pierwszej drewnianej bo\u017cnicy, kt\u00f3r\u0105 wznie\u015bli \u017bydzi nied\u0142ugo po osiedleniu w Tykocinie w 1522 r. <\/p>\n\n\n\n

Przybysze rozwin\u0119li handel i rzemios\u0142o, dzi\u0119ki czemu miasto si\u0119 wzbogaci\u0142o. Tykoci\u0144ska gmina by\u0142a najpr\u0119\u017cniejsza na Podlasiu.<\/p>\n\n\n\n

\u017bydowsk\u0105 ludno\u015b\u0107 stanowi\u0105c\u0105 po\u0142ow\u0119 og\u00f3\u0142u mieszka\u0144c\u00f3w wymordowali Niemcy w 1941 r. W miejscu egzekucji – w lesie przy drodze do \u0141opuchowa – stoi pomnik pami\u0119ci.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Tykoci\u0144ski rynek.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Tykoci\u0144ski rynek.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Pomnik hetmana Stefana Czarnieckiego – Tykocin.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Pogromc\u0119 Szwed\u00f3w, hetmana polnego Stefana Czarnieckiego, sejm Rzeczpospolitej uhonorowa\u0142 w uznaniu zas\u0142ug nadaniem w 1661 r. d\u00f3br tykoci\u0144skich, z ich o\u015brodkiem – Tykocinem. Sto lat p\u00f3\u017aniej prawnuk hetmana, Jan Klemens Branicki ufundowa\u0142 bohaterowi kampanii szwedzkiej pomnik. Wzniesiony po\u015brodku tykoci\u0144skiego rynku w latach 1761-1763, nale\u017cy do najstarszych polskich pomnik\u00f3w postawionych na miejskim placu i dedykowanych postaci nieb\u0119d\u0105cej hierarch\u0105 ko\u015bcielnym czy koronowanym w\u0142adc\u0105. Barokowy monument hetmana dzier\u017c\u0105cego z\u0142ot\u0105 bu\u0142aw\u0119 wyr\u00f3\u017cnia Tykocin, przydaj\u0105c niezwyk\u0142o\u015bci miasteczku, kt\u00f3re ze wzgl\u0119du na urod\u0119, klimat i pi\u0119kne zabytki bywa nazywane podlaskim Kazimierzem<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy w Tykocinie.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny pod wezwaniem Tr\u00f3jcy Przenaj\u015bwi\u0119tszej w Tykocinie  oraz zesp\u00f3\u0142 klasztorny pomisjonarski<\/strong> zosta\u0142 wzniesiony z fundacji hetmana Jana Klemensa Branickiego i jest wi\u0105zany z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Jana Henryka Klemma. Ko\u015bci\u00f3\u0142 powsta\u0142 w dw\u00f3ch etapach. Budow\u0119 rozpocz\u0119to w roku 1742, a wie\u017ce powsta\u0142y pod koniec roku 1748.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy w Tykocinie.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Tykoci\u0144ski rynek.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Tykoci\u0144ski rynek.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Tykocin.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Zamek w Tykocinie.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Zamek Zygmunta Augusta <\/strong>wzniesiony zosta\u0142 w latach 1550-1572. Jego projektantem i budowniczym by\u0142 in\u017cynier kr\u00f3lewski Hiob Breytfus (Job Preytfus). W\u00f3wczas by\u0142a to jedna z najpot\u0119\u017cniejszych fortyfikacji \u00f3wczesnej Rzeczpospolitej. Mie\u015bci\u0142 si\u0119 na jej terenie arsena\u0142 koronny, skarbiec kr\u00f3lewski, kancelaria i biblioteka. W zamkowych komnatach przez rok spoczywa\u0142y zw\u0142oki Zygmunta Augusta zanim zosta\u0142 pogrzebany na Wawelu. W trakcie potopu szwedzkiego zamek zosta\u0142 obsadzony przez szwedzk\u0105 i radziwi\u0142\u0142owsk\u0105 za\u0142og\u0119. Na zamku w dniu 31 grudnia 1655 r. zmar\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 Janusz Radziwi\u0142\u0142. Tykocin zosta\u0142 odbity przez wojska Paw\u0142a Sapiehy 27 stycznia 1657 r. W trakcie szturmu zamek zosta\u0142 cz\u0119\u015bciowo wysadzony w powietrze przez wojska szwedzkie. Literacki obraz tych walk przedstawia w „Potopie” Henryk Sienkiewicz.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wiatrak ko\u017alak w Tykocinie.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ko\u017alak w Tykocinie<\/strong> zosta\u0142 zbudowany w 1887 r., a od 1980 r. jest na li\u015bcie obiekt\u00f3w zabytkowych. Tykoci\u0144ski ko\u017alak zachowa\u0142 si\u0119 w bardzo dobrym stanie, cho\u0107 warto by odbudowa\u0107 jego skrzyd\u0142a. Ko\u017alak znajduje si\u0119 w Tykocinie, przy ul. Klasztornej<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Tykocin jest dzi\u015b, cichym i senny miasteczkiem i tylko wielko\u015b\u0107 zabytk\u00f3w wskazuje, \u017ce przed wiekami t\u0119tni\u0142 \u017cyciem i znaczy\u0142 wi\u0119cej ni\u017c niedaleki Bia\u0142ystok.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Spo\u015br\u00f3d wszystkich miejscowo\u015bci po\u0142o\u017conych na Podlasiu bez w\u0105tpienia jedn\u0105 z najbardziej wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 pod wzgl\u0119dem swoich tradycji historycznych jest Tykocin. W miasteczku tym zachowa\u0142o si\u0119 wyj\u0105tkowo du\u017co unikatowych w skali ca\u0142ego regionu, a nawet i kraju, zabytkowych budynk\u00f3w. Tworz\u0105 one niezapomniany urok tego miejsca, kt\u00f3remu ulega ka\u017cda osoba je odwiedzaj\u0105ca. Do tych najwa\u017cniejszych zabytk\u00f3w z pewno\u015bci\u0105 nale\u017c\u0105: ko\u015bci\u00f3\u0142 pod wezwaniem \u015bw. Tr\u00f3jcy, po\u0142o\u017cony obok alumnat, synagoga, czy te\u017c zesp\u00f3\u0142 klasztoru Bernardyn\u00f3w. Wszystkie wymienione budynki s\u0105 murowane, jednak\u017ce opr\u00f3cz nich ca\u0142\u0105 podstawow\u0105 tkank\u0119 miasta tworzy\u0142y przez wieki i nadal tworz\u0105 budynki drewniane.  Miejska historia tego uroczego miasteczka si\u0119ga XV wieku. Ta niewielka miejscowo\u015b\u0107 na przestrzeni wiek\u00f3w by\u0142a wa\u017cnym punktem na mapie Polski. Trzyma\u0142 tu swe kr\u00f3lewskie dobra sam kr\u00f3l Zygmunt August. Umieszczony by\u0142 tu tak\u017ce arsena\u0142 Rzeczypospolitej oraz skarbiec. Miasto w trakcie swej historii by\u0142o r\u00f3wnie\u017c w\u0142asno\u015bci\u0105 hetmana polnego koronnego Stefana Czarneckiego. Zbudowana w 1642 r. synagoga by\u0142a dowodem wielkiego znaczenie gminy \u017cydowskiej (kaha\u0142u) w Tykocinie. M\u00f3wiono o niej, \u017ce jest w Koronie drug\u0105 po krakowskiej. Pocz\u0105tkowo wybudowana w stylu renesansowym z dachem pogr\u0105\u017conym z attyk\u0105, podczas barokowej przebudowy miasta dokonanej przez Jana Klemensa Branickiego zosta\u0142a pokryta nowym dachem mansardowym. Sk\u0142ada si\u0119 z sali m\u0119\u017cczyzn oraz babi\u0144c\u00f3w (oddzia\u0142y modlitewne dla kobiet). W sali g\u0142\u00f3wnej z centralnie usytuowan\u0105 bim\u0105 (podwy\u017cszenie z czterema filarami, z kt\u00f3rego czytana by\u0142a Tora) znajduje si\u0119 tak\u017ce pi\u0119knie zdobiony Aron ha-Kodesz (szafa o\u0142tarzowa – nisza na wschodniej \u015bcianie synagogi, w kt\u00f3rej przechowywane by\u0142y roda\u0142y \u2013 zwoje Tory). \u015aciany przyozdobione s\u0105 polichromiami z tekstami modllitw. Zwiedza\u0107 mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c wie\u017c\u0119 synagogi z ekspozycjami: Pok\u00f3j Rabina i Uczta Sederowa. Wychodz\u0105c z synagogi i udaj\u0105c si\u0119 ulic\u0105 w lewo do ko\u0144ca miasteczka dotrzemy do kirkutu – jednego z najstarszych \u017cydowskich cmentarzy  w Polsce.   Tykocin miano „per\u0142y baroku” zyska\u0142 dzi\u0119ki za\u0142o\u017ceniu urbanistycznemu hetmana Jana Klemensa Branickiego. Urody miasteczku dodaje niska zabudowa. W domu podobnym jak na zdj\u0119ciu u do\u0142u mieszka\u0142a rodzina Ludwika Zamenhofa, tw\u00f3rcy j\u0119zyka esperanto. Ucz\u0119szcza\u0142a do wspania\u0142ej barokowej synagogi, stoj\u0105cej w miejscu pierwszej drewnianej bo\u017cnicy, kt\u00f3r\u0105 wznie\u015bli \u017bydzi nied\u0142ugo po osiedleniu w Tykocinie w 1522 r. Przybysze rozwin\u0119li handel i rzemios\u0142o, dzi\u0119ki czemu miasto si\u0119 wzbogaci\u0142o. Tykoci\u0144ska gmina by\u0142a najpr\u0119\u017cniejsza na Podlasiu. \u017bydowsk\u0105 ludno\u015b\u0107 stanowi\u0105c\u0105 po\u0142ow\u0119 og\u00f3\u0142u mieszka\u0144c\u00f3w wymordowali Niemcy w 1941 r. W miejscu egzekucji – w lesie przy drodze do \u0141opuchowa – stoi pomnik pami\u0119ci. Pogromc\u0119 Szwed\u00f3w, hetmana polnego Stefana Czarnieckiego, sejm Rzeczpospolitej uhonorowa\u0142 w uznaniu zas\u0142ug nadaniem w 1661 r. d\u00f3br tykoci\u0144skich, z ich o\u015brodkiem – Tykocinem. Sto lat p\u00f3\u017aniej prawnuk hetmana, Jan Klemens Branicki ufundowa\u0142 bohaterowi kampanii szwedzkiej pomnik. Wzniesiony po\u015brodku tykoci\u0144skiego rynku w latach 1761-1763, nale\u017cy do najstarszych polskich pomnik\u00f3w postawionych na miejskim placu i dedykowanych postaci nieb\u0119d\u0105cej hierarch\u0105 ko\u015bcielnym czy koronowanym w\u0142adc\u0105. Barokowy monument hetmana dzier\u017c\u0105cego z\u0142ot\u0105 bu\u0142aw\u0119 wyr\u00f3\u017cnia Tykocin, przydaj\u0105c niezwyk\u0142o\u015bci miasteczku, kt\u00f3re ze wzgl\u0119du na urod\u0119, klimat i pi\u0119kne zabytki bywa nazywane podlaskim Kazimierzem. Ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny pod wezwaniem Tr\u00f3jcy Przenaj\u015bwi\u0119tszej w Tykocinie  oraz zesp\u00f3\u0142 klasztorny pomisjonarski zosta\u0142 wzniesiony z fundacji hetmana Jana Klemensa Branickiego i jest wi\u0105zany z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Jana Henryka Klemma. Ko\u015bci\u00f3\u0142 powsta\u0142 w dw\u00f3ch etapach. Budow\u0119 rozpocz\u0119to w roku 1742, a wie\u017ce powsta\u0142y pod koniec roku 1748. Zamek Zygmunta Augusta wzniesiony zosta\u0142 w latach 1550-1572. Jego projektantem i budowniczym by\u0142 in\u017cynier kr\u00f3lewski Hiob Breytfus (Job Preytfus). W\u00f3wczas by\u0142a to jedna z najpot\u0119\u017cniejszych fortyfikacji \u00f3wczesnej Rzeczpospolitej. Mie\u015bci\u0142 si\u0119 na jej terenie arsena\u0142 koronny, skarbiec kr\u00f3lewski, kancelaria i biblioteka. W zamkowych komnatach przez rok spoczywa\u0142y zw\u0142oki Zygmunta Augusta zanim zosta\u0142 pogrzebany na Wawelu. W trakcie potopu szwedzkiego zamek zosta\u0142 obsadzony przez szwedzk\u0105 i radziwi\u0142\u0142owsk\u0105 za\u0142og\u0119. Na zamku w dniu 31 grudnia 1655 r. zmar\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 Janusz Radziwi\u0142\u0142. Tykocin zosta\u0142 odbity przez wojska Paw\u0142a Sapiehy 27 stycznia 1657 r. W trakcie szturmu zamek zosta\u0142 cz\u0119\u015bciowo wysadzony w powietrze przez wojska szwedzkie. Literacki obraz tych walk przedstawia w „Potopie” Henryk Sienkiewicz. Ko\u017alak w Tykocinie zosta\u0142 zbudowany w 1887 r., a od 1980 r. jest na li\u015bcie obiekt\u00f3w zabytkowych. Tykoci\u0144ski ko\u017alak zachowa\u0142 si\u0119 w bardzo dobrym stanie, cho\u0107 warto by odbudowa\u0107 jego skrzyd\u0142a. Ko\u017alak znajduje si\u0119 w Tykocinie, przy ul. Klasztornej. Tykocin jest dzi\u015b, cichym i senny miasteczkiem i tylko wielko\u015b\u0107 zabytk\u00f3w wskazuje, \u017ce przed wiekami t\u0119tni\u0142 \u017cyciem i znaczy\u0142 wi\u0119cej ni\u017c niedaleki Bia\u0142ystok.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8477,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[160,20],"tags":[],"class_list":["post-8240","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-magiczne-podlasie","category-polska"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t