Samogród – „Tu leżą grzesznicy Kazimierz y Zuzanna”.
Na niewielkim wzniesieniu, za cerkiewnym murem i w cieniu starych lip, stoi niewielka cerkiew pomalowana na brązowo. Z drogi trudno ją dostrzec, a dotarcie do niej nie jest łatwe — świątynia znajduje się około 250 metrów na południe od drogi Babiki–Suchinicze, z dala od najbliższych zabudowań.
Wśród drzew, tuż obok cerkwi, znajduje się tajemniczy pomnik otoczony metalowym ogrodzeniem. Na jego powierzchni widnieje napis:
Tu leżą grzesznicy
Kazimierz y Zuzanna
Kanimierow-Wiszczyńscy.
Proszą o modlitwy.
Rok zejścia 1733 D.27. Julii
samey 1722 D.8. 7-bris
Płyta jest nowa, niedawno została wymieniona, na starej u dołu widniał charakterystyczny motyw trupiej czaszki ze skrzyżowanymi piszczelami.
Według miejscowego batiuszki w tym miejscu spoczywają fundatorzy cerkwi. Przytacza on legendę o człowieku, który zabłądził w pobliskim lesie i przysiągł, że jeśli ktoś wybawi go z opresji, ufunduje w podzięce świątynię. Z pomocą przyszedł mu wieśniak ze Słojki, który odnalazł zagubionego i wskazał mu drogę. Nieznajomy dotrzymał obietnicy — ufundował w puszczy cerkiew, a po śmierci kazał pochować się obok niej.
Legenda i historia funkcjonują tu obok siebie. W rzeczywistości „owi” grzesznicy byli właścicielami pobliskiego majątku Usnarz oraz wieloletnimi kolatorami miejscowej świątyni unickiej, będącej poprzedniczką obecnej cerkwi.
Nie sposób dziś jednoznacznie określić, kiedy dokładnie wzniesiono cerkiew w Samogrodzie. Pierwsza wzmianka o samej świątyni — a właściwie o jej uposażeniu — pochodzi z 1709 roku. Wynika z niej, że Wiszczyńscy dokonali wówczas zapisu na rzecz cerkwi samogrodzkiej. Z kolei 1 listopada 1713 roku Samuel Mościcki, oboźny starodubowski, wystawił akt funduszowy cerkwi w Samogrodzie. Z treści dokumentu wynika jednak, że świątynia istniała już wcześniej — została w nim bowiem wymieniona jako cerkiew już erygowana i ufundowana. Wspomniano również o istniejącej przy niej plebanii.
Możliwe zatem, że zapis fundacyjny Wiszczyńskich z 1709 roku należy uznać za przybliżoną datę budowy cerkwi.
Wnętrze cerkwi – widok na ikonostas.
Kazimierz Wiszczyński zmarł w 1733 roku, jak głosi napis na płycie epitafijnej. Zapewne swoim testamentem zapisał jakieś sumy pieniędzy na cerkiew, bowiem źródła parafialne jemu przypisywały wzniesienie świątyni z 1733 roku. Jego żoną była Zuzanna z Kanimerów, zmarła w 1722 roku.
Obecna cerkiew parafialna zbudowana została w 1867 roku, obok starej pounickiej, którą rozebrano. W Wierzchlesiu w 1869 roku postawiono drewnianą cerkiew z drewna po byłej cerkwi samogrodzkiej.
[*Źródło: Grzegorz Ryżewski „Z dziejów cerkwi w Samogrodzie” „Biuletyn Konserwatorski Województwa Podlaskiego” 22,216, s. 122-142]
Lubisz to co robię? Będzie mi niezmiernie miło jeśli wypijemy razem kawę.
Może Ci się spodobać
Trasa okrężna wokół Kokkari (Route 21) – Samos.
Malta – Mdina, Rabat i Mgarr. Gdzie autobus zawiezie i nogi poniosą – zwiedzania dzień 4
