Samos jest bez wątpienia jedną z najpiękniejszych wysp Morza Egejskiego. Co sprawia, że wyróżnia się na tle innych greckich wysp? Przede wszystkim niezwykła zieleń – gęste lasy, liczne źródła oraz krystaliczne strumienie tworzące niewielkie jeziora i malownicze wodospady.

Większość mieszkańców wyspy mieszka w dwóch głównych miastach: Samos (Vathy) na wschodzie oraz Karlovasi na zachodzie. Jednak także mniejsze wioski nadal zachowały swój autentyczny charakter. Wiele osób wciąż zajmuje się tradycyjną uprawą ziemi, przede wszystkim prowadząc winnice oraz pielęgnując wiekowe gaje oliwne.

Pomimo rozwoju infrastruktury i powstania licznych dróg, na Samos zachowało się wiele dawnych ścieżek, które do dziś służą zarówno mieszkańcom, jak i turystom. W 2013 roku Bob Jan van Nek z Holandii, mieszkający w wiosce Agios Konstantinos, wraz z grupą 12 wolontariuszy założył inicjatywę „Nightingale Walks”. Ich celem było odnowienie starych szlaków, oczyszczenie ścieżek oraz ich oznakowanie.

Przez kolejne lata Bob i jego współpracownicy stworzyli sieć 29 oznakowanych tras o łącznej długości 62 km, prowadzących przez serce wyspy i północne zbocza góry Karvounis.

W 2018 roku Region Północnego Morza Egejskiego zlecił firmie TERRAIN opracowanie rozbudowanej sieci szlaków turystycznych. Projekt bazował na 32 istniejących trasach, a w ciągu kolejnych dwóch lat zespół TERRAIN zaprojektował i stworzył system obejmujący 41 oznakowanych szlaków o łącznej długości 260 km.

Dzięki temu Samos może pochwalić się jedną z największych i najlepiej przygotowanych sieci pieszych szlaków na Morzu Egejskim. To właśnie te dawne ścieżki pozwalają odkrywać wyspę z zupełnie innej perspektywy – z dala od zatłoczonych miejscowości, wśród lasów, gajów oliwnych, tradycyjnych wiosek i niezwykłej przyrody.

Na Samos byłam już dwa razy i za każdym razem wyspa zachwycała mnie na nowo. Podczas kolejnej wizyty ponownie przeszłam trasę numer 22 (Route 22) Kokkari – Vourliotes – Kokkari. To najbardziej znany i najczęściej wybierany szlak na wyspie, a przy tym niezwykle malowniczy.

Jednak to właśnie trasa numer 4 (Route 4) Karlovasi – Paleo Karlovasi – Aghios Antonios – Potami skradła moje serce najbardziej. Ten szlak ma w sobie wszystko, czego można oczekiwać od pieszej wędrówki po Samos.

Po drodze odwiedzicie urokliwą, starą wioskę Paleo Karlovasi, będziecie podziwiać piękne widoki, przemierzać wiekowe gaje oliwne i wędrować przez pachnące lasy sosnowe. Na trasie czekają na Was ukryte kapliczki, niezwykłe miejsca związane z historią wyspy oraz niewielka jaskinia, którą można łatwo zwiedzić.

A na zakończenie tej wyjątkowej wędrówki czeka plaża Potami – idealne miejsce, by odpocząć, zanurzyć stopy w morzu i nacieszyć się pięknem Samos.

Jak dotrzeć do początku szlaku?

Przyznam, że miałam spory problem z odnalezieniem początku szlaku. Trasa rozpoczyna się w porcie Karlovasi, na skrzyżowaniu znajdującym się tuż za dużym budynkiem, w którym mieszczą się Zarząd Portu, Urząd Celny oraz inne usługi portowe.

Należy skierować się wąską asfaltową drogą na południe, mijając ostatnie zabudowania portu. Po około 150 metrach dotrzecie do skrzyżowania z główną drogą asfaltową prowadzącą na południe, w kierunku Paleo Karlovasi. W tym miejscu trzeba skręcić w prawo i podążać drogą przez około 100 metrów, aż po lewej stronie zauważycie początek starej, brukowanej ścieżki prowadzącej do Paleo Karlovasi.

To właśnie tutaj należy opuścić główną drogę i skręcić w lewo, wchodząc na brukowaną ścieżkę prowadzącą pod górę. Sam szlak jest bardzo dobrze oznakowany, więc po odnalezieniu jego początku dalsza wędrówka nie powinna sprawiać trudności.

Paleo Karlovasi – kamienna wioska pełna historii

Przez wieki ta brukowana ścieżka stanowiła główną drogę komunikacyjną łączącą Paleo (czyli „Stare”) Karlovasi z portem. Po wybudowaniu współczesnej drogi straciła swoje znaczenie, a z czasem zaczęła popadać w ruinę i niszczeć. W ostatnich latach przeznaczono znaczne środki na jej renowację. Niestety, zamiast wiernie odtworzyć jej dawny charakter, dodano niepotrzebne stopnie oraz wysoki kamienny mur po jednej stronie, który częściowo zasłania widok na zachodnią zatokę.

W Paleo Karlovasi warto zwrócić uwagę na pierwszy dom po lewej stronie, tuż przy brukowanej ścieżce. To pięknie odrestaurowany, stary, dwupiętrowy kamienny budynek z loggią i dachem pokrytym dachówką. Kilka kroków dalej znajduje się pierwszy z dwóch niewielkich placów we wsi. To właśnie tutaj można znaleźć drewniany znak wskazujący drogę do kościoła Aghia Triada.

Szlak prowadzi dalej starą, brukowaną drogą, która łagodnie wspina się na północ. Po drodze mijamy kościół Panagia oraz jego imponującą marmurową dzwonnicę, wzniesioną w 1862 roku. Nieco dalej znajduje się opuszczony budynek dawnej szkoły podstawowej, dziś niestety pozostawiony bez opieki, choć z dużym potencjałem, by w przyszłości stać się na przykład pensjonatem służącym lokalnej społeczności.

Nad wioską góruje niewielki kościół Aghia Triada. To właśnie stąd rozciągają się jedne z najpiękniejszych widoków na Karlovasi i okoliczną zatokę.

Z Aghia Triada do placu w Paleo Karlovasi

Z kościoła Aghia Triada trzeba wrócić ponownie na plac. Stamtąd należy kierować się za znakami na południe ulicą Aghia Triada – centralną brukowaną ścieżką przecinającą wioskę.

Po drodze miniecie stary kościół Aghios Nicholaos, pochodzący z 1500 roku. Warto zatrzymać się na chwilę przy jego zacienionym, zadaszonym balkonie przed wejściem.

---

Fontanna z wodą i drugi plac Paleo Karlovasi

Około 50 metrów dalej znajduje się fontanna z wodą pitną, przy której można uzupełnić zapas wody przed dalszą częścią trasy.

Ulica doprowadzi Was do drugiego placu Paleo Karlovasi. W tym miejscu kończy się asfaltowa droga prowadząca z portu i zaczyna bardziej kameralny odcinek szlaku.

---

Ulicą Galala przez górną część Paleo Karlovasi

Z placu należy kierować się oznakowaną brukowaną ścieżką znaną jako ulica Galala. Trasa prowadzi przez spokojną, górną dzielnicę Paleo Karlovasi, pełną skromnych domów i małych podwórek ozdobionych kwiatami.

Po drodze miniecie stary kościół Chrystusa. Następnie trzeba skręcić w prawo i iść ulicą Galala aż do jej końca.

---

Aghios Isidoros – miejsce na odpoczynek

Na końcu ulicy Galala docieramy do kościoła Aghios Isidoros. Świątynia zachowała swoją starą kamienną posadzkę, a obok znajduje się uroczy, trawiasty balkon z przyjemnym widokiem.

To idealne miejsce na krótki odpoczynek przed dalszą drogą.

Leśny odcinek Route 4 – w cieniu drzew

Większa część trasy nr 4 prowadzi przez gęsty las, dzięki czemu nawet w cieplejsze dni wędrówka jest przyjemniejsza i bardziej komfortowa.

---

Kaplica Aghii Anargyri ukryta pod skałą

Podążając na zachód od kościoła Aghios Isidoros, brukowaną ścieżką po około 150 metrach dotrzecie do przepięknej wiejskiej kaplicy Aghii Anargyri.

To jedno z najbardziej niezwykłych miejsc na tym odcinku trasy. Kaplica została wkomponowana w ogromną skałę – część jej dachu tworzy naturalna skała, a druga połowa jest tradycyjną konstrukcją zbudowaną przez człowieka.

Przez stare gaje oliwne

Dalsza część szlaku prowadzi przez malownicze, stare gaje oliwne. To spokojny odcinek trasy, podczas którego można poczuć bardziej dziki i naturalny charakter wyspy.

Na końcu ścieżki dotrzecie do skrzyżowania dróg. Główny przebieg Route 4 prowadzi dalej prosto, w kierunku zachodnim.

---

Jaskinia i kaplica Aghios Antonios – warto zboczyć ze szlaku

Przy skrzyżowaniu warto jednak na chwilę zejść z głównej trasy. Ścieżka po prawej stronie prowadzi do niezwykłego miejsca – jaskini oraz kaplicy Aghios Antonios (Jaskini Świętego Antoniego).

To jedno z ciekawszych miejsc na trasie, dlatego warto poświęcić kilka dodatkowych minut na to krótkie zejście.

Przez kamienne tarasy i stare gaje oliwne

Po powrocie na główny szlak dalsza część drogi prowadzi brukowaną ścieżką, która wije się przez suche kamienne tarasy oraz stare gaje oliwne.

To spokojny i bardzo malowniczy odcinek Route 4, pozwalający poczuć tradycyjny krajobraz Samos.

---

Aghia Paraskevi – kaplica przy źródle

Nieco dalej warto rozważyć kolejne krótkie zejście ze szlaku. Po prawej stronie znajduje się ścieżka prowadząca do malowniczej wiejskiej kaplicy Aghia Paraskevi. Uwaga – oznakowanie prowadzące do kaplicy jest tylko w języku greckim.

Przy kaplicy znajduje się źródło świeżej wody, stary platan oraz kasztanowiec, które zapewniają przyjemny cień.

To idealne miejsce na krótki odpoczynek, uzupełnienie wody i chwilę wytchnienia przed dalszą wędrówką.

Kamienna ścieżka przez zbocze

Po powrocie na szlak kierujcie się dalej brukowaną ścieżką, która na wielu odcinkach zachowała swoją oryginalną kamienną nawierzchnię.

To jeden z najbardziej klimatycznych fragmentów Route 4 – stara droga prowadząca przez naturalny krajobraz wyspy pozwala poczuć historię tego miejsca.

---

Przez las dotknięty pożarem

Dalej szlak prowadzi na zachód, w dół zbocza. Trasa przechodzi przez fragment lasu, który ucierpiał podczas pożaru w maju 2015 roku.

Po zejściu dotrzecie do wyboistej, gruntowej drogi. Należy skręcić w lewo (na zachód) i podążać nią dalej. Droga wije się przez piękną część lasu, w której rosną sosny oraz smukłe cyprysy.

---

Ostatni etap przed Potami

Po około 350 metrach dotrzecie do kolejnej drogi. W tym miejscu należy skręcić w prawo i zejść w dół.

Kilka metrów dalej znajduje się drogowskaz kierujący do ostatniego odcinka trasy – urokliwej ścieżki prowadzącej przez starożytne gaje oliwne.

---

Zakończenie trasy przy plaży Potami

Ostatni fragment Route 4 kończy się przy asfaltowej drodze w pobliżu plaży Potami.

To idealne miejsce na zakończenie wędrówki – przy plaży znajdziecie kawiarnie oraz bar, gdzie można odpocząć, napić się czegoś i zrelaksować po przejściu całej trasy.

 

 

Czy warto przejść Route 4 na Samos?

Trasa Route 4 z Karlovasi przez Paleo Karlovasi, Aghios Isidoros, Aghios Antonios i dalej do Potami to jedna z tych wędrówek, które pokazują prawdziwe oblicze Samos – spokojne, zielone i pełne ukrytych miejsc.

Nie jest to zwykły spacer od punktu A do punktu B. Po drodze czekają na Was kamienne uliczki starej wioski, zabytkowe kościoły, ukryte kaplice, źródła z krystaliczną wodą, stare gaje oliwne oraz leśne ścieżki prowadzące przez niezwykle malowniczy krajobraz wyspy.

Największą zaletą tej trasy jest jej różnorodność. W ciągu kilku godzin można przejść przez historyczne zabudowania Paleo Karlovasi, odpocząć w cieniu wiekowych drzew, odkrywać miejsca ukryte poza głównymi szlakami turystycznymi, a na końcu zejść nad morze i zakończyć dzień na plaży Potami.

Route 4 wymaga trochę wysiłku, dobrego obuwia i zapasu wody, ale wynagradza to spokojem, pięknymi widokami i możliwością poznania mniej oczywistej strony Samos. Szczególnie warto wybrać się tutaj wiosną lub jesienią, gdy temperatury są łagodniejsze, a przyroda zachwyca najbardziej.

Jeżeli szukacie na Samos trasy łączącej historię, naturę i odrobinę przygody – Route 4 z Karlovasi do Potami zdecydowanie zasługuje na miejsce w Waszym planie podróży.

Jeśli moje wpisy pomagają Ci odkrywać nowe miejsca i inspirują do podróży, będzie mi niezmiernie miło, jeśli wypijemy kiedyś razem kawę. To dla mnie piękny znak, że moja praca ma sens.