Poznaj okolice Petry i młyny wodne w Ligona – jeden z ciekawszych szlaków na Lesbos (Grecja).

Z Petry, wędrując szlakiem w kierunku Doliny Ligona i przemierzając wąwóz z imponującymi zabytkami z czasów przedindustrialnych, można zdobyć bogate doświadczenie i wiedzę o regionie.

Podążając początkowo małymi uliczkami, a następnie średniowieczną, brukowaną drogą, dociera się do małej kaplicy św. Fotii. Oznakowana ścieżka prowadzi do niezwykłych ruin młynów wodnych z ich imponującymi wieżami ciśnień, które wciąż stoją. Spacer wzdłuż wąwozu oznacza mijanie każdego młyna wodnego, gdzie zwiedzający może prześledzić jego styl architektoniczny. Można sobie wyobrazić styl życia młynarza i jego rodziny, którzy mieszkali przy młynie wodnym, a także mieszkańców wioski, którzy średniowiecznymi i starożytnymi brukowanymi ścieżkami przywozili swoje produkty do Petry, Molyvos i okolicznych wiosek (Vafeios, Stypsi, Petri i Lafiona) w celu ich zmielenia.

Młyny wodne typu Orien (z poziomym, obracającym się śmigłem) istniały niegdyś na całej wyspie. W Ligonie znajduje się jednak najgęstszy układ 17 młynów wodnych, które niegdyś dzieliły wodę z jednego źródła. Kanał młyński dostarczał wodę sekwencyjnie z jednego młyna do drugiego i nadal jest widoczny w wielu miejscach. Warto odwiedzić źródło z tryskającą wodą w Ano Ligona.

Drogowskazy wskazują drogę do dróg odchodzących od nich i prowadzących do innych miejscowości (Molyvos, Vafeios, Monastirelia-Saint Dimitrios), ale główna, okrężna ścieżka prowadzi do Petri.

Szlak wiedzie w dół, obok ruin średniowiecznej osady Achilleiopigada, kończąc się na chłodnym, wietrznym wybrzeżu Petry.

Agia Fotini lub inaczej „Agia Fotia” to mała kaplica zbudowana w XVIII wieku. Prawdopodobnie jest to kościół znajdujący się w zrujnowanej osadzie młynarzy.

„Dolina Młynów Wodnych” – Lesbos.

W wulkanicznej Dolinie Ligona człowiek i natura na przestrzeni wieków tworzyły wyjątkowe relacje. Od XVIII wieku do początku 2011 roku, wraz z rozkwitem gospodarki, nastąpił rozwój kultury materiałowej i ówczesnej technologii opartej na uprawie zbóż. Dzięki wykorzystaniu siły hydraulicznej, możliwej dzięki znacznemu dopływowi wody ze źródła Ligona, zdolność produkcyjna regionu znacznie wzrosła.

W sumie działało 17-18 młynów wodnych. Poziomo obracający się wirnik młyna wodnego był napędzany przez wodę przepływającą pod ciśnieniem przez wąski otwór. Ciśnienie to pochodziło z otworu w dnie dużego „zbiornika na wodę”, który znajdował się wewnątrz wieży ciśnień. Ciężkie kamienie młyńskie mielą ziarno, a spływająca woda przepływa z powrotem przez kamień, wprawiając w ruch kolejny młyn wodny, znajdujący się niżej.

Młyny wodne w Ligonie są uważane za jedne z najważniejszych zabytków wiejskiej Lesbos. Podążając oznakowanym szlakiem trekkingowym między młynami wodnymi, wędrowiec natknie się na ślady przeszłości. Te naturalne przejścia i wąskie, brukowane ścieżki były wykorzystywane przez mieszkańców wsi i woźniców, którzy przewozili zboże, aby dotrzeć do każdego młyna wodnego. Oznakowany, okrężny szlak, składający się z dwóch odcinków, przebiega obok większości młynów wodnych w Ligonie, dając wędrowcowi możliwość podziwiania imponujących kolumnowych formacji lawowych, a także dotarcia do Monastirelii lub Vafeios.

Monastirelia, zabytkowa kaplica Agios Dimitrios (św. Dymitra).

Ten żyzny, górski obszar rolniczy, bogaty w wodę źródlaną, słynął z winnic i ogrodów warzywnych. Aby wspierać rolnictwo, istniały tu szopy i chaty, tętniące życiem latem, podczas gdy obecnie wiele z nich jest opuszczonych i niszczeje. Głównym zajęciem w tym regionie jest obecnie hodowla zwierząt, a rolnictwo jest mniej rozwinięte.

Kamienna kaplica św. Dymitra, zbudowana z lokalnego szarego trachitu, została wzniesiona z materiałów pochodzących z wcześniejszego kościoła post bizantyjskiego, w tym samym miejscu, gdzie w ruinach znaleziono ikonę Matki Boskiej. Ikona została przeniesiona do Stypsi około 1900 roku.

Interesujące są nadproże i starożytne elementy architektoniczne wewnątrz sanktuarium. Zachował się tu również duży kamienny element konstrukcyjny z trzema wyrytymi na boku łacińskimi krzyżami, który w przeszłości został przerobiony na kamienną podstawę dla prasy ślimakowej do oliwy z oliwek.

W środku znajduje się wgłębienie i rowki. Jak sugeruje nazwa „Monastirelia”, na południe od kaplicy mógł znajdować się niewielki klasztor. Dokładne miejsce nie zostało jednak ustalone.

Z tego miejsca mamy kilka możliwości: podążając drogą gruntową na północ i po dotarciu do ścieżki po lewej stronie można zejść w kierunku Ano Ligona (i źródła Ligona). Stamtąd przekracza się Dolinę Młynów Wodnych, aby dotrzeć do Petry, lub idąc mniej więcej na tej samej wysokości, można dotrzeć do Petri. Droga gruntowa z Monastirelia prowadzi do Vafeios (na północ), a w przeciwnym kierunku (na południe) do Stypsi.

Petri – maleńka górska wioska – Lesbos. 

W tej małej wiosce odnajdziecie  kościół i restaurację w której można zjeść naprawdę smaczne greckie jedzenie jednocześnie delektując się pięknym widokiem na Petrę ze Skałą Matki Boskiej i wysepkami.

Achilleiopigada – średniowieczna osada.

Średniowieczna osada, którą można dostrzec na zachód od drogi, została założona po przybyciu Osmanów (1462) i zamieszkiwana była wyłącznie przez ludność osmańską. W źródłach pisanych (XVII w.) występuje jako Chillopigada lub Chillopigas. Po wyzwoleniu Lesbos (1912) została opuszczona i popadła w ruinę. Osada rozwijała się w kierunku wschodnio-zachodnim, tworząc 5 bloków z podłużnymi zabudowaniami mieszkalnymi, z centralną, niestrukturalną przestrzenią przypominającą kwadrat. Legenda głosi, że starożytna cysterna z nieżłobioną kolumną pośrodku ugasiła pragnienie homeryckiego bohatera Achillesa, gdy cumował on swoje statki w Petrze w drodze do Troi. Znana jest jako „Źródło Achillesa”. Legenda łączy również bohatera ze skałą nad polną drogą.

Oprócz tego, że jest interesującą formacją geomorfologiczną – Pomnikiem Przyrody – stojący kamienny pierścień z dużym otworem pośrodku wskazuje miejsce, w którym Achilles, według legendy, zacumował swój statek. Ponadto skała ta jest związana ze starożytnym pogańskim wierzeniem o uzdrowieniu tych, którzy przejdą przez jego otwór. Na szczycie wznoszącego się wzgórza Vraho-kastro [Fort Skalny] znajdują się ślady wieży strażniczej (z okresu hellenistycznego), która obserwowała całą okolicę.

Stąd, gdzie wiejskie drogi gruntowe tworzą skrzyżowanie Achilleiopigady, szlak, podążając drogą na północny zachód, dociera do początku brukowanej ścieżki Ligona. W przeciwnym kierunku Szlak biegnie drogą do podnóża Vrahokastro, do Petri, natomiast droga prowadząca na południe (niebędąca częścią Szlaku) po 300 metrach kończy się na asfaltowej drodze Petri – Petra.

Szlak Petra – Agia Fotini – Młyny wodne – Źródło Ligona – Monastirelia – Petri – Achilleiopigada – Petra ma około 12 km.

Lubisz to co robię?  Będzie mi niezmiernie miło jeśli wypijemy razem kawę.