Roztoka – Ławy – Roztoka. Zielony szlak przez zapomniane zakątki Puszczy Kampinoskiej.

Sylwestrowy spacer śladami dawnej wsi Ławy

W Sylwestra zamiast gwaru miasta wybrałam las. Wybrałam się do miejsca, którego właściwie już nie ma – do dawnej wsi Ławy położonej w sercu Puszczy Kampinoskiej.

Tego dnia las wydawał mi się wyjątkowo cichy. Późna jesień potrafi zachwycać – szczególnie wtedy, gdy po deszczu mokre pnie drzew, liście i leśne ścieżki nabierają głębokich kolorów. Tym razem jednak wszystko było jakieś szare i przygaszone. Las wyglądał trochę tak, jakby sam zastanawiał się nad końcem roku.

Kilka kropel deszczu wystarczyło, żeby nagle się zmienił. Powietrze stało się świeższe, kolory bardziej wyraziste, a ścieżki zaczęły błyszczeć. Pomyślałam wtedy, że czasami naprawdę niewiele potrzeba, żeby zobaczyć coś pięknego.

Może to była kwestia ostatniego dnia roku, ale tego dnia szczególnie często wracała do mnie myśl o przemijaniu. Człowiek chyba naturalnie wraca wspomnieniami do tego, co minęło. Tęsknimy za miejscami, ludźmi i chwilami, których już nie ma, a jednocześnie próbujemy odnaleźć się w tym, co dopiero nadejdzie.

Tak właśnie jest w Ławach. Kiedyś była tu wieś, dziś pozostały po niej tylko ślady.

Ławy – wieś, której już nie ma

Dzisiaj trudno uwierzyć, że wśród tych drzew i wydmowych ścieżek kiedyś toczyło się codzienne życie. Stały tu drewniane domy, pracowali gospodarze, dzieci biegały po podwórkach, a mieszkańcy znali się wszyscy.

Po dawnej zabudowie zostały fundamenty, stare piwnice i niewielkie ślady obecności człowieka. Przyroda powoli odzyskuje swoje miejsce.

Czy mieszkańcom Ław żyło się tutaj dobrze? Tego nie wiem. Życie na kampinoskich, piaszczystych glebach nigdy nie było łatwe. Praca na roli wymagała ogromnego wysiłku, a warunki potrafiły wystawiać ludzi na ciężkie próby.

A jednak była to ich mała ojczyzna.

Zielony szlak Roztoka – Ławy – Roztoka w Puszczy Kampinoskiej

Roztoka jest jednym z popularniejszych miejsc startowych w Puszczy Kampinoskiej. Znajduje się tutaj duży parking oraz kilka wiat piknikowych, dzięki czemu jest to dobre miejsce na rozpoczęcie rodzinnego spaceru lub dłuższej wycieczki.

Do Roztoki można dotrzeć między innymi z Leszna – najpierw żółtym, a następnie czerwonym szlakiem.

Tym razem wybrałam zielony szlak prowadzący do nieistniejącej już wsi Ławy.

Trasa:

Roztoka – Ławy – Roztoka

• długość: około 11 km,
• czas przejścia: około 3–4 godziny spokojnego marszu,
• trudność: łatwa,
• charakter trasy: leśna, piaszczyste odcinki, niewielkie przewyższenia.

To bardzo przyjemna trasa na spokojny spacer, szczególnie dla osób, które lubią miejsca z historią i chcą uciec od bardziej zatłoczonych zakątków Kampinoskiego Parku Narodowego.

Warto zabrać wygodne buty – po deszczu fragmenty szlaku mogą być błotniste, a latem piaszczyste odcinki potrafią być wymagające.

Stojąc dziś przy krzyżu na rozstajach, trudno wyobrazić sobie, że kiedyś rozciągał się stąd widok na rząd drewnianych chałup krytych strzechą, a życie mieszkańców Ław toczyło się tu każdego dnia.

Jak pisał Lechosław Herz w książce „Puszcza. Opowieści kampinoskie”:

„Przed laty z grzbietu wydmowego Ławaskiej Góry można było zobaczyć oddalony o dwadzieścia pięć kilometrów warszawski Pałac Kultury. Od krzyża na rozstajach nadal zbiega piaszczysta droga ku wsi, ale wsi już nie ma. Spod tego krzyża widać było niemały rząd drewnianych ławskich chałup, wszystkie kryte były strzechą. Znajdowało się tam we wsi gniazdo bocianie – ptaki wyniosły się stąd razem z ludźmi i już nie słychać ich klekotania. Wiosennymi świtami z okolicznych mokradeł niosą się donośne fanfary żurawi”.

Dziś zamiast głosów mieszkańców słychać przede wszystkim szum drzew, wiatr na wydmach i odgłosy ptaków. Piaszczysta droga wciąż prowadzi w stronę dawnej wsi, ale człowiek musi już szukać jej śladów wśród lasu, fundamentów i zarośniętych miejsc, które pamiętają zupełnie inny krajobraz.

klekotania. Wiosennymi świtami z okolicznych mokradeł niosą się donośne fanfary żurawi”.

[*Źródło: Fragment książki Lechosława Herza „Puszcza Opowieści kampinoskie”.]

Historia Ław – od tętniącej życiem wsi do leśnego uroczyska

Nazwa wsi Ławy prawdopodobnie pochodzi od ław karczemnych. Już około 1800 roku znajdowała się tutaj osada z karczmą należącą do Łączyńskiego – właściciela majątku ziemskiego w okolicach Rokitna.

Przed rozpoczęciem wykupów gruntów przez państwo w Ławach mieszkało ponad 160 osób w 41 gospodarstwach. Na około 460 hektarach ziemi prowadzono gospodarkę rolną.

Dziś trudno wyobrazić sobie ten krajobraz. Tam, gdzie obecnie szumi las, kiedyś znajdowały się pola, domy i drogi.

Jak pisał Lechosław Herz w książce „Puszcza. Opowieści kampinoskie”:

„Od krzyża na rozstajach nadal zbiega piaszczysta droga ku wsi, ale wsi już nie ma.”

To zdanie wyjątkowo dobrze oddaje atmosferę tego miejsca.

Dlaczego mieszkańcy opuścili Ławy?

Historia Ław jest związana z powstaniem i ochroną Kampinoskiego Parku Narodowego.

W 1959 roku, gdy tworzono park, w jego granicach znajdowało się około 18 500 hektarów prywatnych gruntów należących do mieszkańców wielu wsi. Uprawa ziemi i związane z nią melioracje wpływały na stosunki wodne Puszczy Kampinoskiej, dlatego rozpoczęto proces wykupu gruntów przez Skarb Państwa.

W kolejnych latach część mieszkańców opuszczała swoje gospodarstwa. Młodzi ludzie wyjeżdżali do miast, a prowadzenie gospodarstw na słabych, kampinoskich glebach stawało się coraz trudniejsze.

Wieś powoli znikała.

Las jednak nie zapomniał o tym miejscu. Dziś między drzewami można jeszcze odnaleźć ślady dawnych domostw i poczuć niezwykłą atmosferę miejsca, gdzie natura powoli odzyskuje przestrzeń.

Ławy – Puszcza Kampinoska.

Powrót dawnych mieszkańców Ław

Choć wieś zniknęła z mapy, nie zniknęła z pamięci ludzi.

Od 2009 roku, raz w roku latem, Ławy na chwilę znów ożywają. Dawni mieszkańcy spotykają się na dawnym podwórku Kazimierza Rogali.

Spotkanie rozpoczyna się mszą przy krzyżu na rozstaju dróg. Później uczestnicy przenoszą ławki i wspólnie spędzają czas przy rozmowach, wspomnieniach i poczęstunku.

Kiedyś w Ławach również było podobnie – ludzie spotykali się, grali, śpiewali, tańczyli. Ktoś przynosił ciasto, ktoś kompot, dzieci biegały po podwórkach.

Zwyczajne życie, które dziś wydaje się niemal nierealne.

„Żyłeś nadzieją, jak mówią prorocy, dzień w końcu staje po najdłuższej nocy”

William Shakespeare.

Ojcu syn Krzysztof, Kami. Ławy 2015 r.

Ścieżki, których już nie ma

W drodze przez Ławy można pomyśleć o tych wszystkich osobach, które kiedyś przemierzały te tereny.

Lechosław Herz pisał:

„Pół wieku temu od znajdujących się w głębi lasów Ław do kościoła w Zaborowie wiodła wąska ścieżynka przez podmokłe łąki.”

Tą drogą mieszkańcy chodzili do kościoła. Kobiety, zanim weszły do świątyni, zakładały odświętne buty i pończochy, które niosły ze sobą.

Dziś tej ścieżki już nie znajdziemy. Zarosła, zniknęła wśród turzyc, krzewów i młodego lasu.

Pozostało tylko wspomnienie.

Zielony szlak do Ław – czy warto?

Moim zdaniem zdecydowanie tak.

To nie jest trasa dla osób, które szukają spektakularnych widoków czy wielkich atrakcji. To spacer dla tych, którzy lubią ciszę, historię i miejsca z duszą.

Ławy pokazują, jak szybko krajobraz potrafi się zmienić. Człowiek odchodzi, a las cierpliwie zajmuje jego miejsce.

W drodze powrotnej znów zaczęło lekko padać. Kilka kropel deszczu wystarczyło, żeby Puszcza Kampinoska wypiękniała.

Może właśnie dlatego warto czasem wyjść do lasu nawet wtedy, gdy dzień wydaje się szary. Nigdy nie wiadomo, kiedy pokaże nam swoje najpiękniejsze oblicze.

Tam, gdzie las pamięta

Wracając zielonym szlakiem z Ław do Roztoki, jeszcze długo myślałam o tym miejscu. O ludziach, którzy kiedyś tutaj mieszkali, o domach, których już nie ma, o ścieżkach, po których zostały tylko wspomnienia.

Las potrafi przykryć wiele historii. Z czasem fundamenty zarastają mchem, dawne drogi znikają pod trawą, a po ludzkiej obecności zostają tylko niewielkie ślady. A jednak wystarczy zatrzymać się na chwilę, spojrzeć uważniej, żeby poczuć, że to miejsce nadal opowiada swoją historię.

W drodze powrotnej spadło dosłownie kilka kropel deszczu. I znów stało się coś niezwykłego — szary wcześniej las nagle nabrał kolorów. Mokre pnie drzew zaczęły błyszczeć, ścieżka zrobiła się bardziej wyrazista, a cisza Puszczy Kampinoskiej wydała się jeszcze głębsza.

Pomyślałam wtedy, że może podobnie jest z ludzkimi wspomnieniami. Czas zaciera wiele rzeczy, ale nie wszystko znika bez śladu.

Ławy nie są już wsią, ale nadal są miejscem. Miejscem, które przypomina o tych, którzy tu żyli, pracowali, kochali i tworzyli swoją codzienność.

I może właśnie dlatego warto czasem zejść z bardziej popularnych szlaków. Nie tylko po to, żeby zobaczyć las, ale żeby posłuchać historii, które w nim zostały.

FAQ – Roztoka – Ławy – Roztoka. Zielony szlak w Puszczy Kampinoskiej

Gdzie znajduje się wieś Ławy w Puszczy Kampinoskiej?

Ławy to nieistniejąca już wieś położona w granicach Kampinoski Park Narodowy. Dawna osada znajdowała się wśród lasów i wydm w rejonie Roztoki. Dziś po zabudowaniach pozostały głównie fundamenty, piwnice i ślady dawnego układu wsi.

Skąd najlepiej rozpocząć wycieczkę do Ław?

Najwygodniejszym miejscem startu jest Roztoka. Znajduje się tutaj parking oraz infrastruktura turystyczna – między innymi wiaty, gdzie można odpocząć przed lub po spacerze.

Jaki szlak prowadzi z Roztoki do Ław?

Do dawnej wsi Ławy prowadzi zielony szlak turystyczny. Trasa tworzy pętlę:

Roztoka – Ławy – Roztoka

Po drodze można zobaczyć leśne krajobrazy Puszczy Kampinoskiej oraz pozostałości dawnej zabudowy wsi.

Ile kilometrów ma trasa Roztoka – Ławy – Roztoka?

Cała pętla ma około 11 kilometrów. Jest to spokojna trasa spacerowa, którą można przejść w około 3–4 godziny, w zależności od tempa i liczby postojów.

Czy trasa do Ław jest trudna?

Nie jest to trudna trasa. Zielony szlak ma charakter rekreacyjny, ale warto pamiętać, że Puszcza Kampinoska ma piaszczyste podłoże. Po opadach niektóre fragmenty mogą być błotniste, a latem marsz po piasku może być bardziej wymagający.

Czy trasa Roztoka – Ławy nadaje się dla dzieci?

Tak, szczególnie dla dzieci lubiących spacery w lesie. Warto jednak przygotować się na dłuższy marsz i zabrać wodę, przekąski oraz wygodne obuwie.

Czy na trasie znajdują się miejsca na odpoczynek?

Najlepsze miejsce na odpoczynek znajduje się w Roztoce, gdzie dostępne są parking i wiaty piknikowe. W głębi lasu warto korzystać z wyznaczonych miejsc i pamiętać o zasadach ochrony przyrody obowiązujących w parku narodowym.

Co zobaczyć w dawnej wsi Ławy?

Największą atrakcją Ław nie są spektakularne zabytki, ale atmosfera miejsca. W lesie można odnaleźć ślady dawnych gospodarstw – fundamenty, pozostałości piwnic i miejsca, gdzie kiedyś stały drewniane domy.

Dlaczego wieś Ławy zniknęła?

Ławy, podobnie jak wiele innych osad na terenie Puszczy Kampinoskiej, zostały stopniowo opuszczone w związku z wykupem gruntów przez państwo i ochroną przyrody. Mieszkańcy przenosili się do miast, a dawne pola stopniowo przejmował las.

Kiedy najlepiej wybrać się na szlak do Ław?

Każda pora roku pokazuje tę trasę inaczej:

• wiosną można usłyszeć żurawie i obserwować budzącą się przyrodę,
• latem las daje przyjemny cień,
• jesienią szlak zachwyca kolorami,
• zimą cisza Puszczy Kampinoskiej szczególnie podkreśla charakter opuszczonej wsi.

Czy na trasie można spotkać dzikie zwierzęta?

Puszcza Kampinoska jest domem wielu gatunków zwierząt. Podczas spaceru można spotkać między innymi sarny, łosie, dziki czy liczne gatunki ptaków. Warto zachować ciszę i obserwować przyrodę z dystansu.

Czy warto przejść zielony szlak Roztoka – Ławy – Roztoka?

Tak, szczególnie jeśli lubisz spokojne, mniej oczywiste miejsca. To trasa dla osób, które szukają nie tylko kontaktu z naturą, ale także historii ukrytej w krajobrazie. Ławy pokazują, że las może być nie tylko miejscem odpoczynku, ale również przestrzenią pamięci o ludziach, których już nie ma.

 

Jeśli lubisz moje opowieści z leśnych wędrówek i doceniasz czas, który poświęcam na odkrywanie oraz opisywanie takich miejsc, będzie mi bardzo miło, jeśli postawisz mi wirtualną kawę.

To dla mnie mały gest, który daje dużą motywację do dalszego szukania zapomnianych ścieżek, poznawania historii miejsc i dzielenia się nimi z Wami.