Środek lata. Na polach złocą się zboża, przed drewnianymi domami kwitną malwy i floksy, a żółte nachyłki, słoneczniki i purpurowe rudbekie przyciągają całe roje pszczół.

W powietrzu unosi się słodki zapach lata.

I właśnie w takim momencie najlepiej odwiedzić Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu.

To jedno z tych miejsc, w których bardzo łatwo zapomnieć, że mamy XXI wiek. Wystarczy wejść między drewniane chałupy, spojrzeć na ogródki pełne kwiatów, posłuchać szumu wierzb i nagle człowiek zaczyna zwalniać.

Ja właśnie za to najbardziej lubię skanseny.

Nie tylko za stare domy, meble czy narzędzia. Lubię je za atmosferę. Za to, że można przez kilka godzin zobaczyć, jak wyglądał świat, w którym życie miało zupełnie inny rytm.

W Sierpcu ten klimat udało się stworzyć wyjątkowo dobrze.

Na ponad 50 hektarach rozmieszczono zagrody chłopskie, dwory, kościół, kaplicę, wiatrak, karczmę i wiele innych obiektów związanych z dawną mazowiecką wsią. Są pola, sady, przydomowe ogródki i zwierzęta.

Można tu naprawdę spędzić cały dzień.

Spacer przez mazowiecką wieś

Pierwsze kroki prowadzą wiejską drogą, wzdłuż której rosną wierzby.

Mam do nich szczególny sentyment.

Uwielbiam słuchać, jak szumią, szczególnie przed burzą. Najpierw pojawia się ta charakterystyczna cisza, później zaczyna wzmagać się wiatr i nagle liście wierzb zaczynają szeptać.

W Sierpcu ten widok doskonale pasuje do całego otoczenia.

Po jednej stronie drogi znajdują się zagrody, po drugiej pola. Nie jest to przypadkowe rozmieszczenie. Skansen odtwarza charakterystyczny dla Mazowsza układ tzw. wsi rzędowej, który upowszechnił się po uwłaszczeniu chłopów w XIX wieku.

I właśnie takie szczegóły sprawiają, że spacer po muzeum nie jest tylko oglądaniem starych budynków.

To opowieść o tym, jak kiedyś wyglądała cała wieś.

Drewniane chaty, kwiaty i codzienne życie

Największą część ekspozycji stanowią zagrody chłopskie.

Każda jest trochę inna. Inaczej wyglądała przecież zagroda zamożnego gospodarza, inaczej gospodarstwo biedniejszej rodziny.

W chałupach urządzono wnętrza odpowiadające różnym okresom i sytuacjom życiowym.

Co bardzo mi się podoba, ekspozycje nie są przez cały rok takie same.

Muzeum pokazuje życie zgodnie z rytmem pór roku.

Możemy więc zobaczyć dawne przygotowywanie masła i twarogu, kiszenie kapusty i ogórków, suszenie ziół, pranie czy maglowanie.

Dzięki temu łatwiej wyobrazić sobie, że te domy nie były kiedyś muzealnymi eksponatami.

Tu naprawdę mieszkali ludzie.

Zagroda z Izdebna Kościelnego

Jedną z ciekawszych jest zagroda z Izdebna Kościelnego.

Znajdziemy tutaj między innymi ekspozycję poświęconą pszczelarstwu. Można zobaczyć dawne ule, podkurzacze, naczynia do przechowywania miodu czy akcesoria używane przez pszczelarzy.

Mnie jednak najbardziej podobają się tutaj… kolory.

Chałupa została pomalowana wapnem z dodatkiem ultramaryny, dzięki czemu ma charakterystyczny niebieskawy kolor.

Kiedyś takie malowanie miało również praktyczne znaczenie – miało pomagać w ochronie domu przed owadami.

A kiedy do tego wszystkiego dodamy białe zazdrostki w oknach, drewniany płot i ogródek pełen kwiatów, powstaje obraz wsi, który wielu z nas pamięta z opowieści rodziców czy dziadków.

Zagroda z Czermna – zwyczajne życie, które dziś wydaje się niezwykłe

W kolejnej zagrodzie możemy zajrzeć do izby młodych gospodarzy.

Dawniej ogromną część codziennych obowiązków wykonywano ręcznie.

Pranie wyglądało zupełnie inaczej niż dziś. W dużej drewnianej balii trzeba było wyprać ubrania całej rodziny, a później jeszcze je wysuszyć i wymaglować.

Niby zwyczajna czynność.

A jednak patrząc na dawne sprzęty, człowiek zaczyna doceniać to, jak bardzo zmieniło się nasze życie.

Dzisiaj wrzucamy ubrania do pralki, naciskamy przycisk i właściwie zapominamy o całej sprawie.

Kiedyś pranie było pracą na wiele godzin.

Kwiaty jak z ogródka babci

Jednym z moich ulubionych elementów sierpeckiego skansenu są przydomowe ogródki.

Malwy, rudbekie, astry, łubiny, floksy, dalie, cynie, aksamitki…

To właśnie dzięki nim drewniane chałupy nie wyglądają jak eksponaty przeniesione z innych miejsc. Wyglądają jak prawdziwe domy.

I chyba właśnie dlatego tak bardzo je lubię.

To są kwiaty, które pamiętam z dawnych ogródków.

Nie wymagają wymyślnych zabiegów, pięknie kwitną i co roku przypominają o sobie.

Patrząc na te kolorowe ogródki, można sobie wyobrazić gospodynię wychodzącą rano przed dom, podlewającą kwiaty albo zrywającą zioła do kuchni.

Zagroda z Rzeszotar Chwał – ta najbardziej „moja”

Mnie osobiście szczególnie spodobała się zagroda małorolnego chłopa z Rzeszotar Chwał.

Pokazano tutaj życie ubogiej rodziny wiejskiej z przełomu lat 40. i 50. XX wieku.

Właściciel gospodarstwa był szewcem.

Nie wykonywał przede wszystkim nowych butów. Znacznie częściej naprawiał stare – naszywał łaty i reperował zniszczone obuwie.

I właśnie takie miejsca lubię najbardziej.

Nie pokazują wyłącznie „ładnej” wsi z kolorowymi kwiatami i malowniczymi chatami. Przypominają również, że życie na wsi bywało ciężkie, a bieda była codziennością wielu rodzin.

A mimo wszystko…

zawsze marzył mi się taki mały drewniany domek i stadko gęsi, więc chyba taka zagroda by mi wystarczyła. 😉

Zagroda z Rębowa – wieś z własną historią

Zupełnie inaczej wygląda zagroda z Rębowa.

Była to wieś królewska, która przez stulecia zachowała swoją odrębność i własne przywileje.

Mieszkańcy zajmowali się między innymi uprawą warzyw, szczególnie cebuli, z której Rębowo słynęło w okolicy.

Zagroda złożona jest z chałupy, kurnika, obory, spichlerza i dwóch stodół.

Spacerując między tymi budynkami, można zobaczyć, jak bardzo gospodarstwo było kiedyś samowystarczalne.

Dom, stodoła, obora, kurnik, spichlerz…

Każdy budynek miał swoje zadanie.

Wiatrak z Zalesia

A teraz coś dla mnie obowiązkowego podczas wizyty w skansenie – wiatrak.

Uwielbiam wiatraki.

Ten w Sierpcu to koźlak, czyli jeden z najbardziej charakterystycznych typów dawnych wiatraków.

Nazwa pochodzi od drewnianej konstrukcji zwanej „kozłem”, na której wsparty był cały budynek.

Całą bryłę wiatraka można było obracać tak, aby skrzydła ustawić odpowiednio do kierunku wiatru.

Dzisiaj patrzymy na wiatrak przede wszystkim jak na piękny element krajobrazu.

Dawniej był po prostu miejscem pracy.

Mielono w nim zboże, a młynarz otrzymywał za swoją pracę część przemielonego ziarna.

I co ciekawe – młynarz należał zwykle do zamożniejszych mieszkańców wsi.

Dworki – trochę inny świat

Po obejrzeniu chłopskich zagród warto zajrzeć do części dworskiej.

Tutaj klimat zmienia się całkowicie.

Pojawiają się eleganckie meble, większe pokoje, piece, kredensy, obrazy i przedmioty świadczące o statusie mieszkańców.

Dwór z Uniszek Zawadzkich

Dwór z Uniszek Zawadzkich pochodzi z XVIII wieku.

W jego wnętrzach odtworzono klimat dworu z okresu powstania styczniowego.

Możemy zobaczyć między innymi salon, jadalnię, sypialnię, pokój dziecięcy, kuchnię i kancelarię.

Szczególnie podoba mi się pokój dziecięcy. Jest w nim miejsce do spania, sekretera, szafka na ubrania oraz zabawki wykonane przez wiejskiego rzemieślnika.

Dwór z Bojanowa

A później trafiamy do dworu z Bojanowa.

I tutaj przyznam się bez bicia – sypialnia zrobiła na mnie ogromne wrażenie.

Duże łóżko, piękna komoda, stylowa szafa, haftowane poduszki i narzuta z koronkami.

A kuchnia?

Duże miedziane i mosiężne naczynia, drewniany kredens, stół…

Wszystko wygląda tak, jakby mieszkańcy wyszli tylko na chwilę.

Patrząc na przygotowane w słoikach przetwory, można niemal poczuć zapach domowego ciasta.

I właśnie takie detale sprawiają, że skansen działa na wyobraźnię.

Kościół, kapliczka i trochę legend

Na terenie muzeum znajdziemy również obiekty związane z religijnością mieszkańców dawnej wsi.

Jest drewniany kościół z Drążdżewa oraz kaplica z Dębska.

Z tą drugą związana jest legenda o objawieniach Matki Boskiej i cudownym wizerunku, który – według przekazu – miał powracać na miejsce pierwszego objawienia.

Takie historie są dla mnie ciekawym uzupełnieniem zwiedzania.

Bo wieś to przecież nie tylko praca i gospodarstwo.

To także wiara, tradycja, święta i lokalne opowieści przekazywane z pokolenia na pokolenie.

Czy warto odwiedzić Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu?

Zdecydowanie tak.

Jeżeli lubicie skanseny, spokojne spacery i miejsca, w których można choć na chwilę zwolnić, Sierpc powinien znaleźć się na Waszej liście.

To nie jest muzeum, które można „zaliczyć” w godzinę.

Teren jest ogromny i warto dać sobie czas.

Ja szczególnie polecam przyjechać wiosną albo latem, kiedy kwitną przydomowe ogródki. Wtedy skansen naprawdę wygląda jak żywa wieś.

Ale jest też drugi powód, dla którego warto tu wrócić w różnych porach roku.

Muzeum zmienia się wraz z kalendarzem.

Wystawy i wydarzenia pokazują kolejne prace gospodarskie, święta i zwyczaje.

---

Informacje praktyczne

📍 Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu
ul. Gabriela Narutowicza 64, 09-200 Sierpc

Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie?

Na spokojne zwiedzanie warto przeznaczyć co najmniej kilka godzin, a najlepiej większą część dnia.

Teren jest rozległy, dlatego nie warto się spieszyć.

Jeśli przyjeżdżacie z dziećmi, tym bardziej dobrze zaplanować dłuższy pobyt.

Co warto zabrać?

• wygodne buty,
• wodę,
• nakrycie głowy w słoneczny dzień,
• aparat lub telefon – miejsc do fotografowania jest mnóstwo,
• koc i coś na piknik, jeśli planujecie dłuższy pobyt.

Czy warto przyjechać z dziećmi?

Tak.

Duża przestrzeń, zwierzęta, stare chałupy, wiatrak i możliwość spacerowania między zagrodami sprawiają, że jest to znacznie ciekawsze niż tradycyjne muzeum zamknięte w kilku salach.

Wydarzenia

W sezonie muzeum organizuje imprezy tematyczne związane z dawnymi pracami i tradycjami wsi. Warto sprawdzić aktualny kalendarz przed wyjazdem, ponieważ daty i program wydarzeń mogą się zmieniać.